fbpx


Europa

Not funny! Europa verklaart de oorlog aan ‘foute’ humor

Het is ridicuul, maar ook enorm serieus



Bestaat er zoiets als censuur, in onze maatschappij met een grondwettelijk gewaarborgd recht op vrije mening? Neen, u wordt bij ‘foute’ uitspraken niet naar een goelag gestuurd of aan een boom opgehangen. Het zit wat subtieler in elkaar: onder meer in de media, de onderwijs- en cultuurwereld heeft men zich aan politiek correcte codes te houden, op straffe van uitsluiting. Humor en satire zijn machtige wapens in handen van kritische elementen en bewegingen. Wie de mensen kan doen lachen heeft…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Bestaat er zoiets als censuur, in onze maatschappij met een grondwettelijk gewaarborgd recht op vrije mening? Neen, u wordt bij ‘foute’ uitspraken niet naar een goelag gestuurd of aan een boom opgehangen. Het zit wat subtieler in elkaar: onder meer in de media, de onderwijs- en cultuurwereld heeft men zich aan politiek correcte codes te houden, op straffe van uitsluiting.

Humor en satire zijn machtige wapens in handen van kritische elementen en bewegingen. Wie de mensen kan doen lachen heeft ze mee, en dat is werkelijk voor alle regimes een probleem: eens er moppen verteld worden, aan de toog, in schimmige blaadjes, webmagazines of in de sociale media, staat de politiek correcte mainstream op de helling.

Dus moet humor op een of andere manier gereguleerd worden, en moeten de ‘racistische’, ‘seksistische’ of ‘eerrovende’ angels eruit. Brave humor mag, wordt zelfs aanbevolen, maar als een liberale politica in de spotlights komt, krijgt tScheldt het gerecht over de vloer. Ooit organiseerden de Sovjets de circusindustrie, plekken waar mensen mochten/moesten lachen, het was zelfs een staatsbedrijf. Net door dat overheidsmonopolie kon de volkshumor beter gecontroleerd worden en politieke satire beteugeld als subversief, staatsvijandig en zelfs terroristisch.

Humor = hate speech

Dat laatste woord duikt terug op in een document met de veel betekende titel ‘It’s not funny anymore – Far-right extremists’ use of humour’, afgeleverd door twee ‘experten’, in opdracht van de Radicalisation Awareness Network (RAN), een soort EU-denktank die radicaliseringsprocessen bestudeert.

Het document in kwestie viseert vooral de grappenmakers op rechts en extreem rechts, simpelweg omdat er aan de linkerzijde weinig gelachen wordt. Het is een inquisitorisch geschrift, niets minder dan een poging om internetsatire onder te brengen in het vakje van de haattaal (hate speech), waardoor men haar zou kunnen verbieden. Vooral de zogenaamde memes, beeldgrappen met tekst die in wisselend verband circuleren, worden betiteld als ‘cynische’ zaaiers van geweld (a cynical style of humour intended to numb and desensitise its consumers to the use of violence).

Racisme en seksisme zijn uiteraard de dooddoeners, maar ook kritiek op de multiculturele ideologie, massamigratie, de islamisering, en uiteraard de Europese Unie zelf worden onder haattaal gecatalogeerd, met humor als lokmiddel.

Onder de ijver om op alle slakken zout te leggen, bespeurt men in het document een afkeer van en angst voor de vox populi, de onderbuik, oncontroleerbare mutaties in de beeldtaal, grappen die uitmonden in andere grappen, toeëigening van iconen, wat toch een essentieel aspect is van de vrije expressie. Niet dus.

Op kikkerjacht

Zo wordt opeens de meme van het sullige hondje Doge verdacht: het zou de politieke correctheid in al haar variaties belachelijk maken, wat natuurlijk klopt. Et alors? Memes zijn van iedereen, ook al probeert men er soms een winstgevende copyrightzaak van te maken. Het is werkelijk cultureel werelderfgoed maar dan zonder UNESCO-schoonmoeder. Soms gelden ongeschreven stilistische regels, zoals bij Doge de klungelige woordjes in gekleurde letters.

 

Vooral de beestjes moeten het overigens ontgelden in de EU-paper. Het moet zijn dat dierensymboliek irriteert. De door Trumpaanhangers veel gebruikte kikker Pepe the Frog is voor de EU-experten nog ranziger dan de hondjeshumor, en behoort volgens hen zonder meer tot een fascistoïde haattaal. Pepe The Frog en co zouden onder meer verantwoordelijk zijn voor de extreem-rechtse aanslag in Christchurch/Nieuw-Zeeland. Als je dat kan bewijzen, heb je natuurlijk goede argumenten om ze te verbieden. Over moslimterreur gewagen de auteurs met geen letter. Logisch: daar wordt niet gelachen.

Trollen door de eeuwen heen

Ergo: ‘It’s not funny anymore’.Vrij vertaald: ‘Genoeg gelachen’. Dit EU-requisitoor tegen internethumor is in feite een terugkeer naar de middeleeuwen Want spotdicht, karikatuur en parodie behoren wezenlijk tot ons cultureel DNA. Al vanaf de straatfilosoof Socrates in het oude Athene, en nadien Diogenes van Sinope, de bekendste vertegenwoordiger van het kynisme (van het Grieks ‘kuoon’, hond), is ranzige humor het vehikel van een rebelse politieke incorrectheid. Het zijn de trollen van de oudheid. Diogenes zou vandaag de meest schandalige memes produceren. Voltaire idem. En zelfs de ‘filosoof met de hamer’ Nietzsche.

Dat verbale en beeldende ‘geweld’, waartoe satire en polemiek behoren, maakt nu net dat wij de kop niét inslaan van iemand waarmee we van mening verschillen. Het gebeurt allemaal met de pen en aan de PC, ook het grofste proza is maar proza, verzin gewoon een repliek. Helaas zit in de multicultuur niet iedereen op die golflengte. Niemand belet moslims om hun punt te maken in de vorm van satire of gore grappen, maar blijkbaar missen ze dat stukje beschaving, en dus worden de godslasteraars écht afgemaakt, niet verbaal of via een cartoon.

Charlie Hebdo

Het EU-document stigmatiseert evenwel de moppentapper, maar ook de cartoonist en elke vorm van kynische buiktaal waarvan de memes zich bedienen. Daardoor roept het anti-humor-epistel het echte geweld terug op. Het behoort in se tot een pre-verlichtingstijdperk. Onder meer de Charlie Hebdo-razzia, gepleegd omwille van ‘beledigende’ cartoons, wordt er impliciet mee gerechtvaardigd. Vandaag leeft die redactie in een 24/24u bewaakte bunker. Dat doet nadenken over de plek waar satire nog kan bestaan en bloeien.

Men zou kunnen stellen dat de radicale, taboeloze internethumor een antwoord is op deze moordpartijen. Het uit ’68 stammende libertaire Charlie-model is kwetsbaar gebleken, net omdat er een redactie is, met een locatie, tekenaars met hun gezinnen, een distributienetwerk en vrachten papier. In de digitale speeltuin van Pepe the Frog valt dat allemaal weg en kan men met kalasjnikovs of bommen niets beginnen. De memes zijn de opvolgers van de Mohammedcartoons, het is in wezen dezelfde humor maar compleet gedecentraliseerd en gedereguleerd.

‘Deplatforming’

404

De verzuring van links is de echte reden waarom men ‘extreem-rechtse’ humor tracht te diaboliseren. Deze verzuring is verbonden met het victimisme, het creëren van allerlei slachtoffergroepen die moeten geholpen en beschermd worden, en die men vooral niet mag beledigen. De politiek correcte regenboogideologie van het regime en het nieuwe wokeness-fanatisme versmelten op die manier tot één zuurbittere humorhaat, die dan weer wonderwel aansluit op de bekende religieuze taboes en het begrip ‘islamofobie’.

Dat de moppen vooral van rechts en extreem rechts komen, bewijst alleen hoe diep links is weggezakt in de kritiekloze adoptie van de mainstream-ideologie zoals die door de media wordt gepropageerd. Ook dat is een reden waarom de kynische rede, zoals de filosoof Sloterdijk hem omschrijft, verwijzend naar Diogenes, naar het internet is uitgeweken.

Afsluiten van accounts

Ondertussen doen de twee auteurs van het document in hun conclusie concrete aanbevelingen om de foute grappen samen met hun bedenkers te bannen, zoals ‘deplatforming’: het sluiten van accounts, webstekken, blogs van al wie er een onwelvoeglijke mening op nahoudt. Benieuwd hoe ze dat gaan aanpakken.

‘Deplatforming on social media refers to the removal of accounts of individuals or groups on social media sites following violations of platform rules. Deplatforming can also refer to banning users in other contexts, such as cloud services or websites. The central aim is to limit the person or group’s ability to share information or ideas to a wide audience.’

Lees die laatste zin nog eens opnieuw en verbaas u. ‘Deplatforming’ gaat over materiële censuur, letterlijk het wegnemen van een platform, kanaal of spreekbuis. Bijvoorbeeld iemand het woord ontnemen, een lezing verstoren of verbieden, -ook weer onder het mom van ‘haattaal’-.  Breder kan het gaan om het sociaal of beroepsmatig isoleren van individuen, hen toegang tot de media beletten, het opstellen van zwarte lijsten, en eventueel zelfs juridische vervolging. Identiek wat de cancel culture doet.

En nu dus ook de internetban. Je kan dan wel genieten van het recht op een mening, als alle kanalen afgesloten worden ben je virtueel dood. Ja, het is ‘maar ‘ een aanbeveling, en de twee humorinquisiteurs spreken in eigen naam, maar toch ook van de EU-denktank waartoe ze behoren. Straks moeten we nog naar het dark web verhuizen om eens goed te kunnen lachen. Socrates en Diogenes kunnen hun plezier niet op.

Het nieuwe boek van Johan Sanctorum ‘Terug naar Malpertus – over humor en satire in woketijden’, verschijnt in september e.k. bij Doorbraak.

[ARForms id=103]

Johan Sanctorum

Johan Sanctorum is filosoof, publicist, blogger en Doorbraak-columnist.