Averechtse Walter van den Broeck is straks overal

Op 13 september start officieel het Walter van den Broeck-jaar met een grote expo in de Turnhoutse Warande over diens engagement. Het is vooral uitkijken naar ‘Averechts’, een roman die hij anderhalve maand voor zijn dood nog voltooide en die nu in oktober postuum wordt gepubliceerd. ‘Groenten uit Balen’, zijn in Vlaanderen wereldberoemde toneelstuk over de staking in de Balense zinkfabriek van Vieille Montagne wordt in een sterrencast heropgevoerd.

Walter van den Broeck overleed in februari 2024 op 82-jarige leeftijd in ‘zijn’ Kempen, de thuisbasis van zijn literaire verbeelding die hij in de voetsporen van William Faulkners Yoknapatawpha County en Gabriel García Márquez’ Macondo uitvergrootte tot universele proporties. Het is dan ook haast logisch dat Groenten uit Balen (1972), het toneelstuk dat Van den Broeck definitief op de kaart zette, in een regie van Kempenzoon Stany Crets vanaf 19 september in de Warande te Turnhout weer te genieten zal zijn.

Crets – die al in de filmversie van het drama als acteur figureerde en nu trouwens op X als De Cretsman hilarisch uitpakt met zijn De Stanydaard – spaarde kosten noch moeite om met onder anderen Koen De Bouw, Tania Van der Sanden en Ben Segers topacteurs uit de Kempen te laten opdraven. Ondertussen is in de week voor de toneelpremière al een grote expo over leven en werk van de laatste Vlaamse volksschrijver te bezoeken.

Averechtse provinciaal

‘Dag Walter’ belooft in te zoomen op diens sociaal engagement voor de kleine man, de zogezegde provinciaal die door de zelfverklaarde kosmopoliet met de nek wordt aangekeken. Nog in 2003 publiceerde hij met Op gelijke voet een vlammend pamflet over de manier waarop hijzelf tot het amateurtoneel werd veroordeeld door de progressieve elite van de grote stadstheaters.

Uitkijken wordt het vooral naar Averechts, zijn finale roman die na de familieverhalen uit zijn laatste jaren weer aanknoopt bij de tragikomische schelmenromans waarmee van den Broeck furore maakte. De synopsis van het verhaal is alleszins veelbelovend. Een informaticus, zijn echtgenote-romanschrijfster en dochtertje raken verstrikt in een wereld op hol.

Chez Walter

Een eeuwigdurende hittegolf en onophoudelijk nachtlawaai zorgen voor een ondergangsstemming. De apocalyps lijkt op komst als een aardbeving ieders zenuwen op scherp stelt. Het glorieuze hoofdpersonage Viktor – what’s in a name? – opteert tegen de algemeen voorgeschreven remedies in te gaan en kiest resoluut voor een ‘averechtse’ aanpak. Dat van den Broeck zijn literaire testament in volle coronaperiode is begonnen, zal daar allicht niet vreemd aan zijn.

Op 6 oktober wordt Averechts te water gelaten en zullen we meer weten over van den Broecks dystopische vingerwijzen. Om de schrijver dichter bij de lezer te brengen, serveert Michiel Leen met Chez Walter van den Broeck vijf langere interviews die hij tussen 2011 en enkele maanden voor van den Broecks overlijden heeft afgenomen, en onder meer in Doorbraakzijn verschenen.

Taalplasticiteit

In zijn inleiding heeft hij het over van den Broecks ongebreidelde verteltalent, die tijdens die gesprekken al meanderend, vol loopings en pirouettes uiteindelijk weer op zijn pootjes valt. Hij roemt diens ’taalplasticiteit’ en de manier waarop hij uitgroeide tot een volksschrijver die zelfs Leens allesbehalve literaire grootouders dankzij Groenten uit Balen wisten te appreciëren: ‘Wanneer je als schrijver een household name kunt worden naast Eddy Merckx, Will Tura en Luc Appermont, heb je het predicaat volksschrijver verdiend.’

Om maar te zeggen dat vanaf september de merknaam Van den Broeck overal zal rondzingen. Zijn zonen zitten immers ook niet stil. Classicus-schrijver Stefan van den Broeck heeft zopas het derde deel van zijn intrigerende Ovidius-cyclus gepleegd en belooft de volgende twee delen nog voor Kerstmis. Kwestie van het ideale eindejaarscadeau te kunnen presenteren?

Journalist-revolutionair

Journalist-broer Karl zit in de laatste fase van zijn historie over de West-Vlaamse journalist-revolutionair Louis de Potter (1786-1859) die in 1830 mee het vuur aan de lont stak van de Belgische onafhankelijkheid. Diens avontuurlijke leven van aristocratische republikein-verlichtingsdenker kwam al aan bod bij Johan Op de Beeck in Het verlies van België en krijgt dus straks een aparte hommage. Maar eerst alle aandacht voor de averechtse papa van den Broeck.