De mentaliteit van een inquisiteur

Frank Van Laeken is een blogger. Ooit studeerde hij sociale communicatie, was hij actief in de marketing en bracht hij het tot hoofdredacteur van de VRT-sportredactie. Vandaag schrijft Van Laeken dus stukjes voor zijn blog. Zijn nieuwste draagt de titel ‘Ad hominem: weg met deze columnisten’.

Het stuk gaat over columnisten die ‘weg’ moeten: 1) Maarten Boudry, 2/3) Rik Torfs en Mia Doornaert, 4) Marnix Peeters, 5) Koen Meulenaere, 6) Wouter Duyck, 7) Joren Vermeersch, 8) Mark Elchardus, 9) Joris Van Cauter en 10) Christophe Vekeman.

Man én bal

De commentaren die Van Laeken schrijft bij de gewraakte columnisten heb ik maar vluchtig gelezen. In de inleiding daarentegen bleef ik wat langer haperen. Van Laeken schrijft onder andere: ‘Waarschuwing: in dit stuk speel ik man én bal (maar toch in de eerste plaats de man).’ Dat is een stijlfiguur die ik wel kan smaken: een auteur die cynisch uitlegt hoe hij te werk zal gaan.

Alleen wordt dat frisse cynisme verknoeid door de rest van de inleiding: ‘Ik ga hieronder een top tien publiceren van columnisten/opiniemakers van wie ik vind dat die niet meer thuishoren in de media. Niet omdat hun mening mij niet aanstaat, maar omdat hun mening reactionair of achterhaald of vals of een combinatie van de drie is. Zeker in media die zichzelf, wel of niet terecht, een kwaliteitslabel geven, horen de meningen van deze lieden niet langer thuis. Controverse mag, moét soms. Een mening die haaks staat op die van mij, laat maar komen. De randjes van het toelaatbare opzoeken, ach ja, moet af en toe kunnen. Maar voor deze dames en heren past maar één conclusie: weg ermee!’

‘Controverse mag, moet soms.’ Alsof daar de toestemming van Van Laeken voor nodig is. ‘Niet omdat hun mening mij niet aanstaat…’ Natuurlijk is dat de oorsprong van de lijst. Dát en de verontwaardiging over die onbeschaamde auteurs die hun mening ook nog eens publiceren en af en toe durven herhalen.

Reactionair

‘Maar omdat hun mening reactionair is…’ Waarom zouden de kwaliteitsmedia geen meningen mogen publiceren die ‘reactionair’ zijn? Heeft Van Laeken zich ooit die vraag gesteld? Ik verwacht niet dat hij zijn redenen uiteenzet in een stukje dat ‘Ad hominem’ heet, maar de lezer zou toch de indruk moeten krijgen dat achter het boosaardige proza ook enige gedachte schuilgaat.

Een auteur mag – ‘moét soms’ – boosaardig schrijven. Maar dan moet hij zichzelf in zijn inleiding niet voorstellen als een brave Hendrik. Hij moet ronduit schrijven dat Doornaert haar mond moet houden, juist omdat haar mening hem niet aanstaat. De polemist ergert zich aan bloemetjesbehang? Verbieden dat behang! De polemist ergert zich aan Doornaert? Verbieden die columns! Dan weten we tenminste dat de polemist het bloemetjesbehang en Doornaert echt haat, en tegelijk dat zijn eis tot verbieden gespeeld is.

Geen toegang

Maar een polemist die schrijft dat bepaalde auteurs geen toegang moeten krijgen tot de media omdat hun mening ‘reactionair’ is, een polemist die impliceert dat controverse mag en moet, maar zonder te overdrijven, en dat een mening die haaks staat op de zijne best gepubliceerd mag worden, maar alleen als ze op de juiste manier haaks staat… Bij zo’n polemist vrees je dat niet alleen zijn haat, maar ook zijn eis tot verbieden gemeend zijn.

Van Laeken lijkt mij iemand die zou kunnen antwoorden dat hij Doornaert en anderen niet wil censureren, dat hij hun meningsuiting niet bij wet wil laten verbieden, maar dat hij het alleen fijn zou vinden als ze geweerd worden uit de kwaliteitsmedia. Dat is wellicht zo. Ik verwijt hem niet dat hij een inquisiteur is, alleen dat hij de mentaliteit van een inquisiteur heeft.