Stuur jongeren opnieuw de wereld in

De Standaard stelt op de eerste pagina van haar 6 februari-editie een alarmerende toename vast van de opnames van minderjarigen na een poging tot zelfdoding en ernstig zelfbeschadigend gedrag. Jonathan Haidt, sociaal psycholoog en professor aan de Universiteit van New York, wijst de weg naar hoe we deze crisis kunnen bedwingen.  

Haidts boek ‘The anxious generation’ biedt een diepgaande analyse van hoe de digitale revolutie, met name het gebruik van smartphones, leidt tot een toename van angst, depressie en zelfmoordgedachten bij jongeren.

Haidt introduceert het concept van de ‘iGen’ of ‘Gen Z’, de generatie die opgroeit met smartphones en sociale media als integraal onderdeel van hun levens. Deze generatie verschilt van eerdere generaties door de directe en constante blootstelling aan digitale technologie, dit vanaf een zeer jonge leeftijd. Door de versplintering van het gezin zijn jongeren vaak helemaal op zichzelf en leeftijdgenoten aangewezen. Die vinden zij op hun telefoon.

Vier veranderingen

Haidt beschrijft vier fundamentele veranderingen die de mentale gezondheid van jongeren hebben aangetast.

Ten eerste, het verlies van het vrije spel. Jongeren hebben minder fysieke, ongestructureerde speeltijd, wat cruciaal is voor het ontwikkelen van sociale vaardigheden, zelfregulering en weerbaarheid. Smartphones en beeldschermen nemen veel van deze tijd in beslag.

Ten tweede, de opkomst van de ‘playpen’. De fysieke en digitale werelden zijn gescheiden geraakt, waarbij jongeren vaker in een ‘veilige’, beheerste omgeving (zowel online als offline) worden gehouden (de ‘playpen’ – Engels voor ‘kinderbox’, nvdr.). Dit bereidt hen minder goed voor op de realiteit en de risico’s van het leven.

Ten derde, een fetisjisme voor veiligheid. Er is een overdreven focus op fysieke veiligheid ten koste van psychologische groei, waardoor jongeren minder gewend raken aan het omgaan met risico’s en tegenslagen die deel uitmaken van het leven.

Ten vierde, de digitale technologie als centrale activiteit. Het gebruik van smartphones en sociale media is niet alleen een activiteit, maar is de kern van hun sociale leven, wat leidt tot een afhankelijkheid die vaak ongezond is.

Haidt legt uit dat socialemediaplatforms, toegankelijk via smartphones, jongens en meisjes op verschillende manieren beïnvloeden. Bij meisjes kan deze beïnvloeding leiden tot vergelijking, jaloezie, en een constante druk om te voldoen aan onrealistische schoonheidsidealen. Bij jongens kan dit resulteren in een cultuur van competitie en verslaving aan gokken en porno ten koste van veel gezondere tijdsbesteding. Beide geslachten ervaren een toename van angst en depressie door deze dynamiek.

Constante dreiging

Net als bij volwassenen verstoren de blauwe lichten van beeldschermen de slaapcycli van jongeren, wat Jonathan Haidt identificeert als een directe oorzaak van verhoogde angst en depressie. Slechte slaapkwaliteit of -kwantiteit is sterk gecorreleerd aan mentale gezondheidsproblemen.

Door de tijd die jongeren doorbrengen met hun smartphones, nemen fysieke activiteit en directe sociale interactie af. Dit verlies aan beweging en persoonlijke interactie draagt bij aan een sedentaire levensstijl en een gebrek aan praktische sociale vaardigheden, wat allebei negatieve effecten heeft op de mentale gezondheid. We moeten dit optellen bij de versplintering van onze maatschappij, die weer een gevolg is van het uitsterven van het klassieke kerngezin als veilige haven.

‘The anxious generation’ wijst ook op de constante dreiging van cyberpesten, dat door smartphones 24/7 kan plaatsvinden. Dit kan leiden tot ernstige psychologische schade, vooral omdat jongeren nergens meer kunnen vluchten voor pestgedrag dat vaak op school begint.

Zelfbeheersing

Haidt legt uit hoe smartphones een verslavende cultuur van onmiddellijke bevrediging en afhankelijkheid van digitale validatie creëerden, wat resulteert in een gebrek aan geduld, doorzettingsvermogen en de vaardigheid om met uitdagingen om te gaan in de echte wereld. Het uitstellen van pleziertjes (‘delayed gratification’) is essentieel om iets te bereiken in het leven. Plato formuleerde dat vermogen 2400 jaar geleden zelfs als een van de vier kardinale deugden. Matigheid (‘sophrosyne’) verwijst naar harmonie en zelfbeheersing binnen de verschillende delen van de ziel.

Haidt ondersteunt zijn argumenten met uitgebreid onderzoek, waaronder longitudinale studies die een correlatie tonen tussen de opkomst van smartphones en een significante toename in mentale gezondheidsproblemen bij jongeren. Hij benadrukt dat, hoewel correlatie geen causaliteit bewijst, de timing en de aard van deze trends sterk suggereren dat smartphones een rol spelen.

Censuur

De oplossing voor deze alarmerende trend ligt niet in censuur van sociale media; de uitdaging ligt in een fundamentele ommekeer in de tijdsbesteding van jongeren naar meer fysieke activiteiten en het herontdekken van echte betekenisvolle connectie met het gezin, familie, vrienden en jeugdbewegingen of clubs waar sociale of sportactiviteiten gezamenlijk beleefd worden, weg van de virtuele wereld.

Als maatschappij moeten we nadenken hoe we de atomisering kunnen afremmen en hoe het westerse kerngezin als veilige haven geherwaardeerd kan worden in plaats van de overheid te blijven overladen met taken die vroeger op een natuurlijke en veel gezondere wijze door gezinnen en families vervuld werden.