104 jaar aan woke-drugsbeleid

Februari mag dan een korte maand zijn, ze is dit jaar vooral bewogen. Eén thema domineerde het publieke debat: veiligheid. Terwijl op het internationale toneel de gevolgen van een zwak Europees veiligheidsbeleid zich in alle hevigheid ontvouwen, blijkt dat ook onze aanpak in eigen land tekortschiet. En dan druk ik me zeer diplomatisch uit.

Want de straten van Anderlecht veranderden in een strijdtoneel waarin de drugsmaffia een glanzende hoofdrol speelt. Intussen delven de inwoners als passieve figuranten — lees: collatoral damage — het onderspit. En de overheid? Die staat erbij en kijkt ernaar – lees: richt de zoveelste praatbarak op om een probleem dat in de sterren geschreven stond ‘eens goed door te spreken’.

Falende aanpak

Na Antwerpen wijzen beleidsmakers nu ook naar de onhoudbare situatie in Anderlecht om strengere repressie en meer ‘boots on the ground’ te rechtvaardigen. Een gemakzuchtige aanpak die getuigt van struisvogelpolitiek en een compleet gebrek aan langetermijnvisie. Want laten we eerlijk zijn: waarom vasthouden aan een aanpak die al jaren faalt, behalve dan om jezelf nadien te kunnen presenteren als redder in nood zonder hiervoor onpopulaire maatregelen te moeten nemen?

Niets meer dan schijnveiligheid, of sterker nog: schuldig verzuim. Van onze beleidsmakers én onze media. Zelfs wanneer meer blauw op straat, daags na het zoveelste incident, geen nieuwe schietpartij weet te voorkomen, wordt de eenzijdige focus op repressie niet in vraag gesteld.

Verankerd

Feit: een wonderoplossing, die bestaat niet. En ja, repressie blijft altijd nodig. Maar er is nog een feit: onze drugswet werd in februari 104 jaar oud. Dat staat gelijk aan 104 jaar collectief onze ogen sluiten en doen alsof productie, handel en gebruik niet diep in onze samenleving verankerd zitten. 104 jaar waarin emotionaliteit in plaats van rationaliteit het debat overheerst. 104 jaar van toenames in gebruik, verkoop, geweld en vooral straffe taal van onze beleidsmakers.

Ze gaven het beestje zelfs een naam: de ‘war on drugs’, een term die suggereert dat er iets te winnen valt en dat we samen vechten tegen een gemeenschappelijke vijand. Een frame dat zo stevig is gezet dat de bevolking zich er geen vragen meer bij stelt en aanvaardt dat een echte evaluatie én tastbare resultaten van deze aanpak uitblijven.

Drugsmaffia

Maar zelfs zonder historisch besef zou je buikgevoel je moeten zeggen dat een wet die dateert uit een tijd waarin vrouwen nog niet eens mochten stemmen vandaag compleet is achterhaald. De realiteit toont jaar na jaar, tegenwoordig zelfs dag na dag, aan dat ons drugsbeleid niet meer tegemoetkomt aan een 21ste-eeuwse samenleving. En op termijn verliest iedereen, behalve de drugsmaffia. Zij cashen miljarden.

Want stel jezelf de volgende vragen:

• Is het aantal gebruikers de afgelopen jaren gedaald?
• Is het geweld afgenomen?
• Hebben we de drugsmaffia in haar portemonnee kunnen raken?

Mijn punt is duidelijk. Zolang er geen mentaliteitswijziging komt, zolang beleidsmakers in de Kamer en in tv-studio’s liever populistische boodschappen verkondigen en alle verantwoordelijkheid in de schoenen van de gebruikers en kleine dealers schuiven – iedereen weet natuurlijk dat dát de echte hoofdrolspelers zijn, niet zij die aan het zwembad liggen in Dubai– zal het antwoord op deze vragen ‘nee’ blijven.

Dat is spijtig, maar daarom niet minder waar. Dus als we klaar zijn om toe te geven dat onze huidige aanpak faalt en we stoppen met de ontmanteling van communicatienetwerken of het aangaan van nieuwe internationale samenwerkingen als grote successen te verkopen, dan kunnen we alternatieve pistes zoals schadebeperking, decriminalisering en zelfs regulering eindelijk naar voren schuiven.

Links of rechts

Zeker niet omdat ik het gebruik van drugs wil promoten of omdat ik de ‘linkse dame van Vooruit ben’ die het geweld van vandaag eenduidig weigert te veroordelen, zoals intentioneel foutief beweerd wordt door partijvoorzitters aan de christelijke kant van het politieke spectrum.

Veiligheid framen als een links of een rechts thema getuigt van een totaal gebrek aan kennis van zaken, amateurisme en — jawel —populisme. Wél omdat gebruikers in de eerste plaats naar onze gezondheidszorg moeten worden geleid. En het zwarte geld, het geld dat aan de basis van al het geweld ligt, misschien naar onze eigen economie?

Deze regering is naar verluidt op zoek naar 20 miljard euro. Wil je de drugsmaffia schaakmat zetten? Neem dan als overheid echt de controle over. Net zoals bij de legale roesmiddelen alcohol en tabak krijgt de staat zo het monopolie op de productie en verkoop, waardoor de drugsmaffia buitenspel komt te staan.

Bovendien krijgen we op die manier grip op de kwaliteit van wat mensen in hun lichaam stoppen. Dat het gat in de begroting daarmee ook verkleint is mooi meegenomen. Misschien heeft deze saneringsregering wél oren naar een economisch argument om ons drugsbeleid over een andere boeg te gooien?