Geen reden om te juichen

Meestal juicht men bij het zien van stijgende statistieken. Zoals in de industrie, wanneer het gaat over jaaromzet of winst. Maar voor mij liggen de statistieken over de uitvoering van euthanasie in 2023, onlangs vrijgegeven door de Federale Controle- en Evaluatiecommissie Euthanasie. 

Vergeleken met twintig jaar geleden werd tien keer meer euthanasie uitgevoerd: van 349 gevallen in 2004 tot 3.423 in 2023. Dan gaat het natuurlijk enkel over de gevallen die correct werden geregistreerd, want totaal sluitend is het registratiesysteem zeker niet. Moeten en kunnen we juichen bij een dergelijke statistiek die gestaag de hoogte ingaat? De meningen zullen wel verdeeld zijn en blijven, maar blij ben ik niet. Integendeel.

Nog meer

Professor Wim Distelmans, covoorzitter van de commissie, is nog altijd niet tevreden: hij wil meer. Volgens de professor is het de hoogste tijd dat ook dementerende bejaarden om euthanasie kunnen vragen, zodat ze die niet voortijdig moeten laten uitvoeren voordat ze als handelingsonbekwaam worden beschouwd. ‘Mensen die nog even wilden en konden leven, maar schrik hadden om de boot te missen’, noemt hij deze slachtoffers van een wet die vooralsnog de vooraf opgestelde wilsverklaring weigert te erkennen als machtiging om te worden gedood.

Hij vergeet natuurlijk dat er nog anderen zijn die op het verlanglijstje staan. Denken we maar aan mensen met een zware handicap die toch totaal nutteloos zijn voor de maatschappij en ons alleen op kosten jagen. Vanuit de christelijke mutualiteit werd zelfs geopperd dat bejaarden misschien wel de suggestie zouden mogen krijgen om het financieel probleem van de sociale zekerheid te helpen oplossen door tijdig van hun leven af te zien. Dat zou nu eens echt edelmoedig zijn.

Verantwoordelijkheid

Dat de euthanasiestatistieken niet snel genoeg stijgen, ligt volgens Distelmans ook aan de geneesheren die hun ‘verantwoordelijkheid’ niet opnemen. Blijkbaar heeft hij een illusionaire enquête gedaan bij zijn collega’s, want hij weet te zeggen dat alle geneesheren de euthanasiewet accepteren, op enkelingen na. Deze laatsten ontvluchten volgens hem hun verantwoordelijkheid om deze daad van barmhartigheid uit te voeren.

Die moeilijke collega’s zouden natuurlijk duchtig moeten worden aangepakt om hen op het juiste spoor te plaatsen. Want in de hedendaagse geneeskunde is er enkel plaats voor geneesheren die die eed van Hippocrates al heel lang naar het depot van het museum voor geneeskunde verwezen.

Nog een spelbreker

Er is nog een andere spelbreker die volgens Distelmans moet worden aangepakt: het RIZIV. Dat weigert nog altijd de uitvoering van euthanasie in de nomenclatuur op te nemen en te erkennen als een medische behandeling. Dat is oubollig en achterhaald. Een geneesheer wordt verondersteld diegene die hij behandelt in de mate van het mogelijke te genezen. Euthanasie is het tegenovergestelde, maar ook dat is — natuurlijk — een oubollig en achterhaald idee.

We mogen niet cynisch worden, het gaat hier over een ernstige zaak. Maar we mogen ook niet naïef meelopen of in onze schelp kruipen en doen alsof onze neus bloedt. Het is niet omdat er velen zijn die de eerbied voor het leven overboord gooiden en vervingen door de absolute autonomie en zelfbeschikking, dat we dit moeten goedkeuren en toejuichen.

We moeten durven verdedigen dat het leven heilig is, en dat er grenzen zijn aan onze autonomie en zelfbeschikking. Op sociaal en maatschappelijk vlak, maar ook op existentieel en religieus vlak. Daarom begrijp ik niet dat zij die nog gelovig in het leven staan, zich toch laten meeslepen door een trend die radicaal ingaat tegen het fundament van ons geloof. Namelijk dat het leven een gave is die we van God hebben ontvangen en dat we daarom ons ervoor moeten hoeden om er niet zelf als een God over te beschikken.

Maar het verlangen om onze eigen god te zijn zit natuurlijk diep in onze genen. Dat zien we ook elders.