Amerika is een soapopera (volgens De Afspraak)

Wie uitsluitend naar de Vlaamse journalist luistert, weet veel over de Verenigde Staten. Helaas is er zo weinig van waar.  

Hebben we vandaag al eens goed gelachen met Donald Trump? Of gehuild om het Amerikaans fascisme dat deze keer écht wel aan kracht wint? Neen? Dat zal de carrousel van praatgasten die de Vlaamse beeldbuizen elke avond vult niet graag horen. Voor hen is Amerika immers een vorm van dagelijks emo-entertainment; een sprookje waarin de Goeden (de Democraten) het opnemen tegen de Bozen (de Republikeinen). Een verhaaltje waarbij u vooral moet voelen, en best niet te veel nadenkt (dat is vermoeiend en een beetje eng). De Verenigde Staten zijn namelijk een andere wereld, een wereld die alleen bestaat zolang – en hoe – De Afspraak erover praat.

Circus voor de massa

De kinderlijke manier waarop in Vlaanderen over de Verenigde Staten bericht wordt is intriest. Wie, bijvoorbeeld, per abuis (mijn deelneming) of met opzet (?) naar De Afspraak kijkt, denkt allicht dat Amerika, net als Thuis of Familie, een soapopera is, een goedkope tv-serie waarin alle personages vreselijk ééndimensionaal zijn en door eender wie onmiddellijk doorgrond kunnen worden – van Roger Housen over Goedele Liekens tot de Fred (van Frituur Fred in de Kerkstraat). Die personages (de Amerikanen) zijn, geheel conform de traditie van de soap, ook veel dommer dan de kijker. Dommer dan wij, de slimme Europeanen, met onze open grenzen en gesloten fabrieken.

De kranten bevestigen de indruk van het Vlaamse journaille over de Verenigde Staten als een eenvoudige bron van entertainment voor de massa. Als een circus voor het plebs. De totaal disproportionele aandacht voor Amerikaans ambassadeur Bill White is een recent voorbeeld, maar zeker niet het enige.

Zo stond Amerika de voorbije week vijf van de zeven dagen tijdelijk bovenaan op de website van VRTNWS, met White, Jeffrey Epstein, Warner Bros en de State of The Union. De Vlaming las de voorbije weken meer over Minneapolis dan over Brussel, Gent of Antwerpen. In Europese steden loopt alles dan weer blijkbaar van een leien dakje. Geen nieuws, goed nieuws.

Journalistieke gemakzucht

De obsessie van Vlaamse journalisten met (een parodie van) de Verenigde Staten is niets nieuws. Journalistieke gemakzucht is zonder twijfel één verklaring: de verhalen worden door sterke (maar gekleurde) redacties in New York en Washington D.C. voorgekauwd; de inheemse buitenlandredacties moeten maar kopiëren. Er is ook geen taalbarrière, wat een verschil is met pakweg Duitsland, Italië of – laten we eerlijk zijn – Frankrijk. En voor veel jonge(re) journalisten voelt Amerika cultureel hoe dan ook vertrouwder aan dan de buurlanden. Via Instagram, TikTok of X (Twitter) kennen ze meer politieke influencers uit de Verenigde Staten dan ministers in de Waalse gewestregering.

Verder lijkt een soort ideologisch escapisme een rol te spelen – de hunkering naar een fantasiewereld waarin de eigen politieke lusten kunnen worden botgevierd. Tom Van Grieken openlijk ‘Hitler’ noemen is in Vlaanderen nog moeilijk, maar Donald Trump een fascist of (quasi-)nazi helemaal niet. Oké, er zijn redelijke mensen binnen het Vlaams Belang, maar de Republikeinse Partij? Die bestaat uitsluitend uit (halve) gekken. En de Democraten? Zij zijn De Rede en Het Licht. Vlaamse journalisten zouden in Amerika zelf Democraten zijn. Of wat dacht u?

Hitler of Mussolini

Het is bovendien opmerkelijk dat de simplistische analyses vaak afkomstig zijn van journalisten en opiniemakers die in het binnenland de trom van de nuance roeren. In België is alles moeilijk, in Amerika alles makkelijk. In België zijn er vele tinten grijs, Amerika kleurt zwart en wit. Eénzelfde praatprogramma schakelt moeiteloos over van de finesses van de pensioenuitkeringen naar de vraag of Donald Trump meer lijkt op Hitler of op Mussolini. Of op Poetin, uiteraard.

De Verenigde Staten zijn geen perfect land. Maar ze zijn wel een land, vormgegeven door mensen en belangen die door het geneuzel aan ’s lands praattafels gereduceerd worden tot een poppenkast. ‘Misinformatie’ is, als ik me niet vergis, het door links verkozen label voor zulke berichtgeving. Misinformatie die Amerikanen niet als anders voorstelt – dat zijn ze, tot op zekere hoogte – maar als onnozel of, in het geval van Trump en zijn Republikeinen, kwaadaardig. Zoals de boze heks uit hun favoriete sprookjesboek.