fbpx


Binnenland

Democratisch deficit tot de vierde macht

Als ook de media hun werk niet meer doen...



De Belgische regering loopt voorop wanneer het er op aankomt minder welvarende landen te bekritiseren. Of zelfs te schofferen omwille van vermeend ondemocratische beslissingen. Jonge democratieën als Polen en Hongarije, die nog vrij recent het communistische bewind van zich af hebben geschud, vormen hierbij een makkelijk doelwit. Uitgerekend twee premiers, die zelf hun democratische verkiezing zo goed als ondemocratisch geërfd hebben van hun respectieve vaders Michel en De Croo, staan hier te kijk aan de juiste zelfkant van de geschiedenis.…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


De Belgische regering loopt voorop wanneer het er op aankomt minder welvarende landen te bekritiseren. Of zelfs te schofferen omwille van vermeend ondemocratische beslissingen. Jonge democratieën als Polen en Hongarije, die nog vrij recent het communistische bewind van zich af hebben geschud, vormen hierbij een makkelijk doelwit.

Uitgerekend twee premiers, die zelf hun democratische verkiezing zo goed als ondemocratisch geërfd hebben van hun respectieve vaders Michel en De Croo, staan hier te kijk aan de juiste zelfkant van de geschiedenis. Het blijkt een succesvolle zet te zijn op weg naar een Europese topfunctie. Nochtans vallen er in België ook een aantal kanttekeningen te maken bij het democratisch gehalte.

Stemrecht en vertegenwoordiging

Om te beginnen heeft niet elke Belg evenveel stemrecht. Zo weten we dat omwille van allerlei evenwichten, verdelingen van kieskringen en afspraken, een parlementslid uit Ecolo al verkozen is met 32.000 stemmen daar waar pakweg een parlementslid uit CD&V eerst meer dan 50.000 stemmen moet halen om verkozen te zijn. Peter De Roover berekende dat als de zetels voor N-VA even goedkoop waren als voor Ecolo, N-VA er geen 25 maar 34 zou hebben. Nochtans krijgt Ecolo met 416.452 stemmen en 13 zetels evenveel rechten. Bijvoorbeeld om rechters te benoemen in het Grondwettelijk Hof of de energiebevoorrading te mismeesteren. En dat in vergelijking met N-VA, zij beschikt over 1.086.787 stemmen en 25 zetels.

Ook Minister Tinne Van der Straeten werd op de lijst van Ecolo in Brussel verkozen. Daar waar ze eigenlijk lid is van Groen. Een parlementslid van Groen als Calvo moet meer dan 50.000 stemmen halen om verkozen te worden. Het is dus duidelijk dat Ecolo democratisch overgewaardeerd is in de regering. Met 416.452 stemmen en 13 zetels hebben ze veel meer macht dan bijvoorbeeld CD&V met 602.520 stemmen en 12 zetels. Toch geldt Ecolo als almachtig en wordt de CD&V als overbodig gezien in de regering.

Ministeriële verantwoordelijkheid

Ook het begrip ministeriële verantwoordelijkheid zou meer democratisch ingevuld kunnen worden. Zo was het ooit gebruikelijk dat een minister ontslag nam wanneer er naar algemeen werd aangenomen fouten werden gemaakt in zijn kabinet of er iets onaanvaardbaar verkeerd liep. Daarom namen Stefaan De Clerck en Johan Vande Lanotte naar aanleiding van de ontsnapping van kindermoordenaar Dutroux in 1998 ontslag als ministers.

Tegenwoordig wordt dat niet meer gedaan. Vorig jaar werden er nochtans grote fouten gemaakt in verband met mondmaskers. Grote voorraden werden verbrand en niet vervangen, aanbesteding werd gegund aan duurste postbusvennootschap, die op de koop toe vergiftigde mondmaskers bleek te leveren.

De ene na de andere

Maggie De Block weigerde ontslag te nemen. Ze besloot dat het aan de kiezer zou zijn om daarover te oordelen bij de volgende verkiezingen. Ze voegde er wel al aan toe dat ze geen minster meer zou worden. Daar valt wel iets voor te zegge. Maar dan moet er wel rekening gehouden worden met de afloop van een dergelijke presentatie aan de kiezer. Momenteel zetelt ze opnieuw in al haar glorie in het parlement.

Haar opvolger als minister van Volksgezondheid, de illustere Frank Vandenbroucke, had in een ver verleden al een politieke carrière. Die liep af nadat hij in de nasleep van een corruptieschandaal zei dat hij: ‘gesuggereerd had om het smeergeld te laten verbranden’. Toch kwam hij nadien terug tot hij zich niet meer aanbood bij verkiezingen. En als klap op de vuurpijl kwam hij nog een derde keer terug. Ditmaal zelfs zonder zich aan de kiezer voor te stellen. Een politicus, zelfs als technocraat, dient te weten dat er zich dan vraagtekens kunnen stellen bij de geloofwaardigheid. Of zoals de reeds genoemde Johan Vande Lanotte in zijn laatste boek beschrijft dat de reputatie een ritselaar te zijn hem uiteindelijk politiek heeft uitgerangeerd.

Er is wettelijk niets mis met technocraat en die mag ook een mening hebben. Maar die dient zich ver te houden van alle vormen van polarisatie en zelfs maar het parfum van belangenvermenging. Hoe bij voorbeeld een Marc Van Ranst tekeer gaat door elke vorm van Vlaams nationalisme te proberen kleineren en zelfs te beledigen. Daarbovenop een specifieke groep van moslims te gaan benaderen en verheerlijken. Om dan zelfs openlijk de strenge maatregelen die hij zelf voorstaat met de dansvoeten te gaan treden. Dat is natuurlijk polariserend, provocerend en niet wat je van een professioneel expert verwacht.

De Vierde Macht

Na parlementsleden, rechters en ministers komen we bij de zogenaamde vierde macht, de media. Die hebben een groot aantal privileges, aanzien en macht gekregen. Dat net omdat ze geacht worden een waakhondfunctie waar te nemen in een democratie. Op meerdere fronten blijft hier echter niet veel anders meer over dan een dooie hond.

Omtrent berichtgeving over Corona is het duidelijk dat de zogenaamde ‘regimepers’ zich sedert de aanvang van de pandemie heeft neergelegd bij een weinig kritische rol. Onder het mom van ‘de federale regering haar werk te laten doen’ schakelen ze zich in als persdienst van de overheid en zogenaamde experten met soms een bedenkelijke agenda. Waar in het verleden ministers als Leo Delcroix tot ontslag werden gedwongen, nadat de pers hen op leugens had betrapt, heeft de media zich nu vrijwillig gemuilkorfd en mogen dergelijke kritische vragen zelfs niet meer gesteld worden aan federale bewindvoerders.

Waarheid verkleuren

Nog gortiger wordt het wanneer de media ‘niet in de kaart willen spelen van het Vlaams Belang’. Op zich een verdedigbare, journalistieke houding. De media dienen immers onafhankelijk te zijn en niet in de kaart te spelen van geen enkele politieke partij. Hier offert men echter elke onafhankelijkheid op en gaat men bewust de waarheid verkleuren en vaak slachtoffer en dader verwisselen.

In de Verenigde Staten plegen zwarten 52 procent van de moorden, terwijl ze 14 procent van de bevolking uitmaken. Er worden meer onschuldige blanke – dan zwarte Amerikanen neergeschoten. Volgens de beschikbare cijfers doodde de politie in 2019, 15 ongewapende zwarten en 41 ongewapende blanken. Over die laatsten hoor je niets.

Eenzelfde mechanisme wordt ook bij ons toegepast. Wanneer een zwarte inrijdt op een kerstparade in Wisconsin, houdt B. Soenens, zelfs na arrestatie van de zwarte vol dat het nog niet geweten is of het om een zwarte gaat. Omgekeerd, wanneer een 17-jarige blanke door de rechtbank vrijgesproken wordt omdat hij uit wettige zelfverdediging, tijdens BLM rellen, twee mensen heeft doodgeschoten gaat VRT (Rony Van Gastel) er op eigen initiatief van maken dat de 17-jarige zwarte slachtoffers heeft gemaakt, daar waar het in realiteit allemaal blanken waren die werden neergeschoten. VRT heeft de flater later rechtgezet maar het kwaad was alweer geschied.

Berichtgeving over allochtonen 

In Vlaanderen heeft de media ‘om het Vlaams Belang niet in de kaart te spelen’ zichzelf sedert 1994 reeds aan banden gelegd met de zogenaamde: ‘Aanbevelingen voor de berichtgeving over allochtonen’.

Regel één luidt: ‘Vermeld nationaliteit, geboorteland, etnische afkomst, huidskleur, religie of cultuur alleen als deze informatie  relevant is voor  het bericht.’ Tegenwoordig wordt die relevantie zodanig restrictief geïnterpreteerd dat men zelfs in een opsporingsbericht al geen melding meer maakt van het Noord-Afrikaans uiterlijk van de delinquent. Gemakshalve heeft men grote groepen van drugdealers, straatboefjes, ‘casseurs’, … omschreven als ‘jongeren’. Die regel leent zich uiteraard prima voor manipulatie. Zo werden de rellen na afloop van de betoging tegen het CST toegeschreven aan voetbalhooligans, motorbendes en jongeren. Ook de affaire El Kaouakibi werd maandenlang verzwegen, de onveiligheid rond het Brusselse Noordstation wordt niet aangepakt omdat etnische afkomst, religie of cultuur van de daders niet benoemd wordt, …

Wie zei ook alweer: je kan bepaalde mensen een tijdje voor de gek houden, maar je kan niet iedereen, heel de tijd blijven belazeren.

Ronny Vidts

Ronny Vidts (1972) is master in de rechten en internationaal actief als freelance consultant en manager voor innovatieve bedrijven.