Wat Milei ons kan leren

De resultaten die de Argentijnse president Javier Milei op twee jaar tijd boekte in zijn land zijn niets minder dan indrukwekkend. Hij drong de staatsuitgaven drastisch terug, leverde een begroting in evenwicht en beteugelde de enorme inflatie. De eerste cijfers betreffende economische groei en armoedebestrijding zijn dan ook positief.

De inflatie werd verminderd van jaarlijks 289 procent begin 2024 tot 31 procent nu. Een huzarenstuk, gegeven dat die inflatie van 1944 tot 2025 gemiddeld 190 procent bedroeg. Hij bereikte dat op twee manieren. Ten eerste met een drastische vermindering van de staatsuitgaven. Daardoor verdween het overheidsdeficit en stopte de inflatoire geldcreatie die die begrotingstekorten financierde. Ten tweede, door een beperking van de waardevermindering van de Argentijnse munt via pesoaankopen met dollars door de centrale bank.

Het terugdringen van de staatsuitgaven lokte herrie en stakingen uit. En de ondersteuning van de peso had twee negatieve neveneffecten: slinkende dollarreserves, wat de terugbetaling van dollarleningen bemoeilijkt, en een sterk overgewaardeerde peso, een handicap voor de export. Die neveneffecten zorgden voor veel – vooral internationale – kritiek.

Omelet

Het korte antwoord is dat je geen omelet kan maken zonder eerst eieren te breken. In het opkuisen van de door de peronisten achtergelaten chaos, staat inflatiebestrijding centraal. Terloops, hoge inflatie is vooral nadelig voor de armere laag van de bevolking. De meer begoeden vluchten in reële activa om hun koopkracht te beschermen. Hoge inflatie bestrijdt je niet op 36 manieren. Een drastische beperking van de muntdepreciatie is cruciaal, want die voedt onmiddellijk de inflatie. Er is simpelweg geen alternatief voor het kordaat ingrijpen in de vicieuze cirkel depreciatie, inflatie, depreciatie, …

Het spectaculaire terugdringen van de inflatie hielp het land uit een recessie. De groei in 2025 wordt door het IMF op 4,5 procent geschat. 2,8 miljoen Argentijnen klommen al uit de armoede, aldus de Financial Times van 23 oktober. Die resultaten deden het IMF over de brug komen met een krediet van 20 miljard USD. En Argentinië haalde één miljard USD op in de financiële markten, voor het eerst sedert 2018.

Terwijl linkse regimes van grote landen als Brazilië, Chili, Columbia, Mexico en Peru symbool staan voor economische stagnatie – om nog te zwijgen over Cuba, Nicaragua en Venezuela – rapporteerde het merendeel van de pers toch sceptisch of negatief over Argentinië. Ook de Financial Times. Die vermeldde weliswaar de bovenstaande successen en benadrukte dat Argentinië decennia van economische chaos onderging. Toch rapporteerde de Times, titel na titel, artikel na artikel, niet enkel sceptisch maar vaak ook negatief over Milei. Nooit met enige empathie.

Een zoveelste illustratie dat negatief voorgestelde rechtse regimes in de regel betere resultaten boeken dan de door diezelfde media geprezen linkse regimes.

Collectivisme

Zoals de meeste kranten was ook de Financial Times pessimistisch over de kansen van Milei in de tussentijdse verkiezingen van 26 oktober vorig jaar. Maar die won hij onverwacht. De stemming betrof onder meer de helft van het Lagerhuis, waar Milei’s partij La Libertad Avanza (LLA) won met 41 procent tegen 34 procent voor de voornaamste oppositiepartij Fuerza Patria van de peronisten.

Zo verhoogde LLA haar aantal zetels in het Lagerhuis van 37 tot 99 op een totaal van 257 zetels. Daarmee staat Milei sterker dan voorheen, zij het nog altijd zonder meerderheid. Zonder coalities kan hij moeilijk belasting- en arbeidsmarkthervormingen doorvoeren. Wel kan hij nu beter weerwerk bieden tegen het dwarsbomen van presidentiële veto’s en decreten.

Drie zaken zijn nodig om het collectivisme in te dijken. Om te beginnen een ijzeren politieke wil à la Thatcher. Daar gaf de ‘conviction politician’ Milei reeds blijk van. Verder ook een zoeken naar coalities om te hervormen. Met zijn verkiezingswinst liggen die kansen nu hoger en succes werkt aanstekelijk. Ten derde een tolerantie voor de kortstondige pijn die gepaard gaat met doortastende hervormingen. Tijdelijke pijn is onvermijdelijk, maar de onverwachte verkiezingsoverwinning is hoopgevend.

Een lichtend voorbeeld voor het Westen, voor Europa en uiteraard voor België.

Chantage

Want het bewijs dat een hoog overheidsbeslag de groei negatief beïnvloedt, is overweldigend. Denk aan een overheidssector van 55 procent of meer in Frankrijk en België – sluipend collectivisme. Paradoxaal daarbij is dat zulk hoog overheidsbeslag ten koste gaat van de kwaliteit van de kerntaken van de overheid.

De electoraal gestuurde chantage van het voldongen feit dat naar Griekse toestanden leidt, dient gestopt. Het overheidsbeslag doen toenemen omdat bij een volgende sanering toch het oude recept van stal wordt gehaald: namelijk de belastingen verhogen om de put tijdelijk wat op te vullen. Om dan met een nieuwe cyclus van stijgend overheidsbeslag en verhoogde belastingen van start te gaan.

Het enige recept om die chantage te breken is de overheidsuitgaven inperken en belastingverlagingen uitstellen tot het deficit is teruggedrongen. Daarenboven is de kost van lagere collectieve uitgaven in de vorm van gederfde groei merkelijk kleiner dan die van belastingverhogingen.