fbpx


Buitenland

Een knietje voor Qatar, dat moet toch kunnen?

Oproep aan Kevin, Eden en Romelu



Anderhalf jaar voor de aftrap van de wereldbeker voetbal heeft gastland Qatar flink wat vooruitgang geboekt op vlak van arbeidsomstandigheden en mensenrechten voor de buitenlandse gastarbeiders. Toch gaapt er vaak nog een flinke kloof tussen de letter van de wet en de situatie op het terrein, zo blijkt uit een kersvers internationaal rapport. Dat roept ook de wereldvoetbalorganisatie FIFA én de voetballers zelf op om de komende maanden hun verantwoordelijkheid op te nemen. Knielen Lukaku en De Bruyne binnenkort dan…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Anderhalf jaar voor de aftrap van de wereldbeker voetbal heeft gastland Qatar flink wat vooruitgang geboekt op vlak van arbeidsomstandigheden en mensenrechten voor de buitenlandse gastarbeiders. Toch gaapt er vaak nog een flinke kloof tussen de letter van de wet en de situatie op het terrein, zo blijkt uit een kersvers internationaal rapport. Dat roept ook de wereldvoetbalorganisatie FIFA én de voetballers zelf op om de komende maanden hun verantwoordelijkheid op te nemen. Knielen Lukaku en De Bruyne binnenkort dan ook voor de arbeidsmigranten in de golfstaat?

Schrijnende verhalen 

Nadat ze in Qatar respectievelijk twee en vier jaar lang aan de slag waren geweest voor een lokaal schoonmaakbedrijf, wilden de Filipijnse Ali (32) en Viella (34) in september vorig jaar graag naar huis terugkeren toen hun contract afgelopen was. Hun werkgever weigerde evenwel het laatste gedeelte van hun loon uit te betalen, en blokkeerde vervolgens ook hun verblijfsvergunning. Op de koop toe werden ze uit het onderkomen gegooid dat de werkgever voor hen geregeld had, waarna ze in de cel dreigden te belanden.

Finaal trok de Building and Woodworkers’ International (BWI) – een internationale vakbondsorganisatie voor bouwarbeiders – zich hun lot aan. Het verhaal van de twee Filipijnse arbeidsmigranten is een van de schrijnende voorbeelden in het lijvige rapport Dribble or Goal? dat de BWI gisteren voorstelde. Daarin wordt de situatie van de buitenlandse arbeidskrachten en de vooruitgang inzake mensenrechten in Qatar onder de loep genomen.

Net geen anderhalf jaar voor daar de wereldbeker voetbal van start gaat, en ruim 7 jaar nadat de BWI en tal van mensenrechtorganisaties voor het eerst de alarmbel luidden. In 2014 al rapporteerden ze de ellendige omstandigheden waarin tienduizenden Aziatische arbeidsmigranten aan de bouw van WK stadions werkten in het Quatarese woestijnklimaat.

Minimumloon van 450 €

Ambet Yuson, secretaris-generaal van de BWI: ‘Toen we in 2013 voor het eerst in Qatar neerstreken, was de situatie daar ronduit dramatisch. Nadat wijzelf een klacht hadden ingediend tegen de FIFA en nadat de internationale druk op Qatar stelselmatig werd opgevoerd, hebben we sinds 2017 een twintigtal inspecties ter plekke kunnen uitvoeren. Mede daardoor heeft de Qatarese overheid wel degelijk een aantal belangrijke wettelijke initiatieven genomen om de arbeidsomstandigheden van de migranten in het land te verbeteren.’

Een van meest recente en meest in het oog springende maatregelen was de goedkeuring drie maand geleden van een soort minimumloon voor buitenlandse arbeiders Dit kan nu, inclusief een soort onkostenvergoeding om de verblijfskosten ter plaatse te dekken, oplopen tot zowat 450 euro per maand. Een schijntje in vergelijking met het gemiddelde loon in het emiraat, maar een stevige stap vooruit in de wetenschap dat vele arbeidsmigranten in het verleden soms maandenlang amper loon ontvingen. Qatar is hiermee overigens ook het eerste land in de golfregio om een dergelijk minimumloon voor buitenlandse arbeidskrachten in te voeren.

Kafala-systeem

In mei van dit jaar keurde de Qatarese overheid ook een wet goed waardoor het voortaan verboden is om in de verzengende zomerhitte tussen tien en half vier buiten te werken. Vorig jaar had de regering ook al komaf gemaakt met het zogenaamde Kafala-systeem. Net als in de meeste andere golfstaten worden gastarbeiders in Qatar ‘gesponsord’ door hun werkgever, die hiermee ook de volledige verantwoordelijkheid voor hen draagt. Individuele werknemers zijn hierdoor volledig afhankelijk van die werkgever en hebben niet het recht om naar een andere werkgever over te stappen.

Dat systeem zet de deur uiteraard wagenwijd open voor allerlei vormen van misbruik. Niet zelden houden die werkgevers zelf ook het paspoort van hun werknemers bij, zodat ze de facto ook het land niet meer uit kunnen. Toen een speciale gezant van de VN in 2014 het land bezocht, trof hij zelfs ruim 300 arbeidsmigranten die gewoonweg opgesloten zaten in afwachting van hun uitwijzing.

6000 doden

Het nieuwe vakbondsrapport suggereert nu dat de zware internationale druk die de voorbije jaren op de golfstaat werd uitgeoefend wel degelijk vruchten begint af te werpen. Tegelijk stipt het ook aan dat het nog veel te vroeg is om victorie te kraaien. Daar zijn ook weinig redenen toe: in Quatar zouden de voorbije jaren al ruim zesduizend buitenlandse arbeiders zijn omgekomen bij de bouw van de WK-stadia en -hotels.

‘Bovendien,’ zo erkende ook Ambet Yuson, ‘gaapt er vaak nog een diepe kloof tussen de wetgeving en de situatie op het terrein. Er is nood aan veel meer arbeidsinspecteurs en politie op het terrein om al die nieuwe wetten ook effectief af te dwingen.’ Internationale vakbondsvertegenwoordigers waren de voorbije jaren dan wel voor het eerst welkom in Qatar – in tegenstelling tot naburige landen met honderdduizenden arbeidsmigranten zoals Dubai of Saoedi-Arabië – al die inspecties waren vooraf ook netjes aangekondigd. Ook mensenrechtenorganisaties Human Rights Watch en Amnesty International onderstrepen dat de nieuwe wetgeving in Qatar ook vandaag nog al te vaak dode letter blijft.

FIFA

Dé hamvraag, waar dit rapport grotendeels omheen fietst, is uiteraard welke verantwoordelijkheid de almachtige wereldvoetbalbond FIFA – die het WK in 2013 aan de Arabische golfstaat toewees – de volgende maanden nog kan en moet opnemen. Nog los van de totaal ongeschikte klimatologische omstandigheden in de woestijnstaat, toonde onderzoek van het FBI eerder al aan dat er bij de toewijzing van dit WK voor miljoenen steekpenningen zijn uitbetaald.

Ook Peter Bossaert, de ceo van de Belgische voetbalbond, erkende eerder dit jaar dat de FIFA zich geen tweede keer een blunder van dit formaat kan veroorloven. In het rapport worden nu tal van aanbevelingen opgenomen voor de Qatarese overheid om de situatie ook op het terrein de volgende maanden nog ingrijpend te verbeteren. ‘Die aanbevelingen zijn ook voor de FIFA bestemd,’ zo klonk het op de persconferentie. ‘De wereldvoetbalbond moet van zijn grote impact én van zijn alomtegenwoordigheid op het terrein gebruikmaken om de Qatarese overheid te overtuigen nog een eind verder te gaan.’

Racisme in de golfstaten

De FIFA zelf gaf in het rapport even niet thuis. Voorzitter Gianni Infantini sloofde zich op de werelddag tegen racisme eerder dit jaar nochtans uit om te benadrukken dat er in het voetbal geen plaats was voor raciale discriminatie. ‘In deze strijd moeten we onze verantwoordelijkheid opnemen,’ benadrukte hij. En dus kan je je de vraag stellen waarom de wereldvoetbalbond de Qatarese sjeiks nu niet veel zwaarder onder druk zet om nog enkele tandjes bij te steken. Of waarom een aantal topvoetballers het nakende WK niet aangrijpen om het endemische racisme in zowat alle golfstaten tegen Zuid-Aziatische gastarbeiders veel scherper aan te klagen.

Hun aantal in die regio werd door de VN in 2019 nog op ruim 35 miljoen mensen geschat, waarvan minstens 30 procent vrouwen. Geen enkele golfstaat ondertekende tot nog toe de belangrijkste conventies rond de rechten van arbeidsmigranten. Verhalen over uitbuiting, gedwongen arbeid en verkrachting van vrouwelijke migranten zijn dan ook schering en inslag.

Oproep aan de spelers

Het voorbije EK voetbal toonde overtuigend aan dat een grootschalig internationaal sportgebeuren een unieke hefboom kan bieden om discriminatie – van welke vorm dan ook – aan te klagen. ‘We horen al jarenlang dat grote sportevents een belangrijke sociale invloed kunnen hebben op het gastland,’ stelt Jonas Baer-Hoffmann. Hij is de topman van FIFPRO, een officieuze vakbond van voetbalspelers wereldwijd. ‘Alleen moeten we vaststellen dat die impact tot nog toe doorgaans heel beperkt bleef. Het WK in Qatar biedt ons nu een unieke kans om daar verandering in te brengen. Voetballers beslissen niet mee over de locatie van een EK of WK, maar ze worden er wel het uithangbord van.’

‘De huidige spelersgeneratie is sociaal al veel meer betrokken dan de vorige generaties. Dat hebben de gebeurtenissen van vorige week in Engeland (waar de spelers van de Engelse nationale ploeg zich herhaaldelijk uitspraken tegen racistische reacties van ontgoochelde fans na de verloren EK-finale, FMI) nog maar eens duidelijk gemaakt. De volgende maanden, in de aanloop naar het WK, krijgen diezelfde spelers dus een unieke kans om ook de situatie van de arbeidsmigranten in Qatar – en bij uitbreiding in de hele golfregio – onder de aandacht te brengen.’ Kevin, Eden of Romelu: een knietje tegen het Arabische racisme en de discriminatie in de golfstaten, dat is toch maar een kleintje?

[ARForms id=103]

Filip Michiels

Filip Michiels is zelfstandig journalist.