fbpx


Analyse, Buitenland
rechts

Merkel doet koppen rollen in eigen partij

'Rechts' verscheurt Duitse christendemocratie



'Onvergeeflijk!': Met dit ene machtwoord, vanuit het verre Zuid-Afrika verkondigd, zette Bondskanselier Angela Merkel de bakens uit voor de omgang van haar partij, de CDU, met de 'gebeurtenissen' in Thüringen. De feiten zijn gekend: op woensdag 5 februari hadden de christendemocraten (CDU), de liberalen (FDP) en de Alternative für Deutschland (AfD) in een geheime stemming de liberaal Thomas Kemmerich tot minister-president van die Oost-Duitse deelstaat gekozen. Naziverleden De vertegenwoordigers van de linkse partijen Die Linke, SPD en Bündnis 90/Die Grünen…

Plus artikel - gratis maandabonnement

U heeft een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U heeft reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement



Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.







Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder je email adres en je naam en we maken een nieuw wachtwoord (als je een account hebt) of we maken automatisch een account aan.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


‘Onvergeeflijk!’: Met dit ene machtwoord, vanuit het verre Zuid-Afrika verkondigd, zette Bondskanselier Angela Merkel de bakens uit voor de omgang van haar partij, de CDU, met de ‘gebeurtenissen’ in Thüringen. De feiten zijn gekend: op woensdag 5 februari hadden de christendemocraten (CDU), de liberalen (FDP) en de Alternative für Deutschland (AfD) in een geheime stemming de liberaal Thomas Kemmerich tot minister-president van die Oost-Duitse deelstaat gekozen.

Naziverleden

De vertegenwoordigers van de linkse partijen Die Linke, SPD en Bündnis 90/Die Grünen waren onmiddellijk woedend opgesprongen omdat een centrumrechtse politicus zich met de stemmen van de ‘fascisten’ van de AfD in het zadel had laten hijsen. Bodo Ramelow, de kandidaat van Die Linke, haalde er zelfs het naziverleden bij: op Twitter plaatste hij naast de foto van oppositielid Björn Höcke (AfD) die Kemmerich feliciteert er een die toont hoe rijkskanselier Adolf Hitler (NSDAP) op de ‘Dag van Potsdam‘ het hoofd buigt voor de hoogbejaarde conservatieve rijkspresident Paul von Hindenburg. Die beelden werden gretig overgenomen door Guy Verhofstadt, een ‘misselijkmakende Hitler-vergelijking’ zoals Jelte Wiersma, EU-correspondent van Elsevier Weekblad, schrijft.

Zure overwinning

De steun van de fractie van Höcke voor een kandidaat van Die Mitte (centrumrechts) geldt als een ‘dambreuk’, het slaan van een gat in de brandmuur die alle andere partijen tegenover de AfD hebben opgetrokken. Verzwarende omstandigheid is dat Höcke algemeen beschouwd wordt als een van de meest extreemrechtse mensen bij de AfD. De partijcentrales van FDP en CDU in Berlijn hadden zich niet erg ingespannen om dit scenario te verhinderen, de interne reacties waren zelfs verdeeld, en dat brak de voorzitters van beide partijen zuur op. Links Duitsland eiste bij monde van bijvoorbeeld Malu Dreyer (SPD), ministerpresidente van Rheinland-Pfalz, dat ‘de strijdbare democraten in CDU-nationaal en FDP-nationaal kleur bekennen, als ze geen marionetten in de hand van de AfD willen zijn.’ Pas een dag later reisden de voorzitters van de centrumrechtse partijen naar Erfurt, de hoofdstad van Thüringen, af: Christian Lindner (FDP) om Kemmerich tot ontslag te nopen, Annegret Kramp-Karrenbauer (CDU) om de plaatselijke CDU de idee van nieuwe verkiezingen aan te praten.

Rangen sluiten tegen rechts

Die blamage moeten de CDU en de FDP nu compenseren door des te harder op te treden tegen eenieder die zich niet vanaf het begin negatief had uitgesproken over de verkiezing van Kemmerich met de stemmen niet alleen uit eigen rangen, maar ook – en dat was natuurlijk de ‘taboebreuk’ – die van de AfD.

Het Merkel-woord dat het gebeuren in Thüringen ‘rückgängig‘ (ongedaan) zou moeten gemaakt worden, is in feite een oproep tot het sluiten van de rangen tegen ‘rechts’ (in Duitsland synoniem met extreemrechts). Er gaan nu koppen rollen van die christendemocraten die die boodschap niet begrepen hebben. De eerste die zijn biezen mag pakken, is Christian Hirte (°1976), de regeringscommissaris voor Oost-Duitsland (‘auf Deutsch’: der Ostbeauftragte der Bundesregierung). Op twitter had hij Kemmerich gefeliciteerd: ‘Deine Wahl als Kandidat der Mitte zeigt noch einmal, dass die Thüringer Rot-Rot-Grün abgewählt haben. Viel Erfolg für diese schwierige Aufgabe zum Wohle des Freistaats.‘ (‘Jouw verkiezing als kandidaat van het centrum toont nogmaals aan dat de mensen van Thüringen Rood-Rood-Groen weggestemd hebben. Veel succes bij deze moeilijke taak voor het welzijn van de Vrijstaat’).

Rollende koppen

SPD, Grüne en Die Linke eisten stante pede het ontslag van Hirte. Dat hij het gezamenlijke stemgedrag van CDU, FDP en AfD als iets ten gunste van die Mitte had bestempeld, zou immers betekenen dat de rechts-radicalen tot het centrum worden gerekend. Het duurde niet lang vooraleer Merkel hem verzocht ontslag te nemen, niet alleen als ‘Ostbeauftragter‘, maar ook als staatssecretaris. De vraag is nu wat er gaat gebeuren met de Beierse christendemocrate Dorothee Bär (°1978), Staatsministerin (CSU) voor Digitalisering. Ook zij had Kemmerich op Twitter gelukgewenst, maar de tweet daarna verwijderd, geschrokken als ze was van de vele vijandige reacties.

De volgende die het vizier komen, zijn de leden van de WerteUnion, een vereniging van conservatieve christendemocraten. Ook haar bestuur had er haar opluchting over uitgesproken dat Kemmerich gekozen was en niet Bodo Ramelow, de kandidaat van Die Linke, de opvolgster van de SED, de vroegere leidende partij van de DDR, of – in de taal van de WerteUnion – de Mauermörderpartei, de partij die verantwoordelijk was voor het ‘moorden aan de Muur‘ (de SED had de grenswachters het bevel gegeven te schieten op mensen die uit de DDR probeerden te vluchten; nvdr). Alexander Misch, voorzitter van de WerteUnion, verdedigde haar opstelling in de ‘zaak Kemmerich’ als volgt: ‘Wij hebben niet samen met een fascist gekozen (bedoeld is Höcke; nvdr), maar de CDU heeft dat gedaan waarvoor ze ook opgekomen is. Ze heeft een kandidaat van het centrum gekozen en nu eenmaal niet een van de politieke randen (bedoeld is van extreemlinks en extreemrechts – red.).’

Schokgolf door CDU

Ruprecht Polenz, gewezen secretaris-generaal van de CDU, is daarmee niet opgezet en droomt luidop van een ontbinding van de WerteUnion. Ook Christian Bäumler, nationaal vicevoorzitter van de Christlich Demokratische Arbeitnehmerschaft (CDA) (christendemocratische arbeidersbeweging) vindt dat de WerteUnion als ‘AfD-Hilfstruppe‘ (hulptroepen van de AfD) niets te zoeken heeft binnen de CDU. Daarop reageerde Misch als volgt: ‘Ein linker Ministerpräsident ist Herrn Bäumler also lieber als einer von der FDP. Es ist eine Schande, dass solche Positionen in der Partei Adenauers und Kohls heute unverhohlen vertreten werden. Mit dieser Meinung verprellt Herr Bäumler [nicht nur] die Opfer der SED-Diktatur‘ (‘Een linkse ministerpresident is de heer Bäumler dus liever dan een van de FDP. Het is een schande dat zulke posities vandaag de dag onverholen vertegenwoordigd worden in de partij van Adenauer en Kohl. Met deze mening ergert de heer Bäumler de slachtoffers van de SED-dictatuur’).

Conclusie: het gebeuren in Thüringen heeft niet alleen een schokgolf door politiek Duitsland gejaagd, maar dreigt ook de spanningen binnen de christendemocratie aan de oppervlakte te brengen. Merkel heeft een machtwoord gesproken en een eerste kop doen rollen, maar het is zeker niet het laatste woord met betrekking tot de chaos binnen haar partij — en wellicht ook niet de laatste kop die rolt.

 

Dirk Rochtus

Dirk Rochtus is hoofddocent internationale politiek en Duitse geschiedenis.