Angst voor De Wever

Hoe zou het gelopen zijn indien Hugo Schiltz in 1977 eerste minister geworden was? Die bizarre gedachte schiet me te binnen wanneer ik nadenk over de vraag: hoe komt het dat er in de Vlaamse Beweging zo weinig kritiek is voor Bart De Wever?   

Het heeft misschien iets te maken met angst en ontzag voor de macht. Alle stoere toogpraat ten spijt hebben Vlamingen en flaminganten er altijd wel wat schrik voor om de machthebbers tegen de schenen te schoppen. Het is voor dwergen nooit een goed idee om de reus voor de voeten te lopen en te irriteren.

Flamingantische criticaster

Nog nooit in de geschiedenis zijn een Vlaams-nationale politicus en een Vlaams-nationale partij zo machtig geweest. De tentakels van N-VA reiken ver. Als je hoopt op een of andere subsidie, als je voor zoon of dochter een politieke job ziet weggelegd, als je zelf een mandaat ambieert, dan is het misschien beter om je wat gedeisd te houden en niet de flamingantische criticaster uit te hangen.

Dus ja, was de Volksunie in 1977 even machtig geweest als N-VA vandaag en had Hugo Schiltz in de Wetstraat 16 gezeten, dan zou er onder flaminganten allicht meer aarzeling geweest zijn om het Egmontpact te bestrijden. Maar anderzijds: dan zouden de Vlamingen ook minder toegevingen hebben moeten doen.

Natuurlijk stelde de niet-partijpolitieke Vlaamse Beweging toen veel meer voor dan vandaag. Ook dat speelt mee. Als je niet meer in staat bent om een paar duizend man op de been te brengen, dan heb je ook niet zoveel recht van spreken. Lastige flaminganten zouden dan ook snel het deksel op de neus krijgen van N-VA: wie vertegenwoordigen jullie eigenlijk nog?

Geen hoge dunk

We weten al lang dat Bart De Wever geen al te hoge dunk heeft van de klassieke Vlaamse Beweging. ‘De enige bijdrage die de Vlaamse Beweging vandaag nog kan leveren aan een onafhankelijk Vlaanderen, is ophouden te bestaan’, verklaarde hij in 2012. Flaminganten die vandaag moeilijk doen over zijn regering mogen zich aan een even vernietigende uithaal verwachten.

Maar er speelt meer. Hoe je het ook draait of keert, Bart De Wever is iemand ‘van ons’. Net zoals Hugo Schiltz dat was. Als die het dan ook nog eens vrij goed blijkt te doen als eerste minister, wordt gewaardeerd in binnen- en buitenland, én de ‘Leve België’-valkuil kan vermijden, dan heeft een mens de neiging om daar enigszins fier op te zijn, zonder dat misschien uit eigen beweging toe te geven. Het laatste wat we willen is hand- en spandiensten verlenen aan een operatie ‘beschadiging De Wever’ in de progressieve mainstream media.

Geheim plan

Al die ambivalente gevoelens en inhibities worden gerationaliseerd met de gedachte dat Bart De Wever een meester-strateeg is die in stilte een goed doordacht Vlaams-nationaal plan ten uitvoering brengt. Laat ons daarin vertrouwen en afwachten, hoor je bij veel flaminganten. Dat was ook al zo in 2014, toen N-VA een communautaire winter van vijf jaar moest aanvaarden om federaal te kunnen meebesturen.

De vurige wensdroom van de flaminganten is tegelijkertijd de ergste nachtmerrie van de Franstaligen: een geheim separatistisch plan. Het doet me denken aan de fantasieën van de Mccarthyisten in de jaren 50. Communistische intellectuelen zouden ongemerkt alle topposities in de staat veroveren om dan op een goede dag, na een telefoontje van Moskou, een Amerikaanse Sovjetrepubliek uit te roepen. Net zoals de Vlaams-nationalisten alle Belgische machtsposities willen bezetten om er dan op een dag de stekker uit te trekken en de Republiek Vlaanderen te stichten.

Let wel, ik sluit niet uit dat dat plan bestaat in hoofde van sommige N-VA’ers, misschien zelfs van Bart De Wever zelf. Maar kan het ook werken? De paradox is dat de Vlaams-nationale machtsgreep en het succes van Bart De Wever België juist sterker blijken te maken. Het goed bestuur van deze regering heeft een regimeversterkend effect. Ook de sterke focus op de Belgische defensie en het creëren van angst voor een externe vijand dragen daar gewild of ongewild aan bij. Bovendien heeft de vorming van deze regering de legitimiteit van de monarchie aanzienlijk verstevigd. En dan moet de voorbereiding van de 200ste verjaardag van België nog beginnen.

Mindere god

Meer dan ooit draait alles vandaag rond de Belgische regering en het Belgische bestuursniveau. De Vlaamse regering zinkt weg in onbenulligheid. Dat verschil is nog nooit zo groot geweest als vandaag. En dat is louter en alleen het gevolg van de politieke keuzes die N-VA zelf heeft gemaakt: de sterke man van Vlaanderen staat aan het hoofd van België, Vlaanderen wordt geleid door een mindere god. Stel je voor dat N-VA zich had gehouden aan de casting die in 2019 was voorgespiegeld: Bart De Wever als minister-president en Jan Jambon als premier. Dan had het plaatje er heel anders uitgezien.

Het was misschien een stadslegende, maar ik hoorde ooit het verhaal over een klunzige dokter die vond dat een kwaadaardig gezwel eerst veel groter moest worden voor hij het kon behandelen. N-VA lijkt dezelfde aanpak te volgen: België eerst sterker maken om er dan gemakkelijker vanaf te kunnen geraken. Wie zijn wij om daar aan te twijfelen.