China is niet bezig met groene revolutie

Het conflict in de Perzische Golf legt nog maar eens bloot hoe kwetsbaar de Europese Unie blijft in de energievoorziening. De roep om van fossiele brandstoffen af te stappen, zodat we niet langer van dubieuze regimes afhankelijk zijn, klinkt luider dan ooit. Opiniemakers en academici als Koen Schoors wijzen daarbij meer en meer naar China, dat recent besloot om de uitrol van de hernieuwbare energie fors op te schalen.

Wie China vandaag door een westerse klimaatbril bekijkt, ziet meteen het bewijs van een onomkeerbare wereldwijde energietransitie. De algemene media versterken dit beeld door hun hoerastemming rond projecten met hernieuwbare energie in dat land. Hun berichtgeving schakelde daarbij nog een versnelling hoger nadat Beijing begin maart zijn nieuwe koers publiceerde. In het jaarlijkse regeringsrapport werden de klimaat- en energieprioriteiten voor 2026 vastgelegd. Daarnaast werd een nieuw ontwerp van een vijfjarenplan voorgesteld.

Ogenschijnlijk heeft China zich geëngageerd om tegen 2060 CO₂-neutraal te zijn, met een emissiepiek vóór 2030. Maar het land pint zich niet vast aan een dwingende wetgeving zoals de EU. Het bewandelt twee paden: enerzijds moet er massaal geïnvesteerd worden in hernieuwbare energie, anderzijds moet de steenkoolontginning uitgebreid worden als anker voor stabiliteit. Die dubbele strategie maakt optimaal gebruik van de grote steenkoolreserves in het land.

Vrienden van Beijing

Wie voor zaken geregeld tot diep in het Chinese binnenland mag reizen, weet als geen ander hoe de Engelstalige Chinese pers de werkelijkheid weet aan te liegen. Om specifieke economische beslissingen door het Westen te doen aanvaarden, worden geregeld westerse gevoeligheden rond milieu en klimaat uitgespeeld. In die context probeert China vandaag vooral de op stapel staande subsidies voor de modernisering van zijn industrie te verkopen als klimaatinvestering.

Als onze industrie het daarna moeilijk krijgt om te concurreren, zullen groene lobby’s meteen naar China verwijzen. Ze kunnen Europa dan verwijten een aaneenschakeling van foute keuzes te hebben gemaakt, waardoor we te laat inspeelden op groene technologie.

Zie maar hoe de rood-groene fractie in het Europees Parlement de noodkreet van onze automobielindustrie afwimpelt. Die fractie verwijt onze autoconstructeurs simpelweg dat ze te laat elektrificeerden. Wie dieper graaft, weet dat dit lang niet de enige reden voor de huidige malaise is. Wetenschappers als Koen Schoors ontpoppen zich zo onbewust tot slippendragers van Beijing, waardoor een soort van vijfde colonne onze lokale discussies binnensluipt.

Koel pragmatisme

Maar China bereidt helemaal geen groene revolutie voor. Het land elektrificeert, dat wel, maar niet om de planeet te redden. Het doet dit gewoon uit zelfbehoud. Het gaat nooit om klimaatactivisme, maar om geopolitieke nuchterheid. China blijft immers ’s werelds grootste olie-importeur, en elektrificatie maakt het land gewoon minder afhankelijk van kwetsbare maritieme aanvoerroutes. De sterke toename aan elektrische voertuigen past daarin en knabbelt nu al aan de olieconsumptie.

Laat je de coronaperiode buiten beschouwing, dan kan je gerust zeggen dat de Chinese import van aardolie in 2024 voor het eerst in twintig jaar afnam. Maar het land kent nog altijd geen verbod op brandstofwagens.

In dezelfde context moeten we de elektrificatie van hun industrie begrijpen. Ook die moet helpen om de import van olie en gas drastisch af te bouwen. China kiest daarbij bewust voor technologie die al bestaat en schaalbaar is. Concreet gaat het om elektrische boilers, elektrische ovens, industriële motoren… Het gaat om technologie die wij in Europa al langer toepassen, maar waar China nu versneld naar overschakelt.

Hiermee slaat het meerdere vliegen in één klap: het moderniseert zijn industrie, bouwt zijn verbruik aan fossiele brandstof af en kan daarbij de nodige investeringen via ‘klimaatsubsidies’ bekostigen.

China ongefilterd

Daarnaast bouwt China wel degelijk aan innovatieve processen, zoals CO2-neutrale staalproductie via het H₂-DRI-procedé (een proces om ijzererts om te zetten met behulp van waterstof en elektriciteit). Maar China dwingt zichzelf nooit om zulke nieuwigheden tegen een bepaalde datum door te drukken. Zolang de technologie hiervoor niet standaard inzetbaar is, houdt het die boot gewoon af.

Ook al bouwt China vandaag aan de grootste uitrol van wind- en zonne-energie ter wereld, het blijft tegelijk de grootste nucleaire bouwwerf. In de loop van de komende tien jaar wil het land de Verenigde Staten voorbijsteken qua nucleaire capaciteit om zo wereldwijd op nummer één te staan. Het investeert meer dan eender wie in nucleair onderzoek, onder andere in de kleine modulaire reactoren waarop ook Vlaanderen wil inzetten.

Daarnaast blijven kolencentrales het grootste deel van de stroomproductie voorzien en worden er zelfs nieuwe bijgebouwd. Donkerflauwtes zullen trouwens met dergelijke vervuilende installaties worden opgevangen. De ‘groene Chinees’ (Nero, 1955) blijft hierdoor vooral een hersenspinsel uit stripverhalen. Maar de nuchtere, pragmatische Chinees, daar kunnen wij veel van leren.