Alles moet beter!

In opiniestukken als deze, in krantencommentaren of op sociale media lezen we dagelijks talloze kritische berichten over onze Westerse, Belgische en Vlaamse samenleving. Ongebreidelde immigratie, mislukte integratie, ontspoorde begroting, structurele overheidsschuld, hoge belastingdruk, ruimtelijke wanordening en dalend onderwijsniveau zijn slechts een greep uit de populairste onderwerpen van kritiek.

Maar opinies, hoe triviaal of viraal ook, helpen weinig tot niets. Elke uitdaging waarmee onze maatschappij vandaag geconfronteerd wordt bestaat al járen of was minstens al lang voorspeld, ongeacht de stortvloed aan meningen erover.

De opiniewind in de zeilen

Elke dag een nieuwe waan – inclusief de stroom aan opinies – om de dag erna te verdwijnen in het collectief verticaal archief. Tot de waan van morgen dezelfde is als die van een recent of ver verleden. Op die dag schrijven we nogmaals dezelfde opinies als toen en gaan we tekeer alsof we voor het eerst geconfronteerd worden met de zich steeds herhalende kwestie. De volgende ochtend dopen we de pen in de inkt om een nieuw oud probleem in alle hevigheid te becommentariëren.

Hoe meer moeilijkheden een samenleving teisteren, hoe minder grondig ze worden aangepakt. Met het ene maatschappelijk debat nog volop aan de gang overspoelt een volgende opiniegolf het landschap en verlost de beleidsmakers van moedige politieke keuzes. Politici, maar ook media, surfen van de ene naar de andere golf hoewel ze eigenlijk het anker moeten uitgooien op de plaats van het probleem om vervolgens de golven te trotseren tot het is opgelost. Pas daarna mag het anker gelicht worden om koers te zetten naar een nieuw maatschappelijk probleem.

Zachte heelmeesters

Het probleem met half opgeloste problemen is dat ze structureel worden. Als de oorzaak niet wordt verholpen en enkel de symptomen tijdelijk worden bestreden, zal het probleem zich in alle rust verder ontwikkelen tot de oorzaak niet meer te verhelpen valt. Wanneer de politieke wil of durf ontbreekt om maatschappelijke uitdagingen frontaal tegemoet te treden, zou elke zichzelf én haar kiezers respecterende partij zich afzijdig moeten houden van beleidsdeelname. Uiteindelijk neemt de omvang van het probleem toch zulke proporties aan dat ook de tegenstanders het niet meer kunnen ontkennen of negeren. Dát is het moment om consequente oppositie in geloofwaardig beleid om te zetten.

Politieke compromissen die geen effectieve en duurzame oplossing bieden zijn niet eerbaar maar laakbaar. Het is zand in de kiezers hun ogen gooien in de wetenschap dat bij het openen van hun ogen een nieuw maatschappelijk obstakel het zicht belemmert. Pas als ze de stinkende etter ruiken, beseffen de burgers dat ze in de maling zijn genomen. Maar dan zijn de zachte heelmeesters al lang niet meer aansprakelijk.

Revolutionaire evolutie

Sinds het begin van de 21^ste eeuw moeten in ons land heel wat tankers gekeerd worden. Met deze woorden vertellen politici ons eigenlijk dat we niet teveel moeten verwachten van de broodnodige hervormingen. Het verschil met de werkelijkheid en de metafoor is weliswaar dat de politieke tanker nooit echt gekeerd raakt en een écht tankerschip vrij vlot 180° kan draaien. De langzame stapsgewijze hervormingen evolueren namelijk trager dan de snelle lineaire complicaties waardoor politieke compromissen constant achterlopen op de realiteit.

Indien we als samenleving niet telkens twee stappen achteruit willen zetten nadat we er eentje naar voren deden, moeten we gezamenlijk kiezen voor een doelgerichte en duurzame evolutie. Er is trouwens meestal maar één echt werkbare oplossing voor een probleem: diegene die voor de hand ligt. Voor bedrijven is deze werkwijze al enkele decennia de normale en noodzakelijke gang van zaken, maar voor overheden blijft een krachtdadige evolutie een revolutionaire gedachte.

Evoluerende revolutie

Over gapende wonden in de samenleving ontstaat ophef, maar door de stank van slecht behandelde etterende wonden ontstaat opstand. Wanneer de stank in de straten van steden en dorpen niet meer te harden is, wacht ons enkel nog oproer. Hoe langer hoe meer zien we in de Westerse wereld een groeiende misnoegdheid die weerstand en verzet veroorzaakt. Over het algemeen luid maar geweldloos, hoewel ook dat stilaan omslaat.

Kijk naar wat er net gebeurd is in het Spaanse stadje Torre-Pacheco. Nadat enkele allochtonen een oudere man hadden toegetakeld keerde een grote groep autochtone jongemannen zich tegen de aanwezige immigranten en belaagde hen verschillende dagen en nachten op een rij. Zulke tegenreacties beginnen steeds bij radicale groepen, maar op termijn zullen ook meer gematigde leden van de samenleving zich bij deze alarmerende evolutie voegen. De geschiedenis leert ons dat revoluties, eens uitgebroken, gestopt noch gecontroleerd kunnen worden. Maar met politieke moed en verantwoordelijkheid kunnen ze wél vermeden worden.

Anders en beter!

Van links tot rechts, we weten allemaal wat dringend en verregaand moet veranderen om burgerlijke revolte te vermijden. De multiculturele samenleving moet op de schop met in de plaats een harmonieuze gemeenschap waar iedereen welkom is die de oorspronkelijke cultuur omarmt. De rest mag, neen moet, beschikken! De soevereine democratie moet in ere hersteld worden, zodat het volk opnieuw de macht heeft in plaats van rechtbanken en supranationale instellingen. De progressieve dictatuur in onze maatschappelijke instituten moet, figuurlijk weliswaar, geneutraliseerd worden. Sociaal profitariaat en fiscale fraude moeten gekortwiekt worden, zodat de belastingdruk omlaag kan en de overheid een degelijke service aan haar burgers kan bieden.

Hoewel letterlijk van staatsbelang is de opsomming hierboven slechts een fractie van wat anders moet. Ruimtelijke ordening, klimaat, defensie, energie en onderwijs zijn evengoed historische problemen snakkend naar een duurzame oplossing.

Streng maar rechtvaardig, rationeel maar begripvol, consequent maar respectvol en doelgericht maar correct zijn de principes waaraan elke politicus, partij en regering zich rigoureus dient te houden. Vandaag doorstaat geen enkel maatschappelijk probleemdossier de toetsing aan deze heilige principes.

Alles moet anders en beter! Maar daarvoor hebben we een goeie kapitein nodig die een tanker kan en durft keren.