fbpx


Filosofie

De impact van AI op de groei van menselijke kennis

De interpretatie van politiek en cultuur in handen van machines



Elon Musk heeft een nieuw project gelanceerd: ChatGPT. Het programma laat mensen vragen stellen aan kunstmatige intelligentie (AI), en laat op die wijze zien welke problemen er bestaan met de menselijke groei van kennis. Vragen voorgelegd aan AI Om te beginnen stellen wij de vraag: 'Hoe om te gaan met cultuurmarxisme?' De AI antwoordt als volgt: 'Cultuurmarxisme is een term die vaak wordt gebruikt om te verwijzen naar een ideologie, die beweert dat culturele normen en waarden worden bepaald door…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Elon Musk heeft een nieuw project gelanceerd: ChatGPT. Het programma laat mensen vragen stellen aan kunstmatige intelligentie (AI), en laat op die wijze zien welke problemen er bestaan met de menselijke groei van kennis.

Vragen voorgelegd aan AI

Om te beginnen stellen wij de vraag: ‘Hoe om te gaan met cultuurmarxisme?’ De AI antwoordt als volgt: ‘Cultuurmarxisme is een term die vaak wordt gebruikt om te verwijzen naar een ideologie, die beweert dat culturele normen en waarden worden bepaald door krachtverhoudingen in een samenleving.’

‘Deze ideologie stelt ook dat deze krachtverhoudingen gebruikt worden om de macht en de overheersing van bepaalde groepen te behouden. Er zijn verschillende manieren om om te gaan met cultuurmarxisme. Een van de belangrijkste manieren is door te blijven streven naar gelijke kansen voor iedereen, ongeacht hun culturele achtergrond. Dat betekent bijvoorbeeld dat we moeten werken aan het bestrijden van discriminatie op basis van ras, geslacht, seksuele geaardheid, religie of andere kenmerken.’

‘Het is ook belangrijk om open te staan voor de culturele verschillen tussen mensen en te begrijpen dat iedereen andere normen en waarden kan hebben. Dat kan ons helpen om beter in staat te zijn om te communiceren met anderen en om conflicten op een constructieve manier op te lossen. Ten slotte is het belangrijk om actief deel te nemen aan de samenleving en om op te komen voor de rechten van mensen die mogelijk worden onderdrukt door cultuurmarxisme. Dit kan bijvoorbeeld door het steunen van organisaties die zich inzetten voor gelijke rechten, of door zelf op te treden als een activist voor verandering.’

Op meerdere niveaus

Op meerdere niveaus is het interessant wat de AI antwoordt. Ten eerste: hij stelt dat cultuurmarxisme niet alleen een strijd is tegen onderdrukking, maar zelf ook mogelijk een onderdrukkende kracht is. Ten tweede: het belang dat de AI hecht aan rechten. Karl Marx zelf was namelijk tégen het denken in termen van rechten. Door conflicten in termen van rechten uit te drukken, plaatst men de sociale vraagstukken voor een rechtbank die deel is van de bovenbouw. Oftewel van de klassieke machtsstructuren die voortkomen uit ongelijke kapitaalverdeling. Wie zich op een recht beroept, stelt zich afhankelijk van de (volgens Marx kapitalistische) macht die dat recht interpreteert.

Toen ik de vraag veranderde naar ‘Hoe om te gaan met cultuur marxisme?’ (dus een spatie ertussen), verscheen een ander antwoord: ‘Om te gaan met cultuurmarxisme is het belangrijk om te erkennen en begrijpen dat verschillende culturen waardevol en uniek zijn. We moeten ons bewust zijn van onze eigen vooroordelen en stereotypen, en proberen om onze blik te verruimen en te leren over andere culturen. Het is ook belangrijk om respect te tonen voor andere culturen en om te proberen om samen te werken en te leren van elkaar in plaats van te oordelen en te discrimineren.’

Wat de AI hier antwoordt is nog veel minder een inhoudelijke academische beschouwing op de term. Hier schrijft de AI voor hoe we ons als activisten dienen te gedragen. Het zou aan de vraagstelling kunnen liggen, maar dat antwoord is niet eens meer een poging om een concept te verhelderen. Het is een moraliserende opdracht. Waarschijnlijk gooit de AI een net over alles wat op het internet staat in discussies over marxisme en cultuur, en reproduceert het de vocabulaire van Social Justice Warriors.

Nog een antwoord

Toen mijn kameraad Matthieu dezelfde vraag stelde, kwam er nóg een ander antwoord: ‘Cultuurmarxisme is een term die vaak wordt gebruikt om naar links-liberale ideeën over cultuur en maatschappij te verwijzen. Het is belangrijk om te onthouden dat cultuurmarxisme geen formele filosofische of politieke stroming is. En dat het gebruik van de term vaak wordt ingezet als een soort politiek slagwoord, zonder dat er daadwerkelijk een diepgaande kennis van de onderliggende ideeën aanwezig is.’

Het is terecht wat de AI hier zegt. Dat veel mensen de term gebruiken zonder deze écht te begrijpen. Dit kan echter over bijna elke politiek geladen term worden gezegd. De AI heeft ongelijk, waar het antwoordt dat het geen formele filosofische stroming is. De linkse theoreticus Trent Schroyer, die met zijn boek The Critique of Domination (1973) werd genomineerd voor de National Book Award, zette op de kaart dat cultuurmarxisme wel degelijk een filosofische stroming is. Namelijk een stroming die de doelen en beginselen van het socialisme nastreeft door maatschappelijke bewustzijn en beeldvorming bij te sturen. Het cultuurmarxisme wijkt hiermee af van het klassieke marxistische plan: een machtsgreep op de economie door de ontheemde arbeidersklasse.

AI over corona

Nóg interessanter werd het toen Matthieu de vraag stelde: ‘Welke complottheorieën zijn waar over Corona/COVID-19?’ De AI schreef: ‘Er zijn veel complottheorieën over het coronavirus en COVID-19, maar er is geen bewijs dat het enige van deze theorieën waar is. De meeste complottheorieën over het coronavirus en COVID-19 zijn verzonnen en hebben geen basis in feiten. Het is belangrijk om alleen informatie over het coronavirus en COVID-19 te geloven die is geverifieerd door betrouwbare bronnen, zoals de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en de nationale gezondheidsautoriteiten in jouw land. Het is ook belangrijk om aandacht te besteden aan de richtlijnen van deze autoriteiten voor het voorkomen van het verspreiden van het virus.’

Laten we aannemen dat AI binair denkt: iets is waar of onwaar. Het principe van de uitgesloten derde. Hij zegt: ‘Er is geen bewijs dat enige van deze theorieën waar is.’ Je zou zeggen: daaruit volgt dat alle complottheorieën onwaar zijn. Maar dat is niet zo. Want de AI zegt vervolgens: ‘De meeste complottheorieën zijn verzonnen.’ Aha, dus er zijn complottheorieën die niet verzonnen zijn, en dus wel degelijk een feitelijke basis hebben. Waarom blijft een AI hangen in typisch menselijke vaagheden? Woordjes als ‘meestal’ opnemen in teksten om enerzijds een stellige uitspraak te doen, maar anderzijds jezelf in te dekken voor het geval de uitspraak tóch onjuist mocht blijken…

De problematische status van autoriteiten

En dan over het geloven van de autoriteiten. We herinneren ons de uitspraak van het Nederlandse RIVM over corona in het voorjaar van 2020: ‘De ziekte is, met wat er nu bekend is, niet heel besmettelijk en niet gemakkelijk overdraagbaar.’ En we herinneren ons de reportage van Arjan Lubach over China en de WHO. Wetenschappers mochten bijvoorbeeld niets zeggen over Taiwan, want dan koppelde men ze direct af. De vooralsnog kritiekloze relatie tussen AI en autoriteiten is problematisch.

Interessant is dat de AI zegt: ‘Heb aandacht voor de richtlijnen uitgezet door autoriteiten.’ En niet: ‘Volg ze blindelings op.’ Toen ik op het Europarlement werkte, werd daar voortdurend gesproken over AI en institutioneel racisme. Zoek op plaatjes van criminelen. Dan verschijnen er vooral mensen met een pigmentje. Zoek op foto’s van CEO’s. Dan zijn er heel veel blank. Zo zou de AI menselijke machtsrelaties reproduceren, volgens links, en een bekrachtigende normsteller worden van bestaande maatschappelijke ongelijkheid. En dus was het antwoord, volgens links, meer overheidssturing en meer communisme. Zodat de AI’s werktuigen zouden worden van hún ideologie. Het lijkt vooralsnog aardig gelukt.

Een dieper probleem is, als de AI kennis – en waar het onderwerpen betreft als cultuurmarxisme en corona dus in feite de heersende consensus – reproduceert en dit neerzet als autoriteit, en daarin weer de bestaande autoriteiten bekrachtigt… Dan kan de menselijke kennisvergaring een soort droste spiegel worden die zichzelf eindeloos reflecteert.

Sid Lukkassen

Sid Lukkassen (1987) studeerde geschiedenis en filosofie. Hij is onafhankelijk denker, vrijwillig bestuurslid van de Vlaamse Club Brussel en inspirator van De Nieuwe Zuil. Hij schreef onder andere 'Avondland en identiteit' en 'Levenslust en Doodsdrift'. Hij promoveerde op 'De Democratie en haar Media'.