Vlaamse taalcultuur: kroniek van een vrijwillige verdwijning

Vlamingen, ongetwijfeld het enige volkje ter wereld dat zichzelf stelselmatig wegcijfert. Alsof we er beschaamd om zijn. En dat is echt zonde, want Vlaanderen heeft zoveel moois te bieden. De doorsnee Vlaming zou met opgeheven hoofd door het leven moeten gaan, toch?

Maar trots zijn wij Vlamingen niet op de prachtige taal van grootheden als Ernest Claes, Felix Timmermans en Louis Paul Boon. Zij die het Vlaamse woord zo mooi verkondigen. Op onze moerstaal dus.

Talige rijkdom

We kennen onze rijkdom niet, nochtans een schatkist vol mooie Nederlandse woorden. Want als het erop aankomt blijft de kist dicht. Maak maar eens een ritje door ons Vlaanderland: van grote stad tot gezellig boerendorp, Franse of Engelse bedrijfsnamen in overvloed. Geen gemeente, gehucht of dorpskern blijft gespaard. Bedrijven schieten als paddenstoelen uit de grond, maar worden keer op keer anderstalig gedoopt.

Zelf geniet ik al eens van een hapje in een gezellig restaurant of bistrootje. Mocht ik er bij wijze van experiment voor kiezen om nog enkel Nederlandstalig genaamde zaken te frequenteren, wat zou ik honger lijden.

We kunnen ze niet allemaal onder de loep te nemen, de eetgelegenheden, maar een deeltje ervan kreeg een ster (of twee of drie). Daarvan zijn er een honderdtal in Vlaanderen terug te vinden. Welnu, minder dan de helft van de Vlaamse sterrenrestaurants kreeg een Vlaamse naam.

In Antwerpen, de stad van de Vlaams-nationalisten, is het nog erger gesteld. Daar kregen van de vijftien sterrenzaken er maar vier een echte Vlaamse naam. Onlangs werden de nieuwe Michelinsterren uitgereikt. Bij de nieuwkomers in Vlaanderen geen enkele Vlaamse naam te bespeuren. In Wallonië is het net het omgekeerde: bijna al hun sterrenrestaurants hebben een Franstalige naam. En Brussel? Moet die vraag nog beantwoord worden?

Tv-programma’s

Maar het stopt niet bij restaurants. Trek ik voornoemd experiment door naar de tv-programma’s, en kijk ik nog enkel naar die met Nederlandstalige naam, dan kan het toestel meteen naar de kringloop. Want ook de Vlaamse tv-uitzendingen blinken uit in het verloochenen van het Nederlands. Namen als ‘Vive le vélo’, ‘Bake Off’ of ‘Big Brother’, moet dat nu? ‘Leve de fiets’ is toch minstens even mooi? En wat dacht je van ‘De feitencontroleurs’ in plaats van ‘Factcheckers’?

En dan de uitspraken in de programma’s zelf. Destijds was een Vlaamse vloek op tv uit den boze, thans vloekt men er duchtig op los. Maar zelfs dat gebeurt niet meer in ’t Vlaams.

Het journaal of het weerbericht zouden voorbeelden van correct taalgebruik moeten zijn. Maar dagelijks hoor je de weerman zeggen ‘het weer morgen, ça va nog’. Groot nieuws, beste ankers: woorden als ‘climate change’, ‘op safe spelen’, ‘een penalty’ enz… hebben echt wel een waardige Nederlandstalige vertaling.

Onze voornamen dan: als nu zelfs Tom Van Grieken zijn dochtertje verwelkomt met de naam ‘Josephine’, de Engelse of zo je wil Franse versie van ‘Jozefien’, dan hoeft ook daar verder geen betoog. Als voorbeeld kan dat tellen.

Vlaamse zelfverloochening

Waarom zijn we zo terughoudend met onze eigen taal? Vermoedelijk omdat het woord ‘Vlaming’ de voorbije decennia een wrange bijsmaak kreeg. De anti-identitaire beweging met haar leger wokisten vindt dat we niet trots mogen zijn op wie we zijn. We moeten immers wereldburger zijn, deel uitmaken van één groot wereldwijd volk, en vooral onze afkomst, taal en cultuur vergeten.

De Vlaming wordt vaak gezien als te rechts, te rechtuit en niet gastvrij genoeg. We passen ons niet genoeg aan de cultuur en gewoonten van de nieuwkomer aan. Dat we miljoenen aan opvang , begeleiding en integratie van nieuwkomers en aan ontwikkelingssamenwerking spenderen speelt geen rol. We zijn gewoon te ‘wit’.

Het is geen wonder dat we onszelf soms verloochenen. Het maakt me een beetje droevig en zelfs boos. De Vlaming moet almaar vechten voor zijn cultuur die blijvend onder druk staat. De Vlaamse taal wordt in dit land al te vaak opzijgezet, zelfs op cruciale momenten zoals bij dringende medische interventies.

Maar die druk, die creëren we ook zelf! We geven zowat al onze creaties een anderstalige naam en geven zo het signaal dat we onze moedertaal niet belangrijk vinden. Hoe willen we dan serieus genomen worden?