Pensioenbesparing tussen generaties

Voor het eerst vraagt de regering een grotere inspanning van de gepensioneerden dan van de actieven in een pensioenhervorming. Het is een taboe dat bijna geruisloos is gesneuveld.

Blijkbaar rijden er in België nogal veel mensen met een ‘dikke Porsche’ naar de dokter om daar dan 1 euro te betalen voor een consultatie. Volgens de socialisten gaat het om rijke ondernemers die zichzelf kunstmatig een laag loon uitkeren en de Porsche op de zaak inschrijven. Maar dat kan bijna niet kloppen: om te genieten van het verlaagd tarief in de vennootschapsbelasting moet je jezelf een minimumloon uitkeren dat vele duizenden euro’s hoger ligt dan de grens om in aanmerking te komen voor de verhoogde tegemoetkoming. Wie goed boert, spaart dus bijna per definitie meer uit door verminderde vennootschapsbelastingen dan door goedkopere doktersbezoeken.

Ambtshalve tegemoetkoming

Toch is het verhaal van de Porsche misschien niet geheel uit de lucht gegrepen. Op aandringen van minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) krijgen gepensioneerden ‘van ambtshalve’ de verhoogde tegemoetkoming toegekend voor zover ze een jaarpensioen hebben dat lager ligt dan 28.700 euro. Het is niet uitgesloten dat er van alle Porsches op de Belgische wegen een aantal bestuurd worden door gepensioneerden met een inkomen dat zelfs een pak onder die grens ligt. Het gemiddeld bruto wettelijk pensioen van een zelfstandige is namelijk maar de helft van die 28.700 euro.

Interessanter dan de anekdotiek over de Porsche zijn twee studies die onlangs door het Planbureau werden opgeleverd over de effecten van de pensioenhervorming van de Arizona-regering. Volgens het Planbureau is het armoederisico bij de Belgische gepensioneerden vandaag 5,5 procent. Niet dat die dan allemaal met een Porsche rijden, maar als dat klopt dan ligt het armoederisico bij de gepensioneerden zowat de helft lager dan bij de bevolking in haar geheel.

Statistiek

Uiteraard is het met armoedestatistieken altijd opletten geblazen. En een statistisch gemiddelde verbergt dat we in België zowel pensioenen betalen die ver onder de armoededrempel liggen als pensioenen die fors boven het loon van de modale werknemer zitten. Toch is alvast de tendens duidelijk: sinds een jaar of tien is het armoederisico bij de gepensioneerden onder dat van de actieve bevolking gedoken.

Dat is moeilijk te geloven omdat het een complete historische anomalie is. In de 100 jaar dat we pensioenen uitbetalen, zijn de gepensioneerden altijd slechter af geweest dan de werkenden. En toch moeten we ons realiseren welke gigantische inspanningen er al gebeurd zijn.

Zo heeft de Vivaldi-regering niet alleen het minimum – maar ook het bijstandspensioen (IGO) – verhoogd met in totaal 15 procent bovenop de gewone indexering. Het netto minimumpensioen voor wie 45 jaar loopbaan heeft, ligt zo ondertussen op 1.845 euro. Van die verhoging mochten meer dan 700.000 gepensioneerden genieten, al hing daar wel een prijskaartje aan van bijna 2 miljard euro.

Pensioenbesparing

De tweede interessante vaststelling in het rapport van het Planbureau is dat de Arizona-regering vindt dat de gepensioneerden daarmee hun deel nu wel gekregen hebben. De belangrijkste pensioenbesparing is namelijk het schrappen van de welvaartsenveloppe die gebruikt wordt om de pensioenen te ‘koppelen’ aan de groei van de welvaart. Dat levert op het einde van de legislatuur bijna 1,8 miljard op. Daar komt nog eens bijna 400 miljoen euro aan besparingen bij door de afschaffing van de perequatie – een mechanisme dat de ambtenarenpensioenen mee laat stijgen met de ambtenarenlonen – en de niet-indexering van de hoogste pensioenen.

Tegen het einde van de legislatuur wil de regering-De Wever vier miljard besparen op de pensioenuitgaven. De drie maatregelen die besparen bij wie vandaag al met pensioen is, zijn dus goed voor meer dan de helft van dat bedrag.

Het is in het verleden nog wel gebeurd dat op de welvaartsenveloppe gekort werd. De regering-Di Rupo keerde maar 60 procent uit en Kris Peeters was zo fier als een gieter dat hij dat weer tot 75 procent had weten op te trekken, al moesten de gepensioneerden toen wel een indexsprong slikken en was ook de taxshift een sluikse manier om te herverdelen van de gepensioneerden naar de werkende bevolking.

Niet misleid door de vakbonden

Hoewel ze het niet luidop zal zeggen, is het de juiste keuze van de regering om ook een deel van de inspanning bij de gepensioneerden te leggen. Vandaag is de boodschap voor de jongere generaties dat ze langer zullen moeten werken voor hetzelfde pensioen of dat ze een lager pensioen zullen hebben voor dezelfde loopbaan als de generaties die voor hen kwamen. Jonge leerkrachten die starten in het onderwijs zullen zelfs gewoon langer moeten werken én een lager pensioen hebben dan hun voorgangers. Daarin worden ze helaas niet misleid door de vakbonden.

Als zij langer moeten werken en bijdragen, doen ze dat dan ook niet voor hun eigen pensioen. Ze doen dat om de pensioenlast die er vandaag al is te kunnen blijven dragen. In het land met de slechtste begroting van de eurozone en de hoogste lasten op arbeid ter wereld, gaat de kruik maar te water tot ze barst.

Daarom is het terecht ook een deel van de last te verschuiven naar wie al met pensioen is. Alleen als de solidariteit tussen de generaties in twee richtingen werkt, zal ze het volle gewicht van de vergrijzing kunnen dragen.