Versoepelde duurzaamheidsrichtlijn blijft voor onzekerheid zorgen

Deze week bereikten het Europees Parlement en de Europese raad een akkoord over de versoepeling van de Europese duurzaamheidsrichtlijn, ook gekend als de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD). Die richtlijn verplicht bedrijven te rapporteren over hun ESG-beleid (‘environmental, social and governance’). Het akkoord versoepelt de bestaande verplichtingen maar de regels blijven voor ongerustheid zorgen.

‘Europa verkoopt de wijziging als een administratieve vereenvoudiging’, merkt Hans Verboven, professor bedrijfseconomie aan de Universiteit Antwerpen. ‘Eigenlijk evolueren we van heel slechte naar wat minder slechte regelgeving.’

Aanvankelijk legde de richtlijn een resem rapporteringsverplichtingen op aan bedrijven vanaf 250 werknemers met een omzet van 50 miljoen euro of meer. Die ondernemingen moesten vanaf 2026 verslag uitbrengen over hun Environmental, Social and Governance–beleid, dus over milieumaatregelen, personeelszaken, fraudebestrijding, de behoorlijke werking van het bestuur (‘governance’) en hun houding inzake mensenrechten.

Exit Timmermans

De CSRD paste ook in de green deal van gewezen Eurocommissaris en vicevoorzitter Frans Timmermans. ‘Nu hij van het Europese toneel verdwenen is, staat de Europese Unie weer wat stabieler op de grond’, weet Verboven.

Volgens het pas bereikte akkoord geldt de CSRD vanaf 2026 alleen voor ondernemingen met meer dan 1000 werknemers én een jaarlijkse omzet van 450 miljoen euro. ‘De richtlijn is aangepast in lijn met de economische realiteit’, aldus Verboven. ‘Maar één zwaluw maakt de lente niet. De voorgestelde drempel om de richtlijn toe te passen was oorspronkelijk nog hoger: voor bedrijven vanaf 1500 werknemers. Plots werd die drempel verlaagd naar 1000 werknemers en werd dus weer wat strenger. Het is afwachten wat er een dezer dagen nog concreet zal veranderen.’

Rapporteringsdrift

De implementatie van de vorige versie van de richtlijn zou Belgische bedrijven dit jaar 38 miljard euro kosten, berekende de kredietinformatiedienst GraydonCreditsafe. ‘De rapporteringsdrift creëerde een wereldvreemd experiment met een gigantische kostprijs voor ondernemingen’, herinnert Wim Schoutens zich, hoogleraar aan de Faculteit Wetenschappen (KU Leuven). ‘Dit zorgde vooral voor geldstromen van de reële economie naar de consultants.’

‘Het hoofddoel van deze richtlijn leek voor velen geen duurzame wereld, maar gaf vooral brandstof aan de rapporteringsindustrie’, bevestigt Verboven, die met zijn bedrijf Sustacon ook de bouwsector adviseert in deze materie. Hij waarschuwt al langer voor een al te rigide interpretatie van de Europese duurzaamheidsregels. ‘De CSRD is voor grote ondernemingen en kleinere onderaannemers een gigantisch administratief monster geworden.’

Volgens Schoutens is de koerswijziging ‘een bekentenis van de Europese politici, die vooral een ideologisch statement hadden willen maken over de maakbaarheid van onze wereld’. De oorspronkelijke duurzaamheidsrapportering bleek ‘niet realistisch en onbetaalbaar’.

Door de versoepeling blijken heel veel uitgaven bij de implementatie van de vroegere regels nu dus een nutteloze kost. ‘We durven hopen dat het Europees Parlement het geweer niet van schouder verandert en snel weer nieuwe waanzinnige regels uit zijn hoed schudt’, vreest Schoutens.

Ook voor kmo’s?

Het is voor beide professoren niet duidelijk wat kmo’s nu wel of niet moeten melden aan hun klanten, die wel verplicht zijn over ESG te rapporteren. ‘Veel kleine ondernemingen verkeren dus in het niemandsland van de regelgeving’, meldt Schoutens. ‘De grotere bedrijven zullen waarschijnlijk nog heel veel dure consulenten nodig hebben om op het einde van de rit in orde te zijn.’

Hij vreest dat die opnieuw zullen adviseren om bij de kleinere bedrijfjes in hun logistieke keten toch nog informatie op te vragen, wat opnieuw voor een bureaucratische overlast zorgt. Schoutens: ‘What’s next? Niemand die het weet. In afwachting vrezen de bedrijven dat ze opnieuw zijdelingse schade zullen lijden als het gezond verstand het weer laat afweten.’