Help, operatoren in nood!

Zondagavond, zetel, VRT 1: het is voor veel Vlamingen een vertrouwd ritueel. De heruitzendingen van het programma De Noodcentrale scheren momenteel opnieuw hoge toppen. Niet omdat we massaal zijn geboeid door de werking van noodhulp, maar omdat het ‘feel good’-gehalte en de (tragi)komische fragmenten ideaal voer zijn voor luchtige koffiemachinegesprekken op maandag. Helaas is de realiteit minder rooskleurig.

De focus op entertainment doet geen recht aan de immense verantwoordelijkheid die de operatoren dragen. De noodcentrales zijn het eerste aanspreekpunt voor burgers in crisissituaties. Logisch dus dat je verwacht dat er stevig en gericht wordt geïnvesteerd in infrastructuur, technologie en personeel, zodat deze cruciale schakel onberispelijk functioneert.

Maar de waarheid is dat deze levensbelangrijke diensten vandaag structureel worden ondergefinancierd en lijden aan tal van tekortkomingen. Tekortkomingen die minstens evenveel aandacht verdienen als de zorgvuldig geselecteerde, zogenaamd ‘grappige’ fragmenten die de publieke perceptie domineren.

Verzuchtingen

De lezer die nu een tirade tegen de VRT verwacht, moet ik helaas teleurstellen. Dat zou volledig voorbijgaan aan de kern van mijn boodschap. Neen, dit is een pleidooi voor een grondige herziening van de werking van onze noodcentrales.

Veiligheid is niet vanzelfsprekend: ze vraagt voortdurende waakzaamheid, samenwerking en bovenal gerichte investeringen. Mijn hoop is dat de volgende federale regering daadwerkelijk luistert naar de verzuchtingen die op het terrein leven en eindelijk werk maakt van structurele oplossingen. Enkel dan kan ons veiligheidsbeleid beantwoorden aan wat we van een welvarend land mogen verwachten.

Het is moeilijk, maar niet onoverkomelijk, want je oor te luisteren leggen op het terrein kan je al een heel eind verder brengen. Dan zou je bijvoorbeeld ondervinden dat de voorziene budgetten vanuit Volksgezondheid niet efficiënt genoeg worden aangewend door Binnenlandse Zaken.

Dus hierbij het actielijstje dat ik met plezier onder de neus schuif van de toekomstige departementen.

Nood 1: aanwerving van geschikt en voldoende personeel

De structurele onderbezetting in heel wat centrales is nijpend, en het gebrek aan een ‘reservistenpool’ om afwezigheden op te vangen maakt de situatie nog problematischer. Dit probleem vraagt om een gestroomlijnde, voortdurende instroom van nieuwe krachten.

Helaas helpen programma’s zoals De Noodcentrale daar niet altijd aan mee: ze creëren een misplaatst beeld dat vaak de verkeerde soort profielen aantrekt. De huidige regering is er een in lopende zaken en kan dus nog amper beslissingen nemen, maar deze problematiek bestaat al veel langer.

Nood 2: behoud van het huidige personeel

Personeel behouden kan bijvoorbeeld door aantrekkelijkere werkomstandigheden te bieden. Een cruciale eerste stap is kwalitatieve huisvesting, een basisvoorwaarde die in sommige provincies ontbreekt. Operatoren werken in diensten van twaalf uur, dag en nacht. Dat zij over een aangename werkplek beschikken zou in een welvarend land als België logisch moeten zijn.

Nood 3: het aanbieden van juiste en moderne technologie

Wanneer het over moderne technologie gaat, laten we net zoals in het departement Justitie kansen liggen. Zo zijn er geen ’tools’ om taalproblemen goed te ondervangen, ondanks het feit dat die in kritieke situaties levens kunnen redden. Technologieën zoals videobellen blijven voorlopig dus een verre droom.

Schrijnender nog: tot voor kort functioneerde in bepaalde regio’s de rode noodknop, die veiligheidspersoneel op het terrein bij levensgevaar kan indrukken, simpelweg niet. Hoe kan het personeel zijn cruciale werk uitvoeren met zulke beperkingen? Dit soort basisinfrastructuur kan een zwakke schakel zijn in het Wilde Westen, niet in een welvarend België.

Zet je televisie uit

Opdat onze 112-operatoren hun job naar behoren kunnen uitoefenen, dringen bepaalde hervormingen zich dus op. Momenteel worden de oproepen naar 1733 (het nummer voor niet-dringende medische hulp) behandeld door dezelfde operatoren die verantwoordelijk zijn voor het uitsturen van brandweer- en ziekenwagens. Dat maakt de werklast te omvangrijk en veroorzaakt inefficiëntie.

Oplossingen zoals e-loketten, AI-gestuurde chatbots of het creëren van een aparte dienst die zich louter met die oproepen bezighoudt zou de druk kunnen verlichten.

Hoe je het ook draait of keert: alles komt altijd neer op politiek besef en financiële middelen. Beleidsmaker, zet je televisie uit, begeef je op het terrein om te luisteren en voorzie dan de nodige budgetten om deze essentiële diensten te ondersteunen. Want het waarborgen van de veiligheid van zij die instaan voor de onze is geen luxe, het is de minimumvereiste waaraan een goede huisvader moet voldoen.