Holderdebolder energiebeleid

Ik kan het aantal welgestelde 50-plussers dat nog gauw een nieuwe woning bouwt intussen niet meer bijhouden. Wat drijft al die mensen ertoe om vroegtijdig een huis te verlaten dat vaak bol staat van herinneringen aan hun opgroeiende kinderen?

Als ik luister hoe enthousiast ze vertellen over hun nieuwe energiezuinige of zelfs energieneutrale woning, kan ik maar één reden bedenken: angst. Zij zijn immers meestal geen klimaatactivisten, wel mensen die zich gaandeweg afvroegen hoe ze in hun bestaande huis hun oude dag zouden beleven. Bibberen van de kou bleek al gauw het enige toekomstbeeld dat overbleef. Want een warmtepomp werkt in hun type woning niet echt goed, en fossiele brandstoffen zullen verdwijnen.

Ook al was hun huis amper 25 tot 30 jaar oud, toch spraken ze gauw hun spaarcenten aan, al dan niet aangevuld met een lening. Ze verkochten daarbij ook nog snel hun huidige woning, ervan overtuigd dat die morgen niet meer waard zou blijken dan de grondprijs minus de sloopkosten.

Om de oren

Voor dat soort paniekgedrag valt maar één schuldige aan te wijzen: onze overheid, die een cultuur van angst creëert dankzij onsamenhangende en gebrekkige voorlichting, gekoppeld aan een holderdebolder energiebeleid. Doordat ze ons constant met warmtepompen, zonnepanelen en thuisbatterijen om de oren slaat, lijkt het alsof er morgen niets anders zal overblijven. Die indruk wordt verder versterkt als je ook nog eens hoort hoe men binnen een paar jaar de gasprijs en de btw op gasketels systematisch wil verhogen. Als sluitstuk voor die stemmingmakerij wordt daar in en door Vlaanderen nog een strikte renovatieplicht bovenop gedaan.

Maar wie dieper graaft en de toekomstprojecties van Fluvius zelf leest, krijgt snel een veel genuanceerder beeld. Zo lees je onomwonden dat het Vlaamse distributienet in 2050 nog steeds een equivalent van 61 terrawatuur (tWh) per jaar aan groene gassen (waterstof en biomethaan) zal leveren. Vergelijk dat met de gerapporteerde hoeveelheden van 64 tot 66 tWh, waarvan volgens de gegevens van de VREG ruwweg de helft naar huishoudens gaat, en je voelt meteen aan dat het door de politiek opgehangen toekomstbeeld niet klopt.

Groen gas voor iedereen

Mensen die met gas of stookolie verwarmen, doen dat vaak met klassieke radiatoren, waarvoor een warmtepomp niet deugt. Verder gaat het meestal om woningen die te weinig geïsoleerd zijn om aangenaam verwarmd te kunnen worden met zo’n systeem. En dan? Moeten we daarom iedereen de stuipen op het lijf jagen en in de richting van een energiezuinige renovatie – of een nieuwe woning – knuppelen?

In totaal verwarmen ongeveer vijf op de zes huishoudens vandaag nog met gas of stookolie. Uiteindelijk moeten alle stookolieketels uitgefaseerd worden. Wel kan iedereen beschikken over een moderne gasketel, die zonder veel aanpassing ook groen gas kan verbranden.

Tegen 2050 zou Vlaanderen 3,3 miljoen huishoudens tellen, waarvan maximaal 2,75 miljoen nog gas verbruiken. Het gemiddelde gasverbruik voor verwarming bedraagt per gezin 12.500 kWh op jaarbasis, wat een totaal van 34 tWh per jaar geeft voor Vlaanderen. Verminder dat met de energie die we in steden ook uit nieuwe warmtenetten willen halen, dan zakt het cijfer onder de 30 tWh per jaar.

Die berekening is slechts een raming, maar dat geldt voor alle cijfers in dit debat. De tendens spreekt voor zich: loopt alles volgens plan, dan zijn er tegen 2050 voldoende groene gassen om op een klimaatvriendelijke manier bestaande woningen zonder ingrijpende renovatie te verwarmen. Dat is, voor de duidelijkheid, goed nieuws.

Renovatieplicht op de schop

Onze overheden weten trouwens dat het geen sinecure is om alle oudere woningen in onze steden te verwarmen met een warmtepomp. Zo bestaan er plannen om in Brussel het bestaande aardgasnetwerk om te zetten naar waterstof. Hierbij denk je onwillekeurig dat, als het om Brussel gaat, er ineens meer plannen bestaan voor de toekomstige gasvoorziening van gezinnen.

Wellicht dat de aanwezigheid van een grote groep mensen van allochtone origine hierin een rol. Als je hen nog geen mobiliteitsplan kan verkopen (Good Move), kan je hen nooit een renovatieplicht opdringen. Neen, daarvoor is de welvarende Vlaming een geschikter proefkonijn.

Maar wie kan een renovatieverplichting in het licht van de hier geschetste analyse nog verantwoorden? Zeker als we weten dat bij nieuwbouw en doorgedreven renovaties nieuwe technologie altijd de voorkeur krijgt. Zo ontstaat een proces waarbij de energiemix spontaan en zonder dwang in de richting gaat die de Vlaamse overheid voor ogen heeft. Verouderde technologie raakt uiteindelijk steeds op een natuurlijke manier uitgefaseerd. Zie maar hoe het de beroemde Leuvense stoof verging: om die te zien moet je vandaag naar Bokrijk. Die renovatieplicht in Vlaanderen mag daarom gewoon op de schop.