fbpx


Buitenland
Wit-Rusland

Stuurt Poetin troepen naar Wit-Rusland?




Niet alleen Loekasjenko maar ook Poetin maken moeilijke dagen door. De eerste zou duidelijk moeten beseffen dat hij een elegante aftocht moet voorbereiden. Poetin kan hem daar eventueel bij helpen. Poetin, die de herverkiezing van Loekasjenko legitiem vond, is doodsbang dat het voorbeeld van Wit-Rusland naar zijn eigen land zou kunnen overslaan. Hij heeft een heilige schrik voor betogingen en straatgeweld. Daarom zou hij willen dat Loekasjenko de opstand kan neerslaan maar als realist zal hij vlug merken dat dit…

Plus artikel - gratis maandabonnement

U heeft een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U heeft reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement



Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.







Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder je email adres en je naam en we maken een nieuw wachtwoord (als je een account hebt) of we maken automatisch een account aan.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Niet alleen Loekasjenko maar ook Poetin maken moeilijke dagen door. De eerste zou duidelijk moeten beseffen dat hij een elegante aftocht moet voorbereiden. Poetin kan hem daar eventueel bij helpen. Poetin, die de herverkiezing van Loekasjenko legitiem vond, is doodsbang dat het voorbeeld van Wit-Rusland naar zijn eigen land zou kunnen overslaan. Hij heeft een heilige schrik voor betogingen en straatgeweld. Daarom zou hij willen dat Loekasjenko de opstand kan neerslaan maar als realist zal hij vlug merken dat dit niet meer zal lukken.

Amerikanen

De gevolgen van het eventueel verdwijnen van Loekasjenko zijn van fundamentele aard. Een nieuwe ‘democratische’ regering zal vermoedelijk naar het Westen overhellen. Gevreesd wordt dat Wit-Rusland vrij vlug tot de EU gaat behoren en horresco referens tot de NAVO. Dit zou een eerste klas nederlaag zijn voor Poetin en is ook voor de meeste Russen onaanvaardbaar. In de ogen van Poetin zijn de Amerikanen in Minsk aanwezig en zullen ze het verloop van de gebeurtenissen willen dirigeren.

Dat de VS veel belangstelling hebben voor het gebeuren is evident en dat er leden van de verschillende geheime diensten aanwezig zijn, is niet te vermijden. Maar toch gaan de gebeurtenissen in Wit-Rusland wel degelijk over een spontane volksopstand tegen de dictator. Voor Poetin is dit moeilijk te bevatten.

Russische troepen

Wat kan hij doen? Zijn geheime diensten zijn natuurlijk ter plekke, maar tegen een eensgezinde massa kunnen ze niets aanvangen. Hij zou iemand uit de entourage van Loekasjenko kunnen laten aanstellen tot nieuwe leider. De vraag is echter of de bevolking dat zou aanvaarden.

Poetin zou troepen kunnen sturen om de opstand te bedwingen. Daarvoor zou hij kunnen steunen op het Unieverdrag van de twee landen van 1999. Maar dat verdrag is dode letter gebleven en is nooit toegepast. Bovendien is militaire bijstand volgens de geest van de tekst enkel voorzien in geval van een buitenlandse agressie. Er zou kunnen beweerd worden dat buurland Litouwen, een NAVO-land, zich opmaakt om Wit-Rusland aan te vallen. Onafgezien van de internationale consequenties zou een Russische troepenmacht sturen onverstandig zijn. Het is immers makkelijk te voorspellen dat de Wit-Russen zich tegen het Russisch leger zullen keren. Erger nog: de Russische bevolking zelf zou protesteren.

In eigen land heeft Poetin nog steeds te maken met wekelijkse protestbetogingen in Chabarovsk tegen het aanhouden en in Moskou opsluiten van gouverneur Sergej Foergal, waarbij sympathiebetuigingen geuit worden voor de opstandige Wit-Russen. Uiterst gevaarlijk, want hetzelfde gebeurt in Minsk voor de betogers in Chabarovsk. Russische voetbalsupporters roepen: ‘Leve Wit-Rusland’. Een openlijke militaire tussenkomst van Rusland zou dus risicovol en bijzonder onverstandig zijn.

Uitzichtloos

Een oplossing is niet meteen in zicht. Integendeel de situatie is uitzichtloos. Er is geen leiding van de Wit-Russische oppositie en het enige programmapunt is het aftreden van de president. Svetlana Tichanovskaja, momenteel in ballingschap in Litouwen, heeft misschien wel de presidentsverkiezingen gewonnen maar zal dat nooit kunnen bewijzen. Ze is geen politica en wil het ook niet worden. Ze vertegenwoordigt haar man, de vlogger Sergej Tichanovski, de echte kandidaat die door Loekasjenko in de gevangenis werd opgesloten. Haar enige programmapunt: nieuwe verkiezingen. Maar daarvoor is het officiële ontslag van de president en een goedkeuring van het parlement nodig.

Het Wit-Russische parlement zit vol Loekasjenko-getrouwen. Bij nieuwe verkiezingen zou de Russisch-gezinde Viktor Babariko, eveneens door Loekasjenko opgesloten, ook opnieuw kandidaat kunnen zijn. Poetin zit dus niet helemaal zonder pionnen. Ook andere pro-Russische kandidaten, gesteund door allerlei oligarchen zullen zeker nog opduiken.

Impasse

Maar zover zijn we nog niet. Voorlopig heerst er dus impasse. Het is evident dat de EU zich zal laten horen. Of ze iets zal kunnen bijdragen is eerder onwaarschijnlijk. Maar misschien is dat niet zo belangrijk. Als ze maar hun daadkracht kunnen manifesteren.

Yvan Vanden Berghe

Yvan Vanden Berghe is emeritus gewoon hoogleraar aan de Universiteit Antwerpen waar hij de afdeling internationale politiek en diplomatie oprichtte en leidde