fbpx


Binnenland
Stijn Baert

Arbeidseconoom Stijn Baert: ‘Dit pensioenakkoord is puur uitstelgedrag’

'Zonder covid en Oekraïne zat België al lang op het Europese strafbankje '



De berg heeft een piepkleine muis gebaard. Dat leken zelfs heel wat politici van de regeringspartijen te beseffen, nadat de details van het pensioenakkoord uitlekten. Arbeidsmarktspecialist Stijn Baert (UGent) toont zich ronduit vernietigend. 'Dit is pure lethargie, het is een gitzwarte dag voor de Belgische economie.' Minimaal 20 jaar effectief werken om in aanmerking te komen voor het minimumpensioen, een herwaardering van deeltijdse arbeid voor de berekening van dat minimumpensioen én de herinvoering van de pensioenbonus (waarvan minister Frank Vandenbroucke…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


De berg heeft een piepkleine muis gebaard. Dat leken zelfs heel wat politici van de regeringspartijen te beseffen, nadat de details van het pensioenakkoord uitlekten. Arbeidsmarktspecialist Stijn Baert (UGent) toont zich ronduit vernietigend. ‘Dit is pure lethargie, het is een gitzwarte dag voor de Belgische economie.’

Minimaal 20 jaar effectief werken om in aanmerking te komen voor het minimumpensioen, een herwaardering van deeltijdse arbeid voor de berekening van dat minimumpensioen én de herinvoering van de pensioenbonus (waarvan minister Frank Vandenbroucke enkele jaren geleden nochtans ook al het nut van in twijfel trok, nvdr). Dat is in een notendop de ‘grote’ pensioenhervorming waar men in én buiten de Wetstraat al jarenlang halsreikend naar uitkeek.

Wie er de politieke reacties binnen de Vivaldi-meerderheid op naging, kon zich niet van de indruk ontdoen dat men aan Vlaamse kant het succes van deze hervorming vooral afwoog aan het aantal soms ronduit absurde PS-voorstellen dat het niét haalde. Bij gebrek, uiteraard, aan een echt visionair akkoord dat de bakens kon verzetten en de pensioenen in dit land ook op langere termijn betaalbaar zou kunnen houden.

Slechter dan Chili

U weet hoe het gaat in een parlementaire democratie: voor de meerderheid is het glas bij zo’n lastig politiek akkoord al snel halfvol. En de oppositie schreeuwt dan doorgaans moord en brand dat het glas niet eens voor de helft gevuld is. In het pensioendebat liggen de zaken toch enigszins anders. Zowat alle economen, begrotingsspecialisten én de Europese Commissie herhalen al jarenlang in koor dat ons land met het huidige pensioensysteem regelrecht op een blinde muur afstevent.

Tal van onafhankelijke internationale studies bevestigen dit ook. Neem nu de jaarlijkse Global Pension Index van het gereputeerde consultancybedrijf Mercer, die de pensioenvooruitzichten vergelijkt in 42 westerse landen. IJsland kwam in 2021 als winnaar uit de bus met een score van 84,2, buurland Nederland eindigde op een zeer verdienstelijke tweede plaats. België klokte af als 17de, met een belabberde score van amper 64,6, waarmee we zelfs nog na Chili eindigden.

Het Belgische pensioenstelsel werd door Mercer als ‘middelmatig’ beoordeeld, en vooral op het aspect duurzaamheid presteert ons land ondermaats, zo oordeelden de rapporteurs. Ze wijzen erop dat de vergrijzing ons systeem niet enkel almaar duurder maakt, maar dat de lage effectieve pensioenleeftijd én het repartitiestelsel er ook voor zorgen dat de betaalbaarheid steeds meer in het gedrang komt. De kans dat dit akkoord het tij op dat vlak kan keren, lijkt nihil. Terwijl dàt nu net wel het voornaamste uitgangspunt was voor deze hervorming.

Extra koterijen

‘Dit is in mijn ogen zelfs geen light-akkoord, zoals je nu hier en daar leest. Voor mij situeert het zich eerder op homeophatisch niveau’, oordeelt arbeidseconoom Stijn Baert (UGent). ‘In tegenstelling tot het pensioenplan op punten dat de commissie van – op dat moment academicus – Frank Vandenbroucke een aantal jaren geleden voorstelde, laat het nu voorliggende plan het pensioen helemaal niet aansluiten bij het aantal effectief gewerkte jaren. Dat idee was heel logisch en best verdedigbaar: naarmate je langer werkt – maar bijvoorbeeld ook wanneer je zwaardere arbeid – verricht ontvang je meer punten. Eens je voldoende punten verzameld heb, kan je met pensioen. Nu worden er nog wat extra koterijen bijgebouwd, met nog wat meer uitzonderingen en ontsnappingsmogelijkheden. Of neem nu de pensioenbonus: men weet intussen dat die weinig of niet activerend werkt, maar toch wordt die nu opnieuw opgevist.’

Fundamenteler nog speelt dit akkoord ook helemaal niet in op de allergrootste uitdaging voor ons pensioensysteem, de betaalbaarheid, klinkt het. ‘We kunnen onze pensioenen enkel maar betaalbaar houden als we mensen ook effectief langer aan het werk houden. De maatregelen die nu getroffen worden, verlichten de factuur een klein beetje, maar het netto-effect zal eerder negatief dan positief uitvallen. Als dertiger vind ik dit bijzonder problematisch. Last but not least wordt ons systeem ook niet rechtvaardiger gemaakt. Zowel het NMBS-personeel als de militairen kunnen nog altijd veel vroeger met pensioen en ook de ambtenaren blijven buiten schot, terwijl het gemiddeld pensioen van vastbenoemde ambtenaren vandaag dubbel zo hoog is als dat van werknemers uit de privésector. Blijkbaar vindt deze regering dat geen punt.”

21 juli belangrijker dan goede hervorming

Staatssecretaris voor Begroting Eva De Bleeker illustreerde zelf nog eens hoe deze deal – die er absoluut tegen 21 juli moest komen – met plak en spuugsel aan elkaar hangt. Ze onderstreepte op Twitter dat de voorstellen waarover nu een akkoord werd bereikt ‘ zo snel mogelijk moeten worden doorgerekend door het federaal planbureau.’ Met andere woorden: zelfs binnen de regering heeft men eigenlijk nog geen idee van de budgettaire impact van wat de voorbije nachten beklonken werd.

Stijn Baert: ‘Ronduit absurd natuurlijk. Er liggen tal van rapporten in de schuif – onder meer van de Hoge Raad voor Financiën – over pakweg de impact van de vroegere pensioenbonus, waar deze heel erg op lijkt. En er wordt al jarenlang gepalaverd over een ingrijpende pensioenhervorming. Maar blijkbaar was het belangrijker dat de hele regering op 21 juli op reis kan vertrekken.’

Uitstelgedrag van de ergste soort

Hamvraag is uiteraard hoe het nu verder moet. Verschillende politici van de meerderheid lieten al verstaan dat dit niet het eindpunt kan zijn van de grote pensioenhervorming waarvoor Vivaldi zich sterk maakte. Maar tegelijk kan je je afvragen hoe realistisch het is om nog iets te verwachten op dat vlak binnen de huidige legislatuur, in de wetenschap dat zelfs een dergelijk mager akkoord al vele dagen en nachten van onderhandelingen vergde.

We stellen nu al vast de begrotingsprojecties voor België – op Roemenië na – de slechtste zijn van heel Europa. En vandaag al beschikt onze sociale zekerheid structureel over te weinig middelen om de huidige noden te kunnen financieren,’ onderstreept Baert. ‘En nu gaan we de pensioenen ook nog eens optrekken. Dit is in mijn ogen uitstelgedrag van de ergste soort. En met u kan ik enkel maar vaststellen dat de grootste gemene deler van wat politiek haalbaar is vandaag zowat niets meer is. Eerlijk? Ik word daar stilaan een beetje moedeloos van. Mochten we covid en de oorlog in Oekraïne niet hebben gehad, dan zat ons land al lang op het Europese strafbankje.’

Filip Michiels

Filip Michiels is zelfstandig journalist.