In memoriam Johan Van den Driessche: Vlaams-Brussels icoon en medeoprichter van ‘In de Warande’

Met het overlijden van voormalig Brussels N-VA-boegbeeld Johan Van den Driessche (71) verliest de Vlaamse beweging een even gedreven als flamboyant Brussels icoon. Van den Driessche maakte eerst carrière in het bedrijfsleven en stapte op latere leeftijd over naar de politiek. Hij werd gerespecteerd door vriend én vijand.

Als telg uit een Brusselse ondernemersfamilie – Suikerbakkerij Joris wordt op dit moment geleid door de vierde generatie – ontwikkelde de jonge Johan Van den Driessche een sterke Vlaamse reflex. Hij studeerde handelswetenschappen aan de VLEKHO en bouwde een stevige carrière uit in het bedrijfsleven. Zo was hij twaalf jaar lang managing partner bij KPMG en zetelde hij in verschillende raden van bestuur. Het doorgeven van kennis was zijn passie. Dat deed hij als docent bij zijn alma mater VLEKHO en de Antwerp Management School.

Bedrijfsleven en Voka

Als partner bij KPMG leerde hij Remi Vermeiren kennen, toen chief of tax bij KBC. Vanuit hun professionele samenwerking bloeide ook maatschappelijk engagement. Samen met andere vooraanstaande mensen uit de economische, academische en journalistieke wereld richtten ze de denkgroep ‘In de Warande’ op, die in 2005 het Manifest voor een zelfstandig Vlaanderen in Europa uitbracht.

Van den Driessche wortelde zijn maatschappelijke en politieke visie in de economische realiteit. Als voorzitter van Voka-Brussel (2002 tot 2004) ontwikkelde hij het idee van een Vlaams-Brusselse belangengemeenschap. De feitelijke economische belangenverstrengeling van Vlaanderen en Brussel zag hij doorkruist door de institutionele realiteit waarin Brussel en Vlaanderen als aparte gewesten een eigen politiek bestuur kregen.

Door het onderkennen van deze belangenverstrengeling moest er volgens Van den Driessche een aangepaste politieke structuur komen met een feitelijke afstemming van beleid tussen beide gewesten. Dat leidde tot het ‘Brussels Metropolitan Region’-idee, met een beleidsafstemming over een ruimer gebied dan het bestaande Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Controversieel voor velen binnen de Vlaamse Beweging.

Brusselse politiek

Toch huldigde het Vlaams Komitee voor Brussel Van den Driessche in 2006 met de erepenning Albert de Cuyper. Hij verklaarde nadien dat dit eerbetoon hem prikkelde om in de politiek te stappen: hij sloot zich aan bij N-VA en werkte voor die partij het ‘Brusselstandpunt’ uit, zoals dat op het partijcongres over confederalisme van 2014 werd goedgekeurd. Dat model maakte het mogelijk om Brussel in te passen in een confederaal België.

Daaropvolgend trok Van den Driessche in 2014 de Brusselse lijst. Een voltreffer: N-VA ging van één naar drie zetels. Van den Driessche werd Brussels parlementslid én gemeenteraadslid. Zijn dossierkennis en arbeidsethos leverden hem veel respect op binnen en buiten de eigen partij.

Vanuit de oppositie ontpopte Van den Driessche zich als een notoire dossiervreter. Zo zorgde hij er mee voor dat het megalomane project rond een nieuw voetbalstadion op parking C van de Heizel (grondgebied van Grimbergen) niet doorging. Mede onder zijn impuls bleef de prestigieuze atletiekwedstrijd Memorial Van Damme doorgaan op de Brusselse Heizel.

Maar hij voedde ook het debat over de typisch Brusselse anomalieën. Zo was hij voorstander van een eengemaakte Brusselse politiezone. Dat die hervorming nu in het regeerakkoord van de Arizona-coalitie staat, is mee te danken aan zijn werk. Jammer genoeg zal hij de uitvoering van die plannen niet mogen meemaken.

Gesmaakte romans

In 2019 stapte Van den Driessche uit de politiek, officieel omdat hij meer tijd wilde besteden aan familie en vrienden. Het was een publiek geheim dat er ook strubbelingen waren binnen de Brusselse partijafdeling, maar daar bleef hij altijd discreet over.

Hij keerde terug naar het bedrijfsleven en stortte zich daarnaast op zijn levensdroom: het schrijven van fictie. Van den Driessche zag zich als een ‘schrijver in spe’ en vond toen de tijd om twee gesmaakte romans te publiceren: Ooit en Een geur van Zonsverbijstering.

Zij die Van den Driessche hebben gekend, typeren hem vooral als gedreven en geëngageerd. Zijn sterke persoonlijkheid zorgde wel vaker voor stevige en hoogoplopende discussies, maar daarnaast benadrukt iedereen dat hij een man van zijn woord was. Hij schuwde allerminst de controverse, maar hij toonde zich tegelijk ook altijd bijzonder empathisch.  Op zijn webstek staat het motto ‘Waar twee personen altijd dezelfde mening hebben, is er één van de twee te veel’. Het typeerde hem.