De ‘Jambontaks’, of de laatste fiscale scalp

Alles gaat onder de fiscale hamer. Ook de lijst van vermogensbelastingen is eindeloos. Alleen een meerwaardetaks had dit land nog niet. Maar die fiscale scalp bengelt voortaan aan de gordel van de nieuwe regering-De Wever. De zogenaamde ‘Jambontaks’ katapulteert België van derde zwaarst belaste land op kapitaal naar de eerste plaats. Een tweede gouden medaille, naast die van hoogste belastingen op lonen.

De Jambontaks legt ‘kleine’ beleggers een belasting op van 10 procent op de meerwaarde bij de verkoop van financiële activa vanaf 10.000 euro. De minwaarden zouden aftrekbaar zijn binnen hetzelfde jaar.

‘Grote’ beleggers met een ‘aanmerkelijk’ belang van minstens 20 procent in een bedrijf worden onderworpen aan lagere tarieven met een vrijstelling tot 1 miljoen euro. Vanaf 10 miljoen euro geldt ook het tarief van 10 procent. Historische meerwaarden worden niet belast. De taks wordt daarom pas berekend vanaf een peildatum, waarschijnlijk 1 januari 2026.

Vele vragen, vele onzekerheden

De meerwaardetaks, die door sommige regeringspartijen nog ‘onethisch en immoreel’ en ‘een onaanvaardbare taks op succes’ werd genoemd, leidt tot onenigheid binnen de Belgische regering, terwijl er dringend nood is aan duidelijkheid en rechtszekerheid. Vele knopen dienen nog doorgehakt te worden. Ik geef er u een aantal:

• Hoe verantwoordt de regering het onderscheid tussen kleine en grote beleggers? Deze meerwaardetaks dreigt het gelijkheidsbeginsel te schenden en kan leiden tot een procedureslag voor het Grondwettelijk Hof.
• Hoe worden beleggers met een belang van 19 procent in een bedrijf belast? Of meerdere aandeelhouders in familiale bedrijven? Vooruit beschouwt die als ‘kleine’ beleggers; MR pleit voor een glijdende schaal.
• Wat met beleggers die bij aankoop 20 procent van de aandelen bezaten, maar waarvan het belang verwaterd is door kapitaalsverhogingen en de intrede van nieuwe aandeelhouders?
• Wat als de aandeelprijs op de peildatum lager ligt dan op aankoopdatum en er meerwaarde ontstaat tussen peildatum en verkoopdatum, maar minwaarde tussen aankoopdatum en verkoopdatum?
• Hoe wordt de waarde van een niet-beursgenoteerd bedrijf berekend op de peildatum? En wie gaat die vaststellen: accountants of ‘godbetert’ de fiscus?
• Wordt de meerwaarde bij gespreide aankopen van een aandeel berekend op basis van de eerste, laatste of gemiddelde aankoopprijs?
• Wat met aandeelhouders die langer dan tien jaar hun aandelen aanhouden? De Wever en Bouchez pleiten voor een vrijstelling, maar werden al teruggefloten door Rousseau en Vandenbroucke. Onduidelijkheid troef.
• Zijn de kosten voor de verwerving van aandelen, zoals de beurstaks, aftrekbaar? Hopelijk, want anders wordt er (meerwaarde)taks over (beurs)taks betaald.
• Hetzelfde probleem stelt zich bij de Reynderstaks (30 procent op de meerwaarde van een obligatiefonds). Verdwijnt die, of wordt er straks taks op taks betaald, of geldt een vrijstelling?
• Waarom zijn minwaarden aftrekbaar maar niet overdraagbaar? Een (meerwaarde)taks moet het ‘netto’ inkomen belasten na aftrek van kosten en minwaarden. Anders kan de fiscale druk oneindig hoog oplopen.
• Wat als meerwaarden geherinvesteerd worden en de economie aangezwengeld? In het oorspronkelijke akkoord waren die meerwaarden vrijgesteld.
• ‘Meerwaardetaks’ of ‘solidariteitsbijdrage’? Het is meer dan politieke marketing. Een belasting vloeit namelijk naar de fiscus, een bijdrage naar de sociale zekerheid. Daardoor verschillen het toepassingsgebied en de administratieve formaliteiten.

Vlaamse ‘superrijken’ en ‘speculanten’

De meerwaardetaks is een socialistische trofee, bedoeld om de ‘superrijken’ te doen bijdragen. Superrijk vanaf 10.000 euro? In de praktijk draait de Jambontaks uit op een belasting op de hardwerkende en sparende Vlaamse middenklasse, wat George-Louis Bouchez ruiterlijk toegaf.

Het is rechtvaardig en economisch zinvol om aandelen die langer dan tien jaar in bezit zijn, vrij te stellen. Een meerwaardetaks is immers geen klassieke belasting om de overheid te financieren (daarvoor is de opbrengst te volatiel), maar een sturende belasting om speculatie te ontmoedigen. Wie duurzaam en op langere termijn investeert in productieve bedrijven, moet dus worden vrijgesteld.

De brave spaarders zullen de lijdensbeker tot op de bodem moeten ledigen, want ook het gunstige tarief van 15 procent op spaarboekjes zal verdwijnen en worden opgetrokken naar 30 procent. De N-VA-fractie diende daartoe al een wetsvoorstel in.

Beursafhankelijke begroting

De regering-De Wever rekent op 500 miljoen euro uit de meerwaardetaks in 2029. Maar die opbrengst is zo onzeker als de beurs zelf. Dergelijke taks is daarom ongeschikt als financieringsbron voor de overheid. Of gaan we een patiënt zeggen dat zijn operatie wordt uitgesteld omdat de beurs slabakt? Of vragen we de vijand voor een wapenstilstand tot de beurs weer aantrekt?

Het is veiliger en verantwoordelijker om de gebeurlijke opbrengst als een eenmalige meevaller te gebruiken voor schuldafbouw. In goede beursjaren wordt de staatsschuld afgebouwd. In slechte jaren even niet.

De opbrengst wordt nog onzekerder, omdat de meerwaardetaks makkelijk kan ontweken worden. Waarschijnlijk zullen aandelen verkocht worden zodra een meerwaarde van 10.000 euro wordt gehaald of verkocht op 31 januari en teruggekocht op 2 januari. En wellicht zullen jonge ondernemers zich elders vestigen.

Geen nieuwe belastingen zonder fiscale hervorming

De laatste fiscale troef in dit zwaar belaste land is te grabbel gegooid door een centrumrechtse regering, nota bene zonder Waalse socialisten. Ook de centrumrechtse ‘Zweedse’ regering voerde een nieuwe taks in. Deze effectentaks werkt in de praktijk als een regressieve meerwaardetaks, want hoe hoger de meerwaarde, hoe lager de belastingdruk. Eerder probeerde de Zweedse regering de ‘speculatietaks’ uit, maar de handel op de Brusselse beurs stuikte in elkaar en de schatkist verloor geld. Een compleet debacle.

De moraal van het verhaal is dat een meerwaardetaks als losse maatregel economisch schadelijk en onwenselijk is. Alleen in het kader van een diepgaande fiscale hervorming, zoals een duale inkomenstaks, en een substantiële verlaging van de belastingdruk kan zo’n taks meegenomen worden. Helaas is de regering-De Wever net zomin geslaagd in een fiscale hervorming als haar voorganger. De Jambontaks is er alleen om socialistische ego’s te strelen en Belgische begrotingskraters te dempen. Het is een platte belasting die Vlaamse welvaart vernietigt. Weg ermee!