Sinterklaas bestaat… en komt uit China?

Onze lokale handelaars voelen al jaren hoe het speelveld verschuift. Waar concurrentie vroeger vooral lokaal bleef, komt die nu door globalisering uit alle hoeken van de wereld, met een schaal en snelheid die we nooit eerder zagen.

Internationale webshops domineren almaar meer het onlineverkeer en overspoelen onze markt, terwijl retourstromen, prijsdruk en weinig transparante verkoopmodellen het fundament van onze economie aantasten. Net in dat landschap beslist Bpost om nauw samen te werken met Temu, het minst fraaie toonbeeld van deze platformeconomie.

Bpost zal Temu faciliteren om hun greep op onze markt te verstevigen. Zo zullen lokale handelaars binnenkort hun producten kunnen aanbieden op een van de grootste en gevaarlijkste exotische webshops ter wereld. In onze meest recente bevraging zegt 62 procent van de handelaars dat concurrentie van internationale webshops de grootste bedreiging vormt voor hun eigen online-activiteiten. Bovendien loopt tegen Temu een Europees onderzoek wegens structurele schendingen op het vlak van consumentenbescherming, intellectuele eigendomsrechten, productveiligheid en eerlijke concurrentie. Zeg maar illegale producten en praktijken.

De markt uitgeperst

Test Aankoop bevestigt dat 70 procent van de geteste producten van Temu en Shein niet aan onze normen voldoet. Een onderzoek met 4.500 consumenten toont aan dat 54 procent van de mensen die met niet-Europese webshops werken een slechte ervaring had: slechte kwaliteit, geen service; 10 procent betaalde zelfs voor een product dat ze nooit kregen. Negen op tien Belgen weet dat dit negatieve gevolgen heeft voor onze eigen handel, jobs, gezondheid en milieu. 84% vindt dat de overheid hiertegen strenger moet optreden.

Bij Bpost zegt men dat dit niet meer is dan een transactie tussen twee bedrijven, dat Temu gewoon zijn marktplaats wil versterken in Europa, met kansen voor handelaars hier. Bovendien bestaan er toch al marktplaatsen zoals Amazon en Bol.com? Dit is gewoon eentje extra, niet?

Helaas: Temu is geen doordeweekse ngo en geen webshop als een ander. Hun business draait op schaalvergroting, moordende concurrentie en dataverzameling die de markt uitperst. Ze lappen onze normen voor kwaliteit, veiligheid, gezondheid, duurzaamheid, privacy, marketing enzovoort aan hun laars en brengen producten op de markt die vaak ongezond en gevaarlijk zijn, en in bedenkelijke omstandigheden worden geproduceerd. Ze zijn gebouwd om waarde weg te halen bij de producent, niet om waarde te brengen in een lokale economie. En Temu geldt daarin als een XL-versie.

Podium kapen

Toch bestaat bij sommigen het hardnekkige vertrouwen dat Temu zich in die samenwerking met Bpost zal onthouden van het pushen van eigen producten uit ‘een andere bedrijfstak’ van Temu. Platformbedrijven volgen wereldwijd hetzelfde voorspelbare script: eerst zo veel mogelijk marktaandeel verwerven, daarna het podium kapen om hun eigen aanbod naar voren te schuiven, en uiteindelijk hun datavoorsprong gebruiken om concurrenten weg te duwen. Verwachten dat Temu daarvan zou afwijken, getuigt van een grote naïviteit en betekent een enorm economisch risico.

Verkopen via buitenlandse platformen is voor veel ondernemers een noodzaak. Het brengt opportuniteiten maar ook risico’s met zich mee. Vaak komen zij in een systeem terecht dat hen dwingt tot lagere prijzen, hogere retourkosten en minder marge. Temu gaat op dat vlak verder dan Bol, Coolblue of zelfs Amazon. Ondernemers worden meegesleept in een race to the bottom en lopen het risico dat hun data en intellectuele eigendom worden misbruikt.

Met die ene, met die andere

Dat Bpost nieuwe markten en activiteiten verkent, is normaal. Maar in dit verhaal kiest het duidelijk voor zichzelf. Niet voor de lokale handelaar, noch voor de consument en zeker niet voor de lokale economie die haar bestaansreden vormt. Wie samenwerkt met de ene tak van Temu, steunt meteen ook de andere tak. De samenwerking met Temu geeft bovendien legitimiteit en extra marktmacht aan een speler die zich niets aantrekt van de normen en regels waaraan onze eigen handelaars wél moeten voldoen.

Los van de juridische discussies is dit niet de maatschappelijke rol en het waardenkompas die je verwacht van een bedrijf dat door onze overheid wordt gesubsidieerd en waarin de overheid meerderheidsaandeelhouder is. Willen we daaraan met ons belastinggeld en onze overheid meewerken? Verwachten we te veel van een bedrijf dat een nieuwe toekomststrategie zoekt in een tanende postmarkt? Aan onze beleidsmakers om daarin positie in te nemen.

Politieagent spelen

Op één punt heeft Bpost gelijk: het is niet aan hen om politieagent te spelen en de pakjes van Temu te controleren. Douane en Economische Inspectie schreeuwen om mensen en middelen om dat te kunnen doen. De aangekondigde pakjestaks is een goede eerste stap. Maar er is meer nodig.

Onze aanpak verbleekt bij de maatregelen die de Verenigde Staten nemen, waardoor de focus van dit soort platformen nog meer naar Europa verschuift. Zonder gelijk speelveld, strengere handhaving en echte responsabilisering dreigt onze markt verder te worden ingepalmd. Webshops die de regels niet respecteren moeten offline en producten die niet voldoen van de markt worden gehaald. Ook daarvoor kijken we naar het beleid.

Als we niet dringend een ander beleid voeren en extra garanties bieden tegen marktontwrichting en oneerlijke concurrentie, zullen onze lokale kmo’s, handelaars en consumenten als speelbal de prijs betalen en ondergraven we onze eigen economie en beleid. Het komt erop aan alle achterpoortjes te sluiten en vooral geen nieuwe voordeuren te openen, ook niet via dit soort samenwerkingen. Welke lokale pakjes zal Bpost anders binnen enkele jaren nog vervoeren?