Tegen watercrematie: een machinale ontmenselijking van de dood

Watercrematie, ook bekend als alkalische hydrolyse of resomatie, is een moderne methode voor lijkbezorging waarbij het menselijk lichaam wordt opgelost in een oplossing van water en alkaliën onder hoge temperatuur en druk. Het resultaat is een steriele vloeistof en botresten, die als milieuvriendelijk alternatief voor traditionele crematie of begrafenis wordt gepromoot.

Hoewel voorstanders wijzen op duurzaamheid en efficiëntie, roept deze praktijk fundamentele ethische vragen op over de menselijke conditie. Resomatie of biocrematie draagt immers bij aan de ontmenselijking van de dood, door het lichaam te reduceren tot een verwerkbaar object in een technologisch systeem, ten koste van spirituele, culturele en lichamelijke integriteit.

Industrieel afval

Om dat ideologisch te kaderen kunnen we ons laten inspireren door Paul Kingsnorth. In zijn pas verschenen werk ‘Against the Machine: On the Unmaking of Humanity’, bekritiseert hij de moderne ‘Machine’ – een metafoor voor het westerse techno-kapitalisme dat ons bestaan mechaniseert en ontmenselijkt. Kingsnorth stelt dat deze postmoderne benadering van het leven, geworteld in de industriële revolutie en versterkt door hedendaagse technologieën zoals kunstmatige intelligentie, mensen ontwortelt van land, natuur en erfgoed en van elkaar. In plaats van een organisch wezen in harmonie met de schepping, wordt de mens gezien als een betekenisloos radertje, dat eindeloos efficiënter gemaakt moet worden.

Resomatie belichaamt deze machinale benadering perfect: het lichaam wordt behandeld als industrieel afval, opgelost in een chemisch proces dat lijkt op afvalverwerking in fabrieken. Zoals Mexicaanse drugskartels dat aanpakken als ze iemand spoorloos willen laten verdwijnen. Biocrematie reduceert de dood tot een technische procedure, zonder ritueel of verbinding met de aarde. Traditionele begrafenissen eren de cyclische natuur – het lichaam keert terug naar de grond, symbool voor continuïteit en erfgoed. Lichamen liquideren ontneemt nabestaanden de kans op een tastbare gedenkplaats, en reduceert de overledene tot een abstracte vloeistof, symbool voor de ontmenselijking onder het mom van ‘vooruitgang’.

Winst boven menselijkheid

Zulke nieuwe procedures zijn de natte droom van techno-elites die winst voorrang geven boven menselijkheid. Mary Harrington, in ‘Feminism Against Progress’, sluit aan bij het denken van Kingsnorth wanneer ze stelt dat de mens meer is dan een ‘vleeskostuum’ – een term die ze gebruikt om de trans-humanistische visie te beschrijven waarin het lichaam slechts een verwisselbaar omhulsel is voor de ‘ware’ ik. Ze introduceert het concept ‘Meat Lego Gnosticism’: het idee dat lichamen als her-configureerbare blokjes vlees zijn, los van identiteit, wat leidt tot comodificatie.

Resomatie past hierin: het behandelt het dode lichaam als wegwerpvlees, op te lossen zonder eerbied voor zijn unieke geschiedenis. Ons lichaam is geen kostuum, maar een essentieel en integraal deel van wie we zijn – drager van herinneringen, relaties en potentieel leven. Door het te ontbinden, ontkennen we deze diepte, en reduceren we de mens tot een biologisch wegwerpproduct.

Geen vooruitgang

De moderniteit en het progressivisme zijn één lange strijd tegen natuurlijke limieten. Harrington pleit voor respect voor natuurlijke limieten en verplichtingen. Resomatie doet het tegenovergestelde: het domesticeert de dood, maakt haar efficiënt maar ontdaan van betekenis, en comodificeert resten voor betwistbare ‘duurzame’ doeleinden.

Kingsnorth en Harrington kaderen resomatie als symptoom van veel bredere ontmenselijking. Kingsnorths Machine reduceert de dood tot mechanische verwerking, terwijl Harringtons kritiek benadrukt dat dit het lichaam ontkent als kern van identiteit. Ethisch gezien ondermijnt resomatie menselijke waardigheid: het negeert culturele rituelen, versnelt milieuschade door chemisch afval (ondanks claims), en bevordert een samenleving waar lichamen eindeloos modificeerbaar en inwisselbaar zijn. In plaats van resomatie zouden we methoden moeten kiezen die verbinding herstellen – begrafenissen die de aarde eren, of crematies met ritueel.

Resomatie is geen vooruitgang, maar een stap in de voortschrijdende ontmenselijking die de moderniteit typeert. Het behandelt ons als machines in vleesverpakking, in plaats van holistische wezens. We zijn meer dan vlees; we zijn belichaamde zielen met banden met de natuur en met elkaar. Tegen resomatie kiezen is kiezen voor menselijkheid boven de Machine.