fbpx


Binnenland
mensenrechten

Wanneer alles een mensenrecht wordt, zijn er binnenkort geen mensenrechten meer

Veelvoud aan grondrechten schiet doel voorbij



Iedereen heeft de mond vol over mensenrechten. In alle actuele debatten (corona, klimaat, discriminatie, migratie,…) eisen ze terecht of onterecht een plaats op. Deze grondrechten schieten hiermee vaak al lang hun oorspronkelijke doel voorbij. Aan de basis werden ze ingevoerd om de burger te beschermen tegen de macht van de overheid. Rechterlijk activisme Grondrechten worden bepaald door algemene principes. Bijvoorbeeld de Grondwet en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Maar steeds meer ook door andere verdragen, resoluties, rechtspraak…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Iedereen heeft de mond vol over mensenrechten. In alle actuele debatten (corona, klimaat, discriminatie, migratie,…) eisen ze terecht of onterecht een plaats op. Deze grondrechten schieten hiermee vaak al lang hun oorspronkelijke doel voorbij. Aan de basis werden ze ingevoerd om de burger te beschermen tegen de macht van de overheid.

Rechterlijk activisme

Grondrechten worden bepaald door algemene principes. Bijvoorbeeld de Grondwet en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Maar steeds meer ook door andere verdragen, resoluties, rechtspraak en zogenaamde ‘soft law’. Op die manier zijn er al honderden mensenrechten opgenomen. En deze worden vandaag nog permanent uitgebreid door strategisch procederen met het oog op sociale, politieke en juridische veranderingen. Het hoeft niet gezegd dat wanneer alles een mensenrecht wordt, geen enkel grondrecht op de duur nog kan worden gegarandeerd.

Daar waar grondrechten oorspronkelijk tot doel hadden de burger te beschermen tegen de overheid, worden ze nu gebruikt door activisten. Die kunnen het zich permitteren om via rechterlijk activisme het overheidsoptreden te beïnvloeden. De zogenaamde klimaatzaak is daar een goed voorbeeld van. Er zijn legitieme vormen om invloed op het beleid uit te oefenen. Democratische verkiezingen, bijvoorbeeld, of stemmen op de aandeelhoudersvergadering van bedrijven. Activisme via rechtbanken hoort daar niet bij.

Discriminatie

De meeste westerlingen moeten even hard knokken als degenen die behoren tot zogenaamde etnische minderheden. Waarom zou een blanke plots geen recht van spreken meer hebben over bepaalde onderwerpen? Waarom zou die z’n plek moeten afstaan? Ook al is die persoon niet geprivilegieerd door z’n afkomst, zoals Alexander De Croo of Charles Michel. Zelfs al is die persoon homo, zoals Chris Janssens. Of allochtoon, zoals Zuhal Demir.

Louter kritisch zijn over migratie, de hoofddoek, klimaatactivisme of coronabeleid mag toch niet tot benadeling leiden bij een belangenafweging rond mensenrechten? Dat mag er toch niet toe leiden dat je objectief gezien gediscrimineerd of anderszins benadeeld mag worden? Hoe anders moeten we begrijpen dat Bart Somers ermee weg komt wanneer hij Chris Janssens in het Vlaams Parlement wegzet als homofoob? Hoe komt het dat wanneer Zuhal Demir haar job doet, ze meteen verdacht wordt van communautaire politieke spelletjes? Daar waar nog niemand Tinne Vanderstraeten van hetzelfde heeft beschuldigd? Nochtans liggen die communautaire politieke spelletjes eerder in de lijn van deze laatste. Zij stemde bijvoorbeeld eerder als enig Vlaams parlementslid tegen de splitsing van Halle-Vilvoorde.

Godsdienstvrijheid

Zo stellen we vast dat godsdienstvrijheid zo breed mogelijk geïnterpreteerd wordt. Namelijk als het recht om de religieuze overtuiging te allen tijde te uiten. Dit is een goed voorbeeld van de boven geschetste evolutie van bescherming van de burger tegen het machtige en wrede staatsapparaat — toen geen scheiding van kerk en staat bestond en dat niet neutraal was — naar het gebruiken van mensenrechten om een eigen politieke agenda op te dringen.

Om te vermijden dat uiteindelijk geen enkel recht nog een grondrecht is en meer fundamentele rechten disproportioneel aangetast zullen worden door afgeleide rechten, dient er klaarheid te worden geschapen in een hiërarchie van deze rechten. De vrijheid om godsdienstige overtuiging te uiten is uiteindelijk een afgeleide van het recht op vrije meningsuiting. Het kan geen vrijgeleide zijn om een godsdienst of ideologie op te dringen of af te dwingen. De vrijheid van meningsuiting is ook niet absoluut. Ze stopt wanneer er daardoor andere rechten dermate aangetast worden dat de democratie, maatschappelijke organisatie of fysieke integriteit in gedrang worden gebracht.

Zo kan het niet de bedoeling zijn dat vrijheid om religieuze overtuiging te uiten de grondwettelijk scheiding tussen kerk en staat, de mate waarin iedereen naar best vermogen bijdraagt tot de welvaart, de gelijkheid tussen man en vrouw… aantast.

Islam

We moeten dan terecht ook de vraag stellen of de islam louter een godsdienst is dan wel een levensbeschouwelijke, staatkundige visie of overtuiging. Vast staat ook dat er geen consensus over bestaat of het dragen van de hoofddoek een manier is om godsdienst te beleven dan wel een veruitwendiging van ongelijkheid tussen man en vrouw. Of zelfs een symbool van onderdrukking.

Feit is dat meestal als argument wordt aangedragen dat de hoofddoek een instrument van emancipatie is. Dit omdat moslima’s de hun door overheid en maatschappij aangereikte gelijke kansen pas mogen benutten van hun man of familie wanneer ze dat bedekt door de hoofddoek doen. De vraag is dan: in welke mate staat de overheid daarmee toe dat moslima’s in hun vrijheid worden belemmerd door deze man of familie? Het staat toch vast dat het algemene recht op vrijheid veel hoger dient te staan dan het vermeende recht op vrije godsdienstbeleving.

Doordat vanuit belangenorganisaties, religieuze drukkingsgroepen, ngo’s en zelfs de overheid (onder andere via UNIA) zoveel de nadruk wordt gelegd op het recht om de hoofddoek te dragen, het recht op migratie, gezinshereniging… brengt dat andere rechten in gedrang. Wat met de vrije keuze van die vrouw? Het recht op een leefbare, niet overbevolkte samenleving? Het recht op een betaalbare sociale zekerheid? Waar gaat dat nog opgebouwd worden als de fundamenten in het Westen aangetast worden?

Ronny Vidts

Ronny Vidts (1972) is master in de rechten en internationaal actief als freelance consultant en manager voor innovatieve bedrijven.