De Belgische adel: Een exclusieve club van traditionele partijen

Samen met het Verenigd Koninkrijk en Spanje deelt België elk jaar nog adellijke titels uit. Dit jaar gaat het om 9 baronnen, 1 ridder en 10 benoemingen in de kroon- of Leopoldsorde. En geen minister van staat. De club blijft een bastion van de traditionele partijen.

Wat opvalt bij de jongste benoemingen is dat het aantal bij de adel even groot is als bij de ordes. Die ordes (zoals de Leopoldsorde) hebben niets van doen met de adel. Omdat de koning politiek onbekwaam is, moeten ook de adellijke titels ingedekt worden door de regering. Dat is de verantwoordelijkheid van de eerste minister en de minister van Buitenlandse Zaken. De administratie van benoemingen in de adel wordt gedragen door de FOD Buitenlandse Zaken.

De adviescommissie adellijke gunsten speelt hier een centrale rol. Die bestaat uit zes edellieden en zes anderen zonder dergelijke titels. De samenstelling van die commissie is zeker niet volgens de huidige politieke machtsverhoudingen. Maar niemand weet of de Arizonaregering daar iets aan wil veranderen. Op de lijst van 2025 en de jaren voordien inzake de adel en de ordes, vinden we alleen personen die gelinkt kunnen worden aan de zes traditionele partijen of Groen/Ecolo.

Baron Van Damme

Hoe verloopt die procedure nu precies? Goede vraag. Daarom is de verklaring van de nieuwe baron Pierre Van Damme – de vaccinoloog, inderdaad – interessant. Die zei dat hij drie dagen voor de bekendmaking werd gecontacteerd door het koninklijk paleis. Dat wil dus zeggen dat de rol van het huis van de koning bij die adellijke aanstellingen toch nog altijd groot is.

Ongeveer 32.000 Belgen maken deel uit van de club met een adellijke titel. Maar geen nood, in artikel 113 van de grondwet staat dat er geen voorrechten zijn verbonden aan die titels. Wie zijn geluk elders in de adel wil beproeven, komt ook bedrogen uit. Want artikel 230 van het wetboek van strafrecht verbiedt het gebruik van buitenlandse adellijke titels door Belgen.

Adelbrieven

Voor u denkt dat zo een adellijke titel u wel iets lijkt. Na de publicatie van het KB in het staatsblad, dienen de gegadigden nog hun adellijke titel te lichten ofwel het officieel registreren van een adelbrief. Reken op minimaal 751,20 euro aan registratie- en kanselarijrechten.

Daarbovenop komt de kost voor het vervaardigen van de adelbrief, die door een zelfstandig kunstenaar wordt opgesteld. De Raad van Adel werkt met vier geaggregeerde kunstenaars, en de prijs varieert afhankelijk van hun stijl en de complexiteit van het wapenschild. Reken hier op een prijs tussen 2.500 en 4.500 euro. Noblesse oblige.

Ministers van staat

Een andere eretitel die de koning in België kan verlenen, is minister van staat. Die titel wordt toegekend aan politici die een belangrijke rol hebben gespeeld, zoals voormalige premiers, ministers of andere vooraanstaande figuren. In principe vormen de ministers van staat de Kroonraad, die de koning moet bijstaan. Vandaag is de titel vooral ceremonieel, zonder formele bevoegdheden, maar geeft wel toegang tot bepaalde officiële evenementen en adviesraden.

De groep van ministers van staat is de laatste jaren serieus uitgedund. Koning Filip heeft in er zijn periode als staatshoofd nog maar twee benoemd: zijn gewezen kabinetschef Frans Van Daele (CD&V) en eerste minister Charles Michel (MR).

Traditionele partijen

Ministers van staat zijn onder andere Yves Leterme (CD&V), Herman Van Rompuy (CD&V), Johan Vande Lanotte (Vooruit), Karel De Gucht (Open Vld), Herman De Croo (Open Vld), Patrick Dewael (Open Vld), Andre Flahaut (PS), Elio Di Rupo (PS), Magda Aelvoet (Groen), Jos Geysels (Groen), …

Ook in deze lijst zijn enkel mensen te vinden uit de traditionele partijen en Groen/Ecolo. Hugo Schiltz is een van maar twee Vlaams-nationale ministers van staat. Hij riep dan ook ooit ‘Leve België’. Het is niet geweten of de regering-De Wever plannen heeft om nieuwe ministers van staat voor te dragen.