Kersvers geëxcommuniceerde bisschop houdt misviering in Brussel

Na de wijding van vier nieuwe bisschoppen zonder pauselijk mandaat excommuniceerde het Vaticaan de leiders van het Priesterbroederschap Pius X (Fraternitas Sacerdotalis Sancti Pii of FSSPX) en een deel van zijn aanhang. Die excommunicatie verhindert kersvers bisschop Michel Poisinnet de Sivry niet om vandaag zijn eerste pontificale misviering te houden in de Sint-Jozefkerk van Brussel. ‘De aanwezigheid van de vele gelovigen zal bewijzen dat FSSPX springlevend is’, hoopt Louis Bochkoltz, die de priorij van de Pius X-geloofsgemeenschap leidt in Antwerpen.

De FSSPX werd in 1970 opgericht door de Zwitserse aartsbisschop Marcel Lefebvre. De broederschap viert de traditionele Latijnse Mis, en dus niet het modernere ritueel dat werd ingevoerd na het tweede Vaticaanse Concilie van 1965. FSSPX is ook kritisch over de oecumene, het streven naar dialoog en verzoening tussen de verschillende christelijke kerken. De definitieve breuk met het Vaticaan kwam er in juni 1988, toen Lefebvre vier bisschoppen wijdde zonder de vereiste pauselijk goedkeuring. Lefebvre en de vier nieuwe gewijde bisschoppen werden geëxcommuniceerd.

‘Als een bisschop een nieuwe bisschop wijdt zonder toestemming van de paus, is die wijding volgens het kerkelijk recht geldig, maar ongeoorloofd’, verklaarde professor emeritus Rik Torfs enkele weken geleden aan Doorbraak. ‘De bisschoppen worden dan van rechtswege geëxcommuniceerd. Maar ze kunnen wel nog priesters wijden.’

‘Wij aanvaarden het gezag van de paus, houdt Bochkoltz vol. ‘We houden gewoon vast aan de doctrine en de rituelen die de Kerk al eeuwen volgt. Dat ook veel gelovigen onze ideeën delen, blijkt uit de volle kerken van onze gemeenschap. Tijdens de misviering van vorige zondag in Antwerpen bevestigden velen hun blijvend respect voor de FSSPX. Wij rekenen erop dat dit ook zal gebeuren tijdens de pontificale misviering in Brussel.’

Streng gestraft

Bisschop Michel Poisinnet de Sivry, die eerder deze maand gewijd werd, is ook de overste van de Benelux-gemeenschap van FSSPX. De broederschap heeft enkele kerken in Wallonië en Brussel, een kapel in Gent en de Antwerpse priorij. De FSSPX telt wereldwijd 600 priesters, waarvan drie in Vlaanderen. De wijding van de vier nieuwe bisschoppen was noodzakelijk, omdat er nog maar twee van die hoge geestelijken leefden. Enkel bisschoppen kunnen immers priesters wijden. Allen zijn nu geëxcommuniceerd.

‘We worden nu strenger gestraft dan in 1988’, stelt Bochkoltz. ‘Rome stelt nu immers dat onze priesters geen biecht mogen afnemen, noch huwelijken mogen sluiten. De gelovigen komen nu ook in de kou te staan.’

Nochtans was de houding van het Vaticaan wat gemilderd na de Romebedevaart van de Priesterbroederschap in het Heilig Jaar 2000. Paus Benedictus XVI liet de oude Latijnse liturgie opnieuw toe en vernietigde de excommunicatie van de vier bisschoppen. Paus Franciscus gaf de priesters opnieuw toestemming om kerkelijke huwelijken te sluiten en de biecht te horen. Dat heeft het Vaticaan nu dus weer verboden. Binnen de kerk stellen sommigen, zoals de Duitse kardinaal Gerhard Müller, dat deze huwelijken ‘niet geoorloofd, maar wel geldig zijn’.

‘De periode van de detente lijkt nu wel voorbij’, stelt Rik Torfs vast. ‘Natuurlijk heeft de Priesterbroederschap het Vaticaan met de nieuwe bisschopswijdingen openlijk uitgedaagd. Ik betreur wel de strenge aanpak. Nu zijn immers ook de gewone gelovigen rechtstreeks betrokken bij de uitsluiting, terwijl die mensen zich heel wat katholieker voelen dan veel lauwe gelovigen. Ze hebben tenminste ideeën. Misschien had Rome dit beter in der minne kunnen regelen met de Priestergenootschap. Nu is de verhouding weer nodeloos complex.’