Wat met Canada na Trudeau?

Justin Trudeau stopt als eerste minister van Canada en als leider van de liberale partij. Hij stuurde het land al sinds 2014 aan. Blijft nu de vraag: wat moet er met de liberale minderheidsregering in Ottawa gebeuren?

Canada is een belangrijk land. Het is lid van de G7 (een groep van zeven toonaangevende economieën) en heeft het negende grootste bruto binnenlands product (bbp) ter wereld.

Jeugdige uitstraling

Trudeau was als beginnend premier de ‘new kid in town’ in 2014. Hij had een jeugdige uitstraling en was fervent aanhanger van het links-liberalisme, dat zich baseerde op klimaat en diversiteit. Maar de coronacrisis veroorzaakte al snel veel ongenoegen bij de bevolking. De parlementaire meerderheid ging verloren en men kon een minderheidskabinet recht houden met de steun van de sociaaldemocratische NDP.

Bij de verkiezingen waren veel provincies ontevreden door de economische neergang en de migratieproblemen. Trudeau stond voor een relatief open immigratiebeleid, maar ook de dreiging in het noordpoolgebied (Rusland en China aasden er op de grondstoffen) ontsnapte aan zijn aandacht.

Enkele weken geleden stapte Chrystia Freeland op, de minister van Financiën. Ze kon zich niet in de aanpak van de begrotingsontsporing vinden. Trudeau trok naar Mar-a-Lago om ‘president-elect’ Donald Trump te ontmoeten over de eventuele verhoging van de Amerikaanse invoerrechten, maar de liberale regeringsleider kwam van een kale reis terug.

Peilingen

De laatste weken ging het voor de liberalen van slecht naar slechter in de peilingen. De partij werd gepeild tussen 16 en 22 procent. In 2021 was dat bij de parlementsverkiezingen nog 32,5 procent. De sociaaldemocratische NDP, met partijleider Jagmeet Singh, staat op 20 procent in de peilingen en dat is ruim drie procent meer dan in 2021.

Het Bloc Quebécois, met Yves-François Blanchet, peilt op 11 procent (in 2021: 7,5 procent). Voor alle duidelijkheid: het Bloc Quebécois komt alleen op in de Franstalige provincie Québec. Die provincie is ook de thuisbasis van Trudeau.

En dan is er de Conservative Party of Canada (CPC), die sinds 2022 geleid wordt door Pierre Pollièvre uit de provincie Alberta. Deze partij staat op 43 tot 46 procent in de peilingen en dat was in 2021 nog maar 33 procent. Deze 45-jarige partijleider was eerder al federaal minister in de regering-Harper.

En nu?

Trudeau heeft de zittingen van het Canadese Lagerhuis opgeschorst tot eind maart. Maar daar zijn de conservatieven niet over te spreken, want de CPC wil zo snel mogelijk stemmen over de motie van wantrouwen die de conservatieven hebben neergelegd in het Lagerhuis.

De NDP heeft de steun aan Trudeau al in november stopgezet en hij rekende op het Bloc Quebécois om overeind te blijven tot bij de volgende parlementsverkiezingen in oktober 2025. Nu stopt Trudeau ermee en is het de vraag wie straks de liberalen gaat leiden. Wellicht komen er vervroegde verkiezingen in Canada en die kunnen niet snel genoeg eraan komen voor de zegezekere conservatieven.

Als de CPC aan de macht komt in Canada, dan is er ook een nieuwe basis gelegd voor gesprekken met president Donald Trump. Het verleden heeft al bewezen dat de Amerikaanse Republikeinen en de CPC het best met elkaar kunnen vinden. Dat zou meteen ook een heel andere politieke setting geven ten aanzien van het noordelijk Arctische gebied, waar de volgende jaren de economische en militaire machtsstrijd zal plaatsvinden.