fbpx


Buitenland

Wit-Russische spoorwegpartizanen saboteren logistiek Russisch leger

Verzet en repressie in Belarus



De Wit-Russische organisatie BYPOL vormt een ondergronds netwerk van ex-medewerkers van politie en justitie. Als reactie op de Russische invasie lanceerde BYPOL een reeks directe acties tegen de logistiek van de Russische troepen. De maatregelen zijn onderdeel van het plan Peramoga (Wit-Russisch voor 'overwinning'). Onder anderen oppositieleider Svetlana Tichanovskaja zette dat plan op voor de wederopbouw van de constitutionele republiek en het afwenden van bedreigingen voor de soevereiniteit van Belarus. Individuele cellen van BYPOL kregen de opdracht de infrastructuur van…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


De Wit-Russische organisatie BYPOL vormt een ondergronds netwerk van ex-medewerkers van politie en justitie. Als reactie op de Russische invasie lanceerde BYPOL een reeks directe acties tegen de logistiek van de Russische troepen.

De maatregelen zijn onderdeel van het plan Peramoga (Wit-Russisch voor ‘overwinning’). Onder anderen oppositieleider Svetlana Tichanovskaja zette dat plan op voor de wederopbouw van de constitutionele republiek en het afwenden van bedreigingen voor de soevereiniteit van Belarus. Individuele cellen van BYPOL kregen de opdracht de infrastructuur van de spoorwegen binnen de voormalige Sovjetrepubliek ten noorden van Oekraïne door sabotage onbruikbaar te maken.

Spoorwegoorlog voor iedereen

In een verklaring over de door staatsmedia gedoopte ‘spoorwegoorlog’ schreef de organisatie op haar Telegram-kanaal:

‘Het is onze plicht — en het ligt in onze macht — om reële handelingen te verrichten om de oorlog te stoppen, ons te bevrijden van de bezetting door Russische troepen en de goede naam van onze voorouders in ere te herstellen. De zogenaamde spoorwegoorlog berust op een vaardigheid waarin we ervaring hebben. Het is iets dat ieder van ons kan doen.’

Volgens BYPOL heeft de ondergrondse operatie het functioneren de Russische militaire logistiek danig kunnen verstoren. De Russische Spoorwegen zouden het nachtelijk verkeer van treinen door Belarus inmiddels zelfs hebben verboden. Wit-Russische machinisten zouden ook massaal gehoor hebben gegeven aan de oproep locomotieven van goederen- en personenverkeer in dienst van het Russische leger niet te bedienen. Volgens The Washington Post zou de sabotage in Belarus zelfs de reden zijn geweest voor het mislukken van de bezetting van de Oekraïense hoofdstad aan het begin van de invasie.

Aleksandr Azarov

In april legde Aleksandr Azarov, woordvoerder van BYPOL, in een videotoespraak de achtergronden van de acties uit:

‘Het is allang geen geheim meer dat Belarus sinds de zogenaamde gezamenlijke militaire oefeningen van de uniestaat feitelijk bezet is door Russische troepen. Gauleiter Loekasjenko heeft ons vaderland verkocht aan de militaire junta in Moskou. Hij stelde ons grondgebied en onze infrastructuur ter beschikking aan de Russische strijdkrachten.’

‘Onlangs kregen we de info dat munitie uit Wit-Russische depots voor de Russische agressie tegen Oekraïne wordt gebruikt. Russische strijders voelen zich thuis in ons land. Ze bezatten zich in onze discotheken, sturen hun in Oekraïne gestolen spullen via ons land naar huis, ze rijden in dronken toestand Wit-Russische burgers dood. En daarbij zeggen ze: “Wit-Russen, jullie zijn onze slaven!” Ze kunnen met ons doen wat ze willen. Hoelang willen we dat nog toestaan? Wij kunnen de vloed van wapens, voertuigen en manschappen die dood en verderf zaait onder de vreedzame Oekraïense bevolking stoppen. Sluit je aan bij het plan Peramoga, alleen samen kunnen we ons vaderland bevrijden!’

Net als de Duitse bezetter

De staatsmacht in Minsk reageerde met een ongenadige golf van repressie. Al op 2 maart berichtte het ministerie van Binnenlandse Zaken: ‘Wij waarschuwen iedereen die zelfs maar denkt aan het plegen van onwettige handelingen aan de Wit-Russische spoorwegen: alles zal worden aangemerkt als een terroristische daad en de reactie zal zo hard mogelijk zijn. Met terroristen wordt niet onderhandeld, we vernietigen ze.’

Volgens een tactiek die sterk doet denken aan die van de Duitse bezetter tijdens de Tweede Wereldoorlog, volgden na elke sabotageactie steevast huiszoekingen en arrestaties in nabijgelegen dorpen en stadjes. Alle burgers die al eens waren veroordeeld op basis van politieke activiteiten werden bij nacht en ontij van hun bed gelicht door medewerkers van de geheime dienst KGB.

Terreur in Stowbtsy

In de nacht van 1 op 2 maart arresteerden de autoriteiten Sergej en Katarina Glebko. Ze zouden twee boomstammen op het spoor bij het plaatsje Stowbtsy ten westen van Minsk hebben gelegd en deze in brand hebben gestoken. Na het incident zetten agenten van de oproerpolitie SOBR en OMON het stadje twee weken lang op zijn kop. De ordebewaarders arriveerden in twee bussen en oefenden een ware terreur uit. Ze braken in huizen in, fouilleerden lukraak inwoners en voerden willekeurige arrestaties uit. Minstens 35 mensen arresteerden zij, en zij mishandelden hen voortdurend. Een inwoner van Stowbtsy zei op 14 maart in een anoniem gesprek met een journalist van Radio Svaboda dat de arrestaties gepaard gingen met extreem politiegeweld.

Na de arrestatie van het echtpaar Glebko verscheen een verklaring van het Wit-Russische ministerie van Binnenlandse Zaken. Hierin beweerde het ministerie dat beiden ‘in dronken toestand extremistische handelingen hadden voltrokken die ze met een mobiele telefoon vastlegden’. Hierbij zou Glebko ‘openlijk zijn terroristische plannen hebben toegelicht’. In een video van het ministerie vroeg de gearresteerde Glebko om vergiffenis. De duidelijk mishandelde vader van drie minderjarige dochters zei door ‘extremistische Telegram-kanalen op verkeerde ideeën te zijn gebracht’. Justitie plaatste hem in juli op de nationale lijst van terroristen. De op 17 oktober uitgesproken veroordeling luidde elf jaar kampstraf. Wat er met Katarina Glebko is gebeurd, viel niet te achterhalen.

Vergiffenis voor terroristische daden

Op 4 maart hielden de autoriteiten drie inwoners van Svetlogorsk in de regio Homel aan. De openbaar aanklager berichtte:

‘Na een zorgvuldige voorbereiding ging de 29-jarige verdachte op de avond van 28 februari samen met twee kennissen naar een spoorlijn buiten de stad. Eén wachtte in een auto op een afstand, terwijl de twee anderen de opdracht uitvoerden: ze overgoten de relaiskast van een signaalsysteem met een vloeistof en staken deze in brand. De apparatuur brandde volledig uit, waardoor het functioneren van het treinverkeer in gevaar kwam. Bij huiszoekingen in de woningen en garages van de gearresteerden vonden agenten bewijzen van hun criminele activiteiten: brandbare vloeistoffen, bivakmutsen en camouflagemantels, steekwapens en inbrekersgereedschap.’

De rechtszaak tegen Dmitri Ravistj, Denis Dikoen en Oleg Moltsjanov is momenteel nog gaande. Het drietal wordt beschuldigd van lidmaatschap van een terroristische organisatie, terrorisme en landverraad. Dikoen is te zien in een filmpje waarin hij, net als Sergej Glebko, om vergiffenis vraagt. Zijn gezicht is gezwollen en zit vol schrammen, een oog is dichtgeslagen. Bekend is dat ze de 30-jarige ondernemer in augustus een aantal weken in de isoleercel vasthielden.

Conflict op ideologische basis

Op 6 maart pakten zij Sergej Konovalov, een 50-jarige medewerker van de spoorwegen in Vitebsk op. Volgens het ministerie van Binnenlandse Zaken zou hij een terroristische daad hebben gepland. Hij belandde eveneens in juli op de lijst van terroristen. Achter gesloten deuren veroordeelde de regionale rechtbank veroordeeld hem op 24 augustus tot vijftien jaar kampstraf. Een collega verklaarde op basis van anonimiteit dat Konovalov al langer een conflict op ideologische basis had met de plaatsvervangende afdelingsleider. Voor de laatste bood de spoorwegoorlog kennelijk een mooie gelegenheid om zich te ontdoen van een lastige medewerker. Sergej Konovalov moet bovendien op last van de rechter omgerekend 3 700 euro schadevergoeding betalen aan de staat.

Door knieschijven geschoten

In de stad Babroejsk in het midden van het land openden op 30 maart speciale eenheden het vuur op de 28-jarige taxichauffeur Jevgeni Minkevitsj, zijn collega en ex-politieagent Dmitri Klimov en de 27-jarige vechtsporttrainer Vladimir Avramtsev. Het tv-kanaal ONT wijdde op 6 april een nieuwsuitzending aan de arrestatie. Op de beelden is te zien dat de op grond vastgehouden verdachten hardhandig worden ondervraagd door mannen waarvan slechts de benen wordt gefilmd. De antwoorden lijken uit het hoofd geleerd. Volgens de versie van het ministerie van Binnenlandse Zaken zou het drietal twee relaiskasten in de buurt van Osipovitsji in brand hebben gestoken. Op de beelden heeft een van hen duidelijk moeite bij bewustzijn te blijven, terwijl een tweede op de grond ligt. Zijn broek is met bloed doordrenkt.

Mensenrechtenorganisatie Vjasna schrijft op basis van ooggetuigenverklaringen dat reeds buiten gevecht gestelde verdachten opzettelijk door de knieschijven worden geschoten. De drie mannen zitten in afwachting van hun proces in detentiecentrum nummer 4 van de stad Mahiljov.

Het einde van de partizanen

Van eind maart tot begin april werd nog eens een vijftigtal spoorwegmedewerkers door het gehele land opgepakt. Van 38 personen verschenen op Telegram-kanalen van de overheid filmpjes waarin ze om vergiffenis vragen. De boodschap was daarbij telkens identiek: ‘Ik… was geabonneerd op Telegram-kanaal Live — Verenigde spoorwegmedewerkers. Ik hoorde van KGB-officieren dat dit kanaal extremistisch is. Ik raad iedereen ten zeerste aan geen gebruik te maken van extremistische middelen.’ Over het lot van de gearresteerde spoorwegarbeiders viel geen verdere informatie te achterhalen.

Slechts enkele medewerkers houden mensenrechtenorganisaties als Vjasna draaiende omdat de rest van het personeel in kampen is geïnterneerd. Familieleden ter plaatse zwijgen uit angst voor repressie. Volgens inwoners bewaken politiepatrouilles tegenwoordig relaiskasten in het zuiden en oosten van Belarus. Het ministerie van Binnenlandse Zaken deelde mee dat Aleksandr Loekasjenko alle zaken over de spoorwegpartizanen onder zijn persoonlijke hoede heeft genomen.

Op navraag verklaarde Aleksandr Azarov van BYPOL dat er momenteel geen sabotage meer aan de spoorwegen in Belarus wordt gepleegd. ‘Gauleiter’ Loekasjenko heeft hierdoor kennelijk de handen vrij om de junta in Moskou nog daadkrachtiger te ondersteunen dan voorheen. Het ‘extremistische’ Telegram-kanaal Live — Verenigde spoorwegmedewerkers berichtte dat gedurende de maand oktober vanuit militaire depots in de regio Minsk 98 tanks van het type T-72A, 60 infanteriegevechtsvoertuigen BMP-2 en 53 vrachtwagens via het spoor naar stations in de Russische oblasten Rostov en Belgorod zijn getransporteerd.

Lees ook Ardy Beld’s nieuwe boek ‘Hoe Poetin zijn standen stukbeet. Hier te koop. 

Ardy Beld