Ons Erfdeel – of de culturele pyromanie van de Vlaamse regering

De Vlaamse regering wil de subsidies voor Ons Erfdeel afbouwen, tegen haar eigen beleidsverklaring in. Ze lijkt op een kind dat zijn (voor)ouderlijk huis in de fik steekt.

De vzw Ons Erfdeel bekleedt sinds 1957 een bijzondere plaats in de Nederlandstalige cultuur. Ze publiceert het tijdschrift Ons Erfdeel – intussen herdoopt tot De Lage Landen – over alles wat er leeft in cultureel Vlaanderen en Nederland. Naar eigen zeggen bereikt Ons Erfdeel maar liefst een half miljoen lezers per jaar, die van de Frans- en Engelstalige online-edities inbegrepen.

Velen dromen over een betere kennis en uitwisseling tussen Nederland en Vlaanderen. De huidige Vlaamse Regering stelde, bij monde van de beleidsverklaring uit 2024 van cultuurminister Caroline Gennez (Vooruit), dat ze de culturele banden met Nederland wil stimuleren, onder meer via een beheersovereenkomst met Ons Erfdeel. N-VA-topstuk Bart De Wever bezong in september dit jaar nog een engere band tussen Holland en Vlaanderen tijdens zijn HJ Schoo-lezing.

Bekoelde liefde

Wanneer die Groot-Nederlandse gedachte in centen moet worden omgezet, lijkt de Dietse liefde plots danig bekoeld. De Vlaamse subsidies voor Ons Erfdeel worden de komende twee jaar met meer dan 50 procent verminderd. Bovendien heeft Gennez geen zin meer om een nieuwe meerjarige beheersovereenkomst te sluiten met Ons Erfdeel. Besparingen zijn nodig, zegt de Vlaamse Regering.

Die treffen niet alleen Ons Erfdeel. Ook organisaties zoals De IJzertoren verliezen de helft van hun subsidies. Na de Tweede Wereldoorlog werd het door Vlaamse oud-strijders en cultuurverenigingen opgetrokken monument voor ‘Nooit meer oorlog’ door een clandestien Belgicistisch commando gedynamiteerd. Nu ondergraaft een door een Vlaams-nationale minister-president geleide regering de toren.

Culturele oerknal

Men kan zich terecht afvragen of voordien niet te veel overheidsmanna werd uitgedeeld aan de culturele sector die niet altijd uitblinkt in levensbeschouwelijke diversiteit. En hoe verbindend is een ruimschoots (via het budget voor sociaal-cultureel volwassenwerk) gesubsidieerd tijdschrift als De Wereld Morgen dat volgens een afgehaakte oprichter diep in PVDA-vaarwater is beland?

De aangekondigde besparingen op Ons Erfdeel zouden de pioniers van het huidige culturele Vlaanderen, zoals August Vermeylen of Emmanuel de Bom, verbijsteren. Die laatsten probeerden al sinds het pluralistische tijdschrift Van Nu en Straks (1893-1901) de banden met Nederland aan te halen. Die culturele samenwerking was voor hen deel van de ontvoogdingsstrijd om van de Vlamingen zelfbewuste Nederlandstalige kosmopolieten te maken. Ons Erfdeel zet vandaag die traditie verder. In tal van artikels worden culturele muurtjes tussen Vlaanderen en Nederland gesloopt. De nauwere band met Nederland waar heel wat politici mee dwepen, is realiteit op de pagina’s van Ons Erfdeel.

Nu wordt dat door de Vlaamse Regering ondermijnd, met cultuurminister Gennez op kop, door met haar eigen beleidsverklaring botsende besparingen.

Intussen blijft diezelfde regering op andere beleidsdomeinen subsidies uitdelen zoals voor de eeuwig verlieslatende (en milieuvervuilende) luchthaven van Deurne waar minder vliegtuigen opstijgen dan meeuwen.

Als een cultuurflamingant zoals August Vermeylen dit pyromanenwerk had moeten aanschouwen, hij zou het hebben betreurd dat hij als tweetalige er bewust voor koos om in het Nederlands te schrijven en niet in het Frans.