fbpx


Economie, Europa
Geld bijdrukken

Haalt de euro 2024?

In welke wereld worden we wakker (2)



Corona beheerst vandaag zowat alle Europese landen. Maar het is niet de Europese Unie die de schok opvangt. Het zijn de natiestaten die de maatregelen nemen om ons allemaal thuis te houden en de ziekenhuizen te bemannen. Het zijn de natiestaten die ook de eerste financiële gevolgen opvangen en begonnen zijn met het uitstrooien van veel geld om het ergste leed te vermijden. De Unie van Michel & co staat er een beetje bedremmeld en werkloos bij te kijken. Want…

Plus artikel - gratis maandabonnement

U heeft een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U heeft reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement



Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.







Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder je email adres en je naam en we maken een nieuw wachtwoord (als je een account hebt) of we maken automatisch een account aan.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Corona beheerst vandaag zowat alle Europese landen. Maar het is niet de Europese Unie die de schok opvangt. Het zijn de natiestaten die de maatregelen nemen om ons allemaal thuis te houden en de ziekenhuizen te bemannen. Het zijn de natiestaten die ook de eerste financiële gevolgen opvangen en begonnen zijn met het uitstrooien van veel geld om het ergste leed te vermijden.

De Unie van Michel & co staat er een beetje bedremmeld en werkloos bij te kijken. Want dit is alweer een ‘crisis’ waarvan het antwoord vanuit de natiestaten moet komen. Even geen tijd nu om Europese zaken te bespreken. Ieders huis staat in brand.

Griekse en andere dramas

Maar dat verandert snel. Over 12 maanden tot 24 maanden is het leven weer normaal. En dan staan diezelfde staten paniekerig te staren naar een gigantisch gat in de schatkist.
Zo’n gat in de schatkist vul je normaal gezien op met leningen bij ‘de markten’. Maar de banken zullen al heel wat cashflow moeten inboeten op hun uitgaande leningen. Al dan niet op last van de overheid die druk zal zetten om invorderingen uit te stellen. Ook de pensioenfondsen zullen allicht ook schrikken van de Nieuwe Wereld, met een groot gat in de waarde van hun bezittingen. Of zij zullen staan springen om die vele miljarden bij te passen, is twijfelachtig.

In de nasleep van de financiële crisis in 2008-’09 kreeg Europa te maken met een ‘Griekse crisis’. Kort gezegd kwam het erop neer dat ‘de markten’ niet meer geloofden dat Griekenland er ooit in zou slagen om zijn schulden terug te betalen. En dus stond Griekenland zeer snel op het randje van het failliet. De Unie nam haar tijd – te veel tijd – om te discussiëren. En ondertussen groeide het virus van het financiële wantrouwen razendsnel.

Met héél veel Europees geld (‘whatever it takes’) en een strak financieel keurslijf is Griekenland er uiteindelijk uit geraakt. Europa haalde uiteindelijk 250 miljard euro boven en een dikke 100 miljard euro schuld werd geschrapt van de Griekse boeken.

Bazooka’s

Met Griekenland heeft Europa de vingeroefening dus gemaakt en doorstaan. Men heeft geleerd dat ‘perceptie’ alles is. Men heeft ook geleerd dat de ‘normale economische wetmatigheden’ niet echt meer gelden vandaag. Je kan de geldkranen wijd openzetten zonder dat de inflatie ontploft.

En dat zal dan allicht ook gebeuren. Na een ‘slechte start’ heeft de Europese Centrale Bank deze week een ‘bazooka’ van 750 miljard euro klaargezet om op grote schaal geld te drukken en in de banksector te pompen. Die moet dan op zijn beurt dat geld in de economie sluizen om bedrijven recht te houden en de natiestaten het geld te lenen dat ze nodig hebben om hun groot gat te vullen.

Schuldgraad EuropaEuropese Commissie

Men kijkt daarbij echter vol angst naar Italië. Dat land heeft niet alleen de hoogste Corona-kosten. Het heeft ook — op Griekenland na — de hoogste staatsschuld, de banken met de grootste problemen, een industrieel weefsel dat niet mee is met zijn tijd, twee decennia zonder echt groei en een politieke constellatie die geen moeilijke beslissingen kan nemen.

Donderwolken

Als financiële markten zenuwachtig worden van zoveel donderwolken, dan gaat onvermijdelijk de rente omhoog en dat verergert het probleem alleen maar. En als Italië voor de bijl gaat, volgen Spanje, Portugal en… België. Op dat moment helpt zelfs een bazooka niet meer. Dan heb je een halve atoombom nodig. En dan komen we uiteraard op onbetreden financiële paden.

Een bazooka-factuur komt normaal in de vorm van inflatie – wat dan weer de rente doet stijgen – en in de vorm van financiële transfers. Die lopen dan uiteraard van rijkere landen naar armere landen. En precies daar liep het mis in de Griekenland-crisis: de Duitse kiezers begrepen niet waarom uitgerekend zij moesten opdraaien voor een spendeerziek land in het zuiden. De Griekse kiezers begrepen dan weer niet waarom Duitsland hun land onder curatele wou zetten.

Op een moment dat élk land moet vechten om de coronacrisis economisch te boven te komen, is het geen zekerheid dat de rijkere landen dit nog gaan kunnen of willen. Duitsland heeft uiteindelijk besloten om Griekenland te helpen om de simpele reden dat het nog betaalbaar was.

Griekenland verplichten om uit de euro te stappen, had gekund. Maar dat had in 2012 het probleem naar Italië verlegd. Financieel wantrouwen is nog besmettelijker dan het coronavirus. En díe factuur zou onbetaalbaar geweest zijn voor het Duitsland van 2012.

IJsbergen

Ondertussen is het 2020. De banken zijn weer wat gezonder, maar dankzij de lage rentes is er ook weinig gedaan aan de nationale schuldenbergen. Waarom zou men ook? Heeft de financiële crisis ons niet geleerd dat de schuld eigenlijk nooit zal terugbetaald worden en dat we ongestraft geld kunnen bijdrukken om eventuele problemen op te lossen?

De Duitse industrie ziet ondertussen echter donkere wolken opstapelen: een auto-industrie die slabakt en een imploderende vraag naar investeringsgoederen uit de hele wereld. Corona zal daarbij niet helpen. En daarmee zal de publieke steun voor ‘veel geld naar Italië’ ook maar dun blijken.

Tenzij de komende financiële crisis in Italië snel (en met veel geld) kan bedwongen worden, kruist de euro dus recht op de financiële Titanic af. België in het groot, als het ware. Of de euro die spanningen zal aankunnen, is op dit moment koffiedik kijken.

Kapitein Michel en zijn team hebben een paar maanden tijd om naar die ijsberg te kijken en te overleggen wat ze gaan doen als het zover is. Maar het zal niet evident zijn om Europa ongeschonden voorbij die ijsberg te krijgen.

Misschien zal hij ooit nog hopen dat hij in België was gebleven.

In deel 1 van deze reeks onderzocht Dirk Laeremans de impact van de coronacrisis op het toekomstige België. Morgen: de wereld.

Dirk Laeremans

Dirk Laeremans (1968) werkt al sinds 1997 mee aan Doorbraak. Als bedrijfsleider liggen zijn interesses vooral in internationale economie en economische vraagstukken. Dirk leidt de zakelijke kant van Perruptio cvba, de uitgever van Doorbraak.