De mythe van ethische porno

Enkele bekende Vlaamse moeders produceren een ‘ethische en feministische’ pornofilm: de bedoeling is jongeren een realistischer beeld van seks te bieden. Maar bestaat ethische porno wel?

Critici vragen zich af of het werkelijk ethisch is en vermoeden dat dit project eerder de drempel voor porno verlaagt. Door dit verhaal onkritisch te belichten lopen media het risico de porno-industrie impliciet te promoten, met jongeren – jongens én meisjes – als eerste slachtoffers.

De media geven wel vaker de impliciete boodschap dat porno best ok is, zelfs als ze spreken over de ethiek ervan. Wie zijn oor te luisteren legt bij de breinwetenschap en de getuigenissen van ex-pornosterren, komt tot een geheel ander verhaal: zogenaamd ethische porno stimuleert om nog meer porno te bekijken, of om er zelf aan mee te doen.

Impact op het brein

Wat doet porno eigenlijk? Het geeft de illusie van seks met de verleidelijkste vrouwen. Porno veroorzaakt een sterke dopamine- en testosteronpiek, wat het belonings- en lustcentrum in de hersenen stimuleert. Dit geeft een snelle kick.

Wie porno kijkt gaat voortdurend op zoek naar nieuwigheid, liefst extremere nieuwigheid zelfs, om dezelfde high te bereiken. Net als een drugsverslaafde altijd meer en sterkere drugs nodig heeft voor eenzelfde dopaminekick. Hersenscans tonen aan dat overmatig pornogebruik de prefrontale cortex aantast en zo de impulsbeheersing en zelfreflectie afremt.

Dit onderdrukt tijdelijk het vermogen om kritisch na te denken over de gevolgen van porno. Het verklaart deels waarom men tijdens pornogebruik zelden stilstaat bij de ethische implicaties en waarom verantwoordelijke porno nooit populair zal worden. Kortom, brave porno stimuleert extreme porno. Wie begint met ethische porno weet niet waarmee hij eindigt.

Impact op jongeren

Soms al voor hun puberteit komen jongeren via hun smartphone onbedoeld in aanraking met porno. Ze hebben toegang tot meer expliciete beelden dan de machtigste keizers uit vroegere tijden. Bij jongeren, van wie de hersenen zich nog ontwikkelen tot hun 21e, kan dit hun beeld van seks en intimiteit ernstig verstoren.

Meisjes voelen druk om te voldoen aan onrealistische seksuele standaarden en schoonheidsidealen, terwijl sommige jongens agressievere fantasieën ontwikkelen. Deze vervreemding bemoeilijkt het opbouwen van een gezonde (seksuele en intieme) relatie en dus ook voor hun toekomst.

De bekende moeders stelden dat jongeren toch al volop porno kijken. Toch doen ze dat lang niet allemaal. En zelfs dan, moeten we zoiets extra stimuleren, of integendeel beter afremmen? Want telkens als volwassenen positief over porno spreken, krijgen jongeren minder reden om zich te beheersen. Er ligt een hemelsbreed verschil tussen af en toe beschroomd pornokijken en dat voortdurend met ongelimiteerde gretigheid doen.

Pornosterren: de realiteit

De uitspraak dat porno ethisch en vrouwvriendelijk kan zijn is van alle tijden. Neem nu Linda Lovelace, ‘ster’ van Deep Throat, de bekendste pornofilm aller tijden. Toen ze nog actief was, presenteerde ze haar werk als bevrijdend en plezierig. Ze zou controle hebben over haar eigen seksualiteit. Regelmatig was ze te zien op de rode loper en de media interviewden haar graag hierover.

Ze leek te genieten van de roem, maar haar latere getuigenissen vertelden een ander verhaal. Achteraf onthulde ze dat ze jarenlang werd gedwongen en mishandeld – onder de neus van de media. Jenna Jameson, bekendste pornoster van de jaren 90, heeft een gelijkaardig verhaal.

Die rauwe realiteit is vandaag nog altijd aanwezig. Pornhub kwam in 2020 onder vuur te liggen toen bleek dat tienduizenden video’s kinderporno en verkrachtingsmateriaal bevatten. Hoewel Pornhub sindsdien heel wat voorzichtiger is, blijft het nog altijd de populairste pornosite, ondanks de blijvende problemen.

OnlyFans: ethische porno?

Vandaag beweert OnlyFans ‘ethische porno’ te brengen, omdat creators zelf hun content beheren. Maar wie dieper in de echte verhalen duikt, hoort andere dingen. De Australische ex-OnlyFans-rekruteerder Victoria Sinis getuigt hoe OnlyFans-agentschappen wereldwijd actief meisjes zoeken om op OnlyFans te beginnen en de meisjes zo groomt om extremere content te brengen. Daarnaast eisen de abonnees voortdurend gewaagdere dingen.

Dat heeft effect: een aantal OnlyFans-‘sterren’ gaan extreem ver om aandacht voor hun kanaal te krijgen, terwijl de media extreme moeite vertoont dit te veroordelen. Verschillende — ook Vlaamse — beroemdheden doen OnlyFans, al is het met erotiek. Zo maken ze mee reclame voor de hardere content van piepjonge, naïeve, gegroomde vrouwen. OnlyFans-celebrities stimuleren zo de pornomarkt in plaats van ze ethischer te maken.

Feminisme en porno

De pornoproducerende moeders wilden ook feministische porno – ligt daar misschien een grond van waarheid? Al in de 19e eeuw bepleitten feministen zoals Victoria Woodhull, Frances Wright en George Sand seksuele autonomie en vrije liefde, ideeën gelijkaardig met die van controversiële figuren uit die tijd zoals de markies De Sade (die effectief vrouwen verkrachtte).

In de 20ste eeuw linkte de Franse filosofe Simone De Beauvoir haar eigen ideeën over vrije seksualiteit expliciet aan die van de Markies. Sommige feministen waren inderdaad wegbereiders voor porno, maar of dat altijd vrouwvriendelijk is, valt te betwijfelen.

(On)ethische porno

De media richten zich liever op de uitspraken van de bekende moeders-producenten over zogenaamde ‘ethische’ feministische porno dan dat ze inzichten wil verschaffen in de gekende onethische praktijken in deze cynische industrie. Zo leveren ze weer meer jongens en meisjes op een schaaltje tot bij de porno-industrie – als gebruiker en als ‘pornoster’.

The Guardian besloot in een porno-kritisch artikel: ‘Ethische porno is theoretisch mogelijk, maar zal nooit erg realistisch zijn voor een bedrijf dat geld wil verdienen.’ Er bestaan veel betere manieren om jongeren te helpen een goed beeld te krijgen van seksualiteit en het ontwikkelen van een gezonde relatie om daarmee hun leven op te bouwen.