Maak van klimaatbeleid meer dan enkele reis naar verval

Of je nu voor of tegen Donald Trump bent, één ding moet je toegeven: in de Verenigde Staten kunnen verkiezingen een totale ommezwaai teweegbrengen. In de Europese Unie mogen we daar voorlopig alleen van dromen.

Politici houden het in de Europese Unie vooral op pappen en nathouden. Ze tonen soms straffe ambities, maar dan schieten ze vaak uit de heup. De klimaattransitie vormt daarvan een treffend voorbeeld.

Zo liet Philippe Lamberts (Ecolo) in een eindejaarsinterview bij Doorbraak hierover het volgende noteren: ‘Een risicoloze transformatie, dat bestaat niet, en een netjes uitgetekend routeplan is er al evenmin.’ Een zorgwekkende uitspraak als je weet dat Lamberts zich intussen de persoonlijke klimaattransitie-adviseur van Ursula von der Leyen mag noemen.

Man op de maan

Weinig verbazingwekkend gebruikt de klimaattransitie dan ook vooral verbieden en verplichten. Opmerkelijk, want dit beleid steunt toch gewoon op technologie? Elke ingenieur weet dat je voor zo’n uitdaging een stappenplan moet bedenken. Dat begint met het beantwoorden van een aantal simpele vragen: welke broodnodige technologie is er en welke nog niet? En als ze er nog niet is, hoe gaan we ze binnen afzienbare tijd ontwikkelen en betaalbaar maken?

De Apollomissies naar de maan illustreren hoe dat kan. Alles begon aan het begin van de jaren ’60 met de forse ambitie van president John F. Kennedy om voor het einde van het decennium een man op de maan zetten en weer veilig thuis te brengen. Daarvoor ontwierp men eerst de nodige raket en maanlander.

Daarna volgde een reeks onbemande testvluchten rond de aarde. Dat ging voorzichtig verder met bemande testvluchten: eerst rond de aarde, daarna rond de maan. En pas nadat men ook met de maanlander wat rondjes rond de maan kon vliegen, werd de definitieve stap gezet.

Grote publiek

Bij de klimaattransitie ontbreekt in feite voor elk onderdeel een uitgestippelde weg die steunt op tussentijdse doelen. Neem nu de uitrol van elektrische voertuigen (EV’s). Er staat een verbod op de verkoop van nieuwe brandstofwagens vanaf 2035. Daar moeten de industrie en de burger het dan mee stellen. Stapsgewijs te werk gaan, om zo iedereen stelselmatig mee aan boord te krijgen, daar heeft de Europese politiek blijkbaar nooit van gehoord.

De eerste stap van zo een plan werd impliciet wel doorgevoerd door bedrijven fiscaal te stimuleren om voor EV’s te kiezen. Daarmee geef je autoconstructeurs een kritische massa om de productie op te starten en de technologie verder te verbeteren. Ook maakt het de uitrol van de nodige oplaadinfrastructuur mogelijk.

Maar als je in deze fase autoconstructeurs via CO₂-boetes indirecte quota’s voor EV’s oplegt, weet je toch niet goed waarmee je bezig bent? Want wie gaat al die voertuigen kopen als je het grote publiek nog lang niet mee hebt? Door dan nog eens een datum voorop te stellen voor een verbod op brandstofwagens, zonder een betaalbare oplossing aan te bieden, jaag je de zwijgende meerderheid alleen maar de gordijnen in.

Elektrisch rijden voor iedereen

Overleg daarom met de industrie om binnen een bepaalde termijn kleinere betaalbare stadswagens te ontwikkelen als tweede stap. Zelfs binnen de grenzen van de huidige beperkte actieradius van EV’s blijven deze zeer geschikt voor lokaal en woon-werkverkeer. De nodige technologie hiervoor komt nu nog maar net aan de horizon piepen, maar als ze nog iets goedkoper wordt kan je ze doorduwen.

Gezinnen met twee of meerdere auto’s kunnen gestimuleerd worden om minstens een auto uit dit nieuwe gamma aan te schaffen. Daarmee zet je een verdere stap in de uitrol van de veralgemeende elektrificatie van het wagenpark. Het geeft de industrie weer extra verkoop en mogelijkheden om verder te ontwikkelen en te werken in de richting van een volledige overstap naar EV’s.

Daarvoor zal de actieradius verhoogd moeten worden. Nieuwe vastestofbatterijen kunnen dat wellicht mogelijk maken. Tot dan kan men het verbod op nieuwe brandstofmotoren beter opheffen. Anders zullen mensen tegen 2035 nog snel massaal een nieuwe conventionele auto kopen. Mochten ze die tot op de draad gaan verslijten, dan houd je pas echt een vervuilend wagenpark in stand.

Evenwichtig plannen

Zo zou men voor elk onderdeel van de klimaattransitie een stappenplan moeten uitwerken, en al zeker voor de nodige elektriciteitsproductie. Als we op een verstandige manier naar de totale elektrificatie van onze maatschappij kunnen overstappen, zullen burgers wel volgen.

Iedereen weet dat fossiele brandstoffen niet oneindig beschikbaar blijven. En op termijn kan een ongecontroleerde toename aan CO2 ons op weg zetten naar een Venusatmosfeer waarin geen leven meer mogelijk is. Maar verwacht ook geen mirakels van CO₂-reductie.

De aarde en de kosmos hebben wellicht nog andere verrassingen voor ons in petto. Daarom vormt een uitstel van tien tot vijftien jaar in deze materie dan ook geen drama. Rechtse politici aller landen, maak uw plannen of groen en links gaan ons naar de middeleeuwen verbannen.