Euro-Musk: waarom Europa best eindelijk schaar zet in overregulering

De Belgische en Europese ondernemers zuchten onder een verstikkende berg administratie. Overregulering belemmert innovatie en verspilt kostbare tijd en middelen. Ondanks de eerdere inspanningen om Kafka te bestrijden, is het duidelijk dat de strijd nog niet gestreden is.

Sinds 2003 staat administratieve vereenvoudiging in ons land op de agenda. In die jaren werd stevig de schaar gezet in regels en procedures. De administratieve lasten voor ondernemers en zelfstandigen daalden tussen 2003 en 2011 van 3,5 procent van het bbp naar onder de 2 procent. Vandaag, volgens het Planbureau, zijn ze verder gedaald naar 1,08 procent in 2022. Opvallend genoeg, volgens datzelfde Planbureau, zijn de administratieve kosten louter voor kleine en middelgrote ondernemers tussen 2020 en 2022 wél weer gestegen met 10 procent.

In 2022 bedroegen de administratieve kosten bijna 6 miljard euro. Dat is meer dan het drievoudige dat Bart De Wever probeert te besparen door de werkloosheidsuitkeringen te beperken in de tijd. Ook de Europese Investeringsbank becijferde dat bij een derde van de Belgische bedrijven meer dan 10 procent van hun werknemers bezig is met het opvolgen van regelgeving. Deze cijfers maken één zaak glashelder: de strijd tegen administratieve rompslomp is nog lang niet gestreden.

Het begint bij Europa…

Dit is niet alleen een Belgisch probleem. Een groot deel van de overmatige regellast komt voort uit Europese regelgeving. De voorbije vijf jaar werden in Europa maar liefst 31 wetten per miljoen inwoners aangenomen, terwijl dat er in de VS slechts 11 waren. Volgens Deloitte beschouwt 32 procent van de Europese bedrijven deze regelgeving als een belangrijke hindernis voor investeringen.

Voorbeelden van Europese regelgeving is de ‘Corporate Sustainability Reporting Directive’ (CSRD) dat grote bedrijven en bepaalde kmo’s tot uitgebreide rapportering over milieu, sociale verantwoordelijkheid en governance verplicht. Ook de ‘Corporate Sustainability Due Diligence Directive’ (CSDDD) eist dat bedrijven risico’s in hun keten aanpakken, met een focus op mensenrechten en milieubescherming. Daarnaast legt de ‘Digital Operational Resilience Act’ (DORA) extra vereisten op voor digitale weerbaarheid. Alle drie de directieven stimuleren nobele doelen, maar verhogen de administratieve last en complexiteit, vooral voor kleinere ondernemingen.

Een ander concreet voorbeeld is de verplichting rond het ‘Ultimate Beneficial Owner’-register, kortweg UBO, bedoeld om financiële fraude te bestrijden. Vraag het na bij uw lokale sportclub of vereniging: zij ondervinden dagelijks hoe ingewikkeld het wordt. Nu de overheid almaar meer aandringt op betalingen via Bancontact, moeten ook deze clubs hun bankterminals koppelen aan rekeningnummers. Deze koppeling lijkt op een processie van Echternach door het UBO-register.

Ook Commissievoorzitter Von der Leyen heeft het begrepen en streeft ernaar om de administratieve last met 25 tot 35 procent te verlagen. Dit betekent dat voor elke nieuwe wet minstens twee of drie bestaande regels moeten verdwijnen. Hoe ze dat gaat doen, blijft tot op heden onduidelijk. President Trump gaf alvast het goede voorbeeld met de oprichting van een ‘Department of Government Efficiency’ (DOGE) onder leiding van Elon Musk. Het blijft uitkijken naar de plannen van de herverkozen voorzitster van de Europese Commissie. Maar één ding is zeker: de weg is nog lang voor er een Euro-Musk opstaat.

…wordt versterkt door onze eigen regeringen…

De ondernemer die hoopt op beterschap, komt bedrogen uit. Onze eigen regelneverij vergroot de Europese administratieve last alleen maar. Zo wil Arizona studenten 600 uur laten werken op voorwaarde dat de student in geval van hoger onderwijs minstens ingeschreven is voor 30 studiepunten op jaarbasis. Met de app Student@Work kan men alles eenvoudig en digitaal opvolgen. Met die nieuwe voorwaarde maakt men er weer pure Kafka van. Dit leidt niet alleen tot extra rompslomp voor werkgevers, maar verplicht hen ook om als opvoeder op te treden en te controleren of studenten voldoende studeren.

Een ander schrijnend voorbeeld is de welzijnswetgeving. Stel, je runt een klein hotel met twintig kamers. Wist je dat je dan moet voldoen aan maar liefst 27 (!) verplichtingen met verplichte gegevens, contracten, analyses, verslagen, plannen, reglementen, lijsten, documenten, bewijzen, formulieren, dossiers, inventarissen, fiches, procedures, enzovoort? De hoeveelheid papierwerk is simpelweg ontmoedigend. Voor een kleine ondernemer zonder een leger aan juristen en compliance-experts is dit onhaalbaar.

Alsof het papierwerk door Europese wetgeving nog niet zwaar genoeg is, worden onze ondernemers vaak geconfronteerd met ‘gold-plating’ – het strenger omzetten van Europese regelgeving dan vereist. Dit fenomeen lijkt almaar meer een Vlaamse kwaal te worden. Daarbij wordt vaak over het hoofd gezien dat elke extra regel ook gehandhaafd moet worden, wat leidt tot een steeds verder uitdijend leger aan ambtenaren.

…en wordt alleen een halt toegeroepen door een Belgische DOGE

Hoewel ik al eerder heb gestreden tegen de administratieve rompslomp, is het duidelijk dat deze strijd nog lang niet voorbij is. De cijfers spreken voor zich en de verhalen van ondernemers bevestigen het: bureaucratie produceert geen waarde, alleen papierstapels.

Opvallend is dat vrijwel iedereen die administratieve vereenvoudiging op de agenda bracht, een liberaal was. Dat is geen toeval. Voor ons is dit een kernthema, omdat we geloven in minder rompslomp en meer vrijheid voor ondernemers. Het is tijd om de administratieve druk verder te verminderen met een eigen departement voor overheidsefficiëntie. Europa, België en Vlaanderen verdienen een beleid dat ondernemers de nodige ademruimte geeft, zodat zij zich kunnen richten op wat ze het beste doen: bouwen aan onze welvaart.