Trump heeft Denen de komende jaren nog nodig

Donald Trump wil Groenland inlijven bij de Verenigde Staten. De Europese Unie dreigt met een forse reactie die de relatie tussen beide machtsblokken naar een dieptepunt kan doen zakken. Vraag is of men zich een open (handels)-conflict wel kan veroorloven. Verrassend genoeg zijn het vooral de Amerikanen die daardoor het risico lopen dat hun wereldhegemonie fors ingeperkt wordt.

Twaalf landen vliegen er al mee rond, nog acht andere wachten op de eerste toestellen: de F-35 verovert de Noord-Amerikaanse en Europese gevechtsvliegtuigenmarkt. Op de romp plakt misschien wel een denkbeeldige ‘Born in the USA’-sticker, tal van cruciale onderdelen zijn afkomstig uit de Europese Unie.

Belgische en Nederlandse bedrijven leveren zo stukken die de VS zelf niet (kan) maken. Als zo’n radertje wegvalt, blijkt dit allerminst snel te vervangen: Turkije werd in 2019 uit het programma gezet, maar de rol van Turkish Aerospace Industries als producent van onderdelen voor de romp kon pas in 2023 volledig worden overgenomen. Niet door de Amerikanen zelf, wel door het Duitse Rheinmetall, dat er een splinternieuwe fabriek voor bouwde.

Tachtig onderdelen

Nog zo’n radertje bevindt zich in Denemarken, in de fabriekshallen van Terma. Dat bedrijf levert meer dan tachtig unieke onderdelen, zoals delen van de romp, vleugels of staartvlakken, maar net zo goed de bevestigingspunten voor bommen en raketten, elektronica voor de radarsystemen en stukken van de motor. Mocht de relatie tussen de VS en Europa echt bekoelen, en beide blokken trekken ten oorlog met elkaar, bestaat het risico dat de VS de F-35’s in dienst van Europese landen met een druk op de knop platleggen.

Maar het kan net zo goed omgekeerd: als Terma morgen stopt met onderdelen leveren aan de VS, rollen er geen nieuwe F-35’s meer van de band. Binnen afzienbare tijd zal ook de voorraad wisselstukken (sowieso al een groot probleem vandaag bij de F-35) slinken, met alle gevolgen van dien.

Terma levert niet enkel onderdelen voor de F-35. Ook de F-16-gevechtsvliegtuigen en C-130-transportvliegtuigen van de Amerikaanse luchtmacht gebruiken onderdelen en systemen gemaakt door Terma.

Sanctieplannen

Naast Terma heeft Denemarken nog een wapen in de strijd tegen de VS: ‘s werelds op één na grootste containerrederij, Maersk Line. Dit Deense bedrijf bezit met 672 containerschepen, met een totale capaciteit van 4,5 miljoen containers, 14,3 procent van het wereldwijde marktaandeel van de handel via containerschepen. Alleen het Zwitserse MSC doet beter, het Franse CMA CGM volgt op drie. Als de Europese rederijen wegvallen, zit de Amerikaanse economie met serieuze bevoorradingsproblemen.

De VS zijn de grootste importeur ter wereld, met een waarde van 3,2 biljoen dollar aan geïmporteerde producten. 500 miljard dollar komt vanuit China, nog eens 500 miljard vanuit Europa. Maar Trump heeft plannen om de dominantie van de Chinese scheepvaart te beperken, onder meer door forse tarieven te heffen op het aanmeren in Amerikaanse havens. Die sancties, als ze er komen, treffen niet alleen Chinese rederijen, maar ook rederijen die met schepen varen die in China werden gebouwd (zoals bijna alle Europese rederijen) en op kraanmateriaal om goederen te laden en lossen.

Die sancties dreigen dus niet enkel de Chinese, maar ook de Europese scheepvaart te treffen. Trump hoopt op die manier de quasi onbestaande Amerikaanse handelsvloot te doen groeien.

Hoewel dat op langere termijn een goed plan lijkt, is er op de korte termijn geen alternatief voor de Chinese en Europese rederijen en hun transportcapaciteit. Dat Trump bij een handelsconflict met Europa de banden met China versterkt, lijkt onwaarschijnlijk, gezien Trump net alle aandacht op China vestigt om het land economisch en (indien nodig) militair in te perken. Dat de sancties almaar worden uitgesteld, is niet onlogisch; de VS zouden er alleen zichzelf pijn mee doen.

Containers

Maar ook voor het Amerikaanse leger dreigen grote problemen als de Europese reders overgaan tot een boycot van de VS (al dan niet gedwongen door de eigen overheden). De Amerikaanse strijdkrachten vertrouwen immers voor een groot deel van hun internationale transport op civiele partners. In het kader van het Maritime Security Program (MSP) heeft het Amerikaanse ministerie voor Transport een overeenkomst met verschillende bedrijven voor in totaal zestig schepen, die pantservoertuigen, vliegtuigen, helikopters, munitie, hele kampementen en allerhande voorraden de wereld rond voeren.

Als het conflict tussen de VS en de EU dus escaleert tot op het punt dat echte sancties worden getroffen, zoals nu tegen Rusland, verliest de VS dus in één klap bijna het volledige civiele containertransport voor het leger. Maersk is al sinds 1996 betrokken bij MSP, maar werkt daarnaast ook met de Amerikaanse overheid samen voor het transport van militair materieel naar Israël. Ook bij de jarenlange ontplooiingen in Irak en Afghanistan was het Maersk dat instond voor het gros van het transport van allerhande militaire middelen.

De capaciteit die het bedrijf, samen met andere Europese rederijen, ter beschikking heeft, kan op korte termijn niet geëvenaard worden. Tenzij de VS willen aankloppen bij China, heeft het er zelf alle baat bij om de Europese rederijen niet te verliezen. De Amerikaanse economie heeft Maersk en consorten nodig, en de wereldwijde militaire arm van de VS ook.