fbpx


Analyse
virologen

Wie controleert expert Marc Van Ranst?

Wie bewaakt de bewakers?



Bepaalde opleidingsgroepen zijn oververtegenwoordigd in het parlement, meer specifiek in ministerfuncties. Vele verkozenen hebben een diploma van licentiaat, doctor of master in de rechten. ‘Politiek gaat uiteindelijk om het creëren van wetteksten.’ VUB-politicoloog Kris Deschouwer duidt die oververtegenwoordiging van juristen als volgt: ‘Politiek gaat uiteindelijk om het creëren van wetteksten. Dan ben je toch geholpen met een juridische achtergrond. Ik denk ook niet dat het snel verandert. Wanneer partijen gaan scouten voor nieuw talent doen ze dat liefst in juridische middens.' De meeste…

Plus artikel - gratis maandabonnement

U heeft een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U heeft reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement



Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.







Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder je email adres en je naam en we maken een nieuw wachtwoord (als je een account hebt) of we maken automatisch een account aan.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Bepaalde opleidingsgroepen zijn oververtegenwoordigd in het parlement, meer specifiek in ministerfuncties. Vele verkozenen hebben een diploma van licentiaat, doctor of master in de rechten. Politiek gaat uiteindelijk om het creëren van wetteksten.’

VUB-politicoloog Kris Deschouwer duidt die oververtegenwoordiging van juristen als volgt: ‘Politiek gaat uiteindelijk om het creëren van wetteksten. Dan ben je toch geholpen met een juridische achtergrond. Ik denk ook niet dat het snel verandert. Wanneer partijen gaan scouten voor nieuw talent doen ze dat liefst in juridische middens.’

De meeste eerste ministers van de laatste decennia waren inderdaad jurist van opleiding: Guy Verhofstadt, Jean-Luc Dehaene, Charles Michel en Wilfried Martens. Ook aan Vlaamse kant zien we met Gaston Geens, Luc Van den Brande, Patrick Dewael, Bart Somers, Kris Peeters en Geert Bourgeois hetzelfde fenomeen.

Waar zaten de juristen in het bestuur?

Het valt op dat er nu we in een van de grootste crisissen zijn beland die we ooit hebben gekend ,op geen van beide niveaus, voor het eerst, geen jurist aan het hoofd staat. Nochtans komt een gedegen kennis van de instellingen, pragmatische benadering van de wetgeving, capaciteit om te beoordelen en afweging te maken tussen de verschillende belangen die spelen… net nu van pas. Als premier of minister-president moet je in staat zijn om bliksemsnel keuzes te maken in het kluwen van grondwettelijke vrijheden, handhaving, privacy…

Daar hebben ze ongetwijfeld gefaald en daarom zijn juristen als Frank Robben (stuurt de digitale activiteiten aan van Sociale Zaken en Volksgezondheid) en zeker Antwerps provinciegouverneur Cathy Berx er in geslaagd om die lacune op te vullen en vanuit een grote kennis van het institutioneel en wettelijk kader een helikopterzicht te ontwikkelen dat hen toelaat met autoriteit zaken te blokkeren en ingrijpende beslissingen door te drukken. Dat ze in tegenstelling tot de politici die ze hierbij konden passeren, niet (meer) verkozen moeten worden, is hierbij handig meegenomen.

Vaak worden vraagtekens geplaatst bij het feit dat een minister zogezegd alwetend is en vandaag de portefeuille van Financiën beheert om vervolgens morgen Buitenlandse Zaken en overmorgen Wetenschapsbeleid te beheren. Het is eerder uitzonderlijk dat een minister een portefeuille beheert die aansluit bij z’n opleiding of expertise.

Het getuigt van typisch Belgisch surrealisme dat net de gebuisde minister van Volksgezondheid eigenlijk dokter in de geneeskunde of huisarts is van opleiding en beroep. Nochtans leek die casting op het eerste gezicht wel dik in orde. Ook de staatssecretaris (‘van mondmaskers’) De Backer genoot een wetenschappelijke opleiding, namelijk in de biotechnologie. Voorbeelden van biotechnologie zijn het fokken van dieren, het veredelen van planten en het fermenteren van biologisch materiaal. 

Wat zijn virologen?

Toch lieten deze vakministers zich de kaas van het brood eten door virologen. Maar, wat zijn dat, virologen? Viroloog blijkt geen erkende beroepstitel te zijn en heeft ook geen aparte opleiding, het is eerder een specialisatie binnen de microbiologie. ‘Er zijn vier “specialisaties” binnen de microbiologie’, legt bioloog Herman Goossens uit: ‘Mycologie (schimmels), parasitologie (parasieten), bacteriologie (bacteriën) en virologie (virussen). Dat zijn geen officiële titels, we geven die aan onszelf.’

De zelfverklaarde virologen bekleden beroepshalve meestal een functie aan een universiteit al dan niet gecombineerd met de leiding over een laboratorium. In de praktijk doen ze vandaag niet aan wetenschappelijk onderzoek. Ze geven adviezen, als expert, aan de beleidsmakers. En ze zijn alomtegenwoordig in de media om beleid en gedrag bij te sturen. Hoewel we in België gezegend zijn met een immens aantal politici per kop van de bevolking, die allemaal vechten om media-aandacht, zijn die virologen er toch mooi in geslaagd, de media op alle mogelijke manieren te domineren. Het spreekwoord ‘als twee honden vechten voor een been, loopt de derde er mee heen’ indachtig.

Daardoor zijn ze erin geslaagd een soort morele macht te grijpen waarbij er eentje in het bijzonder niet voor terugdeinst om zijn morele keuzes op te dringen en bepaalde mensen of groepen te prijzen en andere te veroordelen.

‘Marc-sisme’

Hoewel Marc Van Ranst door geen enkele bevolkingsgroep, religie of partij verkozen is om te doen wat hij doet, laat hij geen kans onverlet om zich te profileren als sympathisant van de extreemlinkse PVDA. Al noemt hij zichzelf in HLN géén communist

Het lijkt erop dat hij een nieuwe vorm van ‘Marc-sisme’ heeft bedacht waarbij hij via Twitter tribunaal bepaalt wie deugt en wie niet. De lijst van personen die het moesten ontgelden omdat ze het niet volmondig eens waren met zijn uitspraken en die hij publiekelijk heeft geschoffeerd is schier eindeloos. Geert Noels (‘paniekzaaier’), Lorin Parys (‘seksistisch’), Patrick Loobuyck (‘een beetje lachen met virologen’) … moesten het allen bekopen bij de expert.

Bijzonder gevaarlijk wordt het echter wanneer hij bevolkingsgroepen tegen mekaar gaat opzetten. Zo heeft hij inmiddels een vedettestatus bij de moslimbevolking bereikt. Hij schildert hen af als slachtoffers, dweilt moskeeën af en prijst hen telkens voor hun uitermate gedisciplineerd en offergezind gedrag dat volgens hem de coronacrisis zowaar tegengegaan heeft. Tegelijk heeft hij intussen haast iedereen bij Vlaams Belang en N-VA van racisme en xenofobie beschuldigd en schrikt hij er niet voor terug op de Nederlandse televisie te verkondigen dat rechtse mensen weigeren de veiligheidsmaatregelen op te volgen uit afkeer voor zijn persoon en dat het bijgevolg eigenlijk een vorm van ‘natuurlijke selectie’ is wanneer die mensen daardoor het leven zouden laten.

Wie bewaakt deze bewakers ?

Uiteraard heeft Van Ranst recht op een uitlaatklep, een eigen vorm van humor en zelfs een eigen mening. Maar nu speelt hij een rancuneus vechtersbaasje waarbij het recht op een eigen politieke overtuiging lijkt te primeren en een invloed heeft op de wetenschappelijke adviezen die hij als expert geacht wordt te geven. De perceptie is immers dat zijn raadgevingen daardoor nogal willekeurig, weinig standvastig, weinig tolerant en op zijn minst wisselend zijn.

Van Ranst gedraagt zich niet als de wetenschappelijke virusbestrijder waarvoor hij betaald wordt maar als een fanatieke bewaker van de volksgezondheid waarbij het niet altijd duidelijk is welke criteria en richtlijnen hij daarbij hanteert (voorbeeld zijn recente interventies in het voetbal).

Als we als gemeenschap iemand de kans, de macht en de verantwoordelijkheid geven om dergelijke verregaande positie in te nemen, mogen we dan minstens een begin van objectiviteit verwachten? En dient er geen juridisch kader gecreëerd waarin de functie van opperviroloog moet fungeren? En dan komen we terug op één van de meest fundamentele beginselen van het recht: ‘quis custodiet ipsos custodes?’ Wie bewaakt deze bewakers? Wie controleert de experten? Aan wie dienen zíj verantwoording af te leggen?

____

Correctie

Marc Van Ranst noemde Patrick Loobuyck geen ‘nutteloze filosoof’, zoals oorspronkelijk in de tekst stond vermeld (na Geert Noels en Lorin Parys). Hoogstens verweet hij Loobuyck meewarig ‘te lachen met virologen’. Dat is iets helemaal anders en is niet correct geïnterpreteerd.

Marc Van Ranst noemde Geert Noels evenmin een ‘leugenaar’, zoals er origineel stond, hij stelde hem wel de vraag ‘denk je nu echt dat wij een potje aan het liegen zijn?’

Ronny Vidts

Ronny Vidts (1972) is master in de rechten en internationaal actief als freelance consultant en manager voor innovatieve bedrijven.