fbpx


Buitenland, Politiek
Turkije

Verkiezingskoorts stijgt in Turkije

Mysterieuze bomaanslag en een politiek proces beroeren de gemoederen



Het is nog net iets meer dan een half jaar vooraleer in Turkije presidents- en parlementsverkiezingen plaatsvinden. In de politiek is dat een lange tijd, maar in het land aan de Bosporus staan de zenuwen nu al gespannen. Was de bomaanslag vorige week in Istanboel een voorproefje van wat de Turken te wachten staat? Als een terreuraanslag de openbaarheid in Turkije opschrikt, gaat de verdenking altijd uit naar ofwel de PKK (Koerdische Arbeiderspartij; nvdr) ofwel de Islamitische Staat (IS). De…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Het is nog net iets meer dan een half jaar vooraleer in Turkije presidents- en parlementsverkiezingen plaatsvinden. In de politiek is dat een lange tijd, maar in het land aan de Bosporus staan de zenuwen nu al gespannen. Was de bomaanslag vorige week in Istanboel een voorproefje van wat de Turken te wachten staat?

Als een terreuraanslag de openbaarheid in Turkije opschrikt, gaat de verdenking altijd uit naar ofwel de PKK (Koerdische Arbeiderspartij; nvdr) ofwel de Islamitische Staat (IS). De bomaanslag van voorlaatste zondag in de drukke winkelstraat Istiklal in hartje Istanboel heeft zes onschuldige burgers het leven gekost. Geen enkele groepering heeft de verantwoordelijkheid opgeëist. Het is dus gissen naar de identiteit van de dader(s). Süleyman Soylu, de Turkse minister van Binnenlandse Zaken, heeft zich die moeite bespaard. Hij was er snel bij om de Koerdische nationalisten – inzonderheid de PKK en haar vermeende Noord-Syrische tak PYD (met de YPG als strijdkracht) – als de schuldigen aan te wijzen. Staalharde bewijzen kon de minister niet op tafel leggen. Zowel de PKK als de PYD veroordeelden in een officiële verklaring de aanslag en ontkenden alle verantwoordelijkheid.

‘Rojava’

De PYD bestuurt Rojava, een autonoom Koerdisch gebied in Noord-Syrië. De Verenigde Staten van Amerika beschouwen de PYD als een bondgenoot in de strijd tegen IS. Dat zit de Turkse leiders dwars en verklaart ook waarom ze de condoleantie van de Amerikaanse regering naar aanleiding van de bloedige bomaanslag van 13 november van de hand wezen.

Volgens de PYD zocht Ankara een excuus om weer een aanval te kunnen lanceren tegen de gehate Koerdische nationalisten. Die vrees is een week na de aanslag bewaarheid: Turkse gevechtsvliegtuigen hebben in de nacht van zaterdag 19 op zondag 20 november niet alleen stellingen van de YPG in Noord-Syrië en van de PKK in Noord-Irak aangevallen, maar ook dorpen en burgerlijke infrastructuur. Daarbij kwamen 31 mensen om het leven. De YPG zweert alvast vergelding.

Turkse troepen controleren intussen al geruime tijd een gedeelte van Noord-Syrië. De Turkse president Recep Tayyip Erdoğan zou liefst van al nog verder gaan om een bufferzone van 600 kilometer breed en 30 kilometer diep te installeren en zo ook de rest van het autonome Koerdengebied te ontmantelen. Met die luchtmachtoperaties krikt hij bovendien zijn populariteit op.

Publieke opinie

Dat is dringend nodig in het vooruitzicht van de verkiezingen die ten laatste midden juni 2023 moeten worden georganiseerd. Volgens recente opiniepeilingen zou de alliantie van zijn conservatief-religieuze AKP en de Turks-nationalistische MHP haar meerderheid in het parlement verliezen. Erdoğan zelf zou het in de eerste ronde van de presidentsverkiezingen niet halen van geen enkele van de vier mogelijke kandidaten van de oppositie.

De slechte toestand van de Turkse economie en de torenhoge inflatie – officieel 80 procent – knaagden aan het imago van Erdoğan. De laatste tijd manifesteert de Turkse president zich weer als ‘groot staatsman’ op het internationale toneel. Zijn bemiddelaarsrol in Ruslands oorlog tegen Oekraïne dient daarvan getuigenis af te leggen. Dat legt hem geen windeieren bij de Turkse publieke opinie. Zijn populariteitscijfers waren net stilaan weer aan het stijgen. Als hij dan nog eens ferm kan uithalen naar de PKK en de PYD, is dat mooi meegenomen.

Proces

Erdoğan hoopt de 100ste verjaardag van de Turkse Republiek op 29 oktober 2023 nog als (herkozen) president te mogen vieren. Zijn plaats in de geschiedenisboeken zou dan ook symbolisch verzekerd zijn. Maar dan moet hij ook nog zijn binnenlandse tegenstrevers overwinnen. De grootste bedreiging bij de presidentsverkiezingen gaat voor hem uit van Ekrem Imamoğlu, de populaire burgemeester van Istanboel en lid van de seculiere oppositiepartij CHP.

Het AKP-georiënteerde justitieapparaat probeert Imamoğlu ‘kaltzustellen’. De burgemeester zou de voorzitter van de Hoge Verkiezingsraad beledigd hebben en is daarom al drie keer verhoord in een proces dat uitgesteld is tot 14 december. De openbare aanklager eist tegen Imamoğlu nu een gevangenisstraf van vier jaar en één maand (waar automatisch een verbod aan gekoppeld is om zich politiek te engageren). Rechter Hüseyin Zengin, die begin november verklaard had dat er druk op hem uitgeoefend was om Imamoğlu te veroordelen, is inmiddels ontheven van zijn post en overgeplaatst naar Samsun aan de Zwarte Zee, een paar honderd kilometers verder.

Klaarheid

Maar wat was nu die belediging waaraan Imamoğlu zich ‘schuldig’ zou gemaakt hebben? In november 2019 had hij voor het Europese Parlement de afzetting van democratisch gekozen burgemeesters in Turkije bekritiseerd. Minister Soylu had daarop gezegd: ‘Schande kome over de idioot die voor het Europese Parlement klaagt over Turkije.’

Toen hij hierover door een TV-journaliste naar zijn mening gevraagd werd, reageerde Imamoğlu met de woorden: ‘Idioten zijn zij die de gemeenteraadsverkiezingen van 31 maart 2019 hebben geannuleerd.’ (Imamoğlu had toen de verkiezingen in Istanboel gewonnen. Op aanstichten van AKP en MHP werden ze geannuleerd. Bij een herhaling ervan kwam Imamoğlu echter nog sterker uit de stembusslag).

Volgens de AKP zou Imamoğlu niet gedoeld hebben op minister Soylu – wat niet strafbaar is –, maar op de voorzitter van de Verkiezingsraad – wat wel strafbaar is. Het proces zou hierover klaarheid moeten scheppen. Van het oordeel van de rechter hangt dus de toekomst van de Turkse maatschappij af.

Dirk Rochtus

Dirk Rochtus is hoofddocent internationale politiek en Duitse geschiedenis.