Als Gaza niet bestond, men had het moeten uitvinden

De tragedie van Gaza is universeel bekend. Niet omdat men werkelijk om de Gazanen geeft, maar omdat Gaza in het Westen is uitgegroeid tot hét decor voor moreel spierballengerol. Het is de plek waar presidenten, premiers en ministers zich kunnen laven aan grootse woorden, verontwaardigde toespraken en plechtige resoluties. Hier mag men luidkeels tonen hoe principieel men is – zonder enig risico’s.

Wie werkelijk begaan was met burgerleed, zou ook Soedan of de Chinese kampen op de radar hebben. Maar daar blijft het oorverdovend stil: geen beelden die electoraat beroeren, te veel handelscontracten op het spel. Gaza, daarentegen, is perfect: een veilige storm van verontwaardiging, met de zekerheid van publiek en podium.

Macron versus Netanyahu

Neem Emmanuel Macron. Hij kondigde triomfantelijk aan dat Frankrijk Palestina officieel zal erkennen tijdens de komende Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Benjamin Netanyahu reageerde voorspelbaar: een dergelijke stap zou antisemitisme aanwakkeren en ‘terrorisme belonen’. Macron beet terug: Israëls oorlog in Gaza is ‘moorddadig’ en ‘moreel onhoudbaar’. Zijn regering noemde Netanyahu’s retoriek zelfs ‘abject’.

Het is een perfecte illustratie van wat Gaza is geworden: een toneelstuk. Macron weet dat de Franse linkerzijde en een aanzienlijk moslimkiezersblok hunkeren naar straffe taal. Netanyahu weet dat elke aanval op Macron hem thuis als onverzettelijke verdediger van Israël laat verschijnen. Beiden scoren punten, beiden vullen de kranten. En de Gazanen? Die blijven in hun puinhopen achter, figuranten in een diplomatieke boksmatch.

Coalitie in crisismodus

Ook in België vervult Gaza de rol van politieke bliksemafleider. Les Engagés, cd&v en Vooruit pleiten voor snelle erkenning van Palestina en zelfs sancties tegen Israël. MR en N-VA blokkeren categoriek. Premier Bart De Wever verklaarde dat erkenning alleen ‘zinvol is als er voorwaarden aan verbonden zijn’, wat in de praktijk betekent: nooit.

Buitenlandminister Maxime Prévot dreigde met een regeringscrisis indien Gaza niet serieus wordt genomen. Hij pleitte voor sancties, handelsboycots en een verbod op binnenkomst voor Israëlische ultrarechtse ministers. Ferm taalgebruik voor een land dat nauwelijks invloed heeft in de regio, maar des te meer mediagevoelig is op eigen bodem.

Zelfs Koning Filip mengde zich in ongebruikelijk directe bewoordingen: Gaza is volgens hem ‘een schande voor de mensheid’ en het Westen ‘blundert moreel’. Een koninklijke tussenkomst die vooral bewijst dat ook het Belgische paleis begrepen heeft dat Gaza een onfeilbare manier is om morele ernst uit te stralen.

Andere podia, zelfde toneel

België en Frankrijk zijn geen uitzonderingen. De Britse regering, samen met Canada en Spanje, bestempelde de Israëlische operaties in mei als ‘etnische zuivering’. Josep Borrell, EU-buitenlandchef, ging nog verder: ‘de grootste etnische zuivering sinds de Tweede Wereldoorlog.’ Niet bedoeld om iets te veranderen – Europa heeft geen intentie Israël werkelijk onder druk te zetten – maar wel om kiezers en partijen te sussen.

In Canada speelde premier Justin Trudeau de rol van verontwaardigd staatsman met dezelfde gretigheid. In Nederland en Ierland gebruikt men de kwestie om links-progressieve kiezers tevreden te stellen. Overal dezelfde choreografie: ferme taal, geen daden.

Moreel theater zonder consequenties

Het voordeel van Gaza is dat verontwaardiging gratis is. Men kan Israël de huid vol schelden zonder zelf gevolgen te dragen: geen soldaten die moeten sneuvelen, geen handelscontracten die in gevaar komen. Gaza is de perfecte storm in een parlementaire theekop: luid geroep, straffe woorden, maar uiteindelijk verandert er niets.

Daarmee wordt Gaza onuitputtelijk politiek kapitaal. Links kan zich profileren als moreel superieur, rechts als verdediger van Israël, centrumfiguren als ‘evenwichtig.’ Iedereen wint. Iedereen, behalve de Gazanen zelf.

Dat is de cynische realiteit die achter de voortdurende verontwaardiging schuilt. Gaza is niet alleen een humanitaire ramp, maar ook een politiek theaterstuk waarin westerse politici de hoofdrollen spelen. Ze gebruiken de Gazanen als decor om hun blazoen op te poetsen en hun electoraat te bedienen.

Als Gaza niet bestond, ja – dan had men het moeten uitvinden.