De paradox van het anti-zionisme

De oorlog in Gaza en de ernstige humanitaire crisis die er het gevolg van is, echoën tot ver buiten het Midden-Oosten. In Europa, en ook in België, voelt de Joodse gemeenschap de gevolgen aan den lijve. Niet alleen door de beelden die dagelijks de huiskamers binnenkomen, maar ook door de toegenomen vijandigheid op straat.

Het aantal antisemitische incidenten in ons land is sinds 2023 fors gestegen. Joodse scholen in Antwerpen en Brussel worden zwaar bewaakt, synagogen staan onder permanente politiebescherming en Joodse verenigingen melden dat leden hun identiteit almaar meer verborgen houden uit angst voor repercussies.

Normalisering van Jodenhaat

De voorbeelden elders in Europa zijn minstens even verontrustend. In Manchester werden begin oktober nog twee Joden vermoord bij een aanslag tijdens Jom Kipoer. In Duitsland verijdelde de politie plannen van vermoedelijke Hamas-sympathisanten om Joodse instellingen aan te vallen. In de Ronde van Spanje werden ritten verstoord en renners zelfs fysiek aangevallen. Men had zogenaamd kritiek op sportswashing, terwijl het in werkelijkheid ging om het weren van een Israëlisch team.

In Frankrijk en België werd in de afgelopen jaren een scherpe stijging van antisemitische feiten vastgesteld, gaande van scheldpartijen en intimidatie tot fysieke aanvallen. Deze gebeurtenissen zijn geen geïsoleerde incidenten, maar tekenen van een bredere, zorgwekkende normalisering van Jodenhaat onder het voorwendsel van anti-zionisme.

Hier toont zich de paradox. Anti-zionisten zeggen te strijden tegen de Joodse staat, tegen Israël als project. Maar hun acties en retoriek buiten Israël hebben een omgekeerd effect. Want elke vorm van vijandigheid tegenover Joden buiten Israël, of die nu verbaal, fysiek of symbolisch is, jaagt hen weg uit hun vertrouwde omgeving. Families die al generaties in Europa wonen, zien zich almaar vaker genoodzaakt hun koffers te pakken en te emigreren naar het enige land dat hun veiligheid garandeert. Naar Israël met name. Het resultaat? Een demografisch en symbolisch sterker Israël, precies datgene wat het radicale antizionisme zegt te willen ondermijnen.

Politiek voluntarisme

Voor België is dit gegeven een pijnlijke vaststelling. Ons land, dat prat gaat op pluralisme en bescherming van minderheden, slaagt er onvoldoende in om Joodse burgers een klimaat van veiligheid te bieden. Een zeer actieve en mondige groep militanten plaatsen, enerzijds uit terechte bezorgdheid maar anderzijds uit politiek voluntarisme dat gepaard gaat met openlijk antisemitisme, het lijden in Gaza boven alle andere thema’s. Ze voelen zich gesteund door een groeiende groep inwoners van Arabische origine en een selectief meelevende culturele sector. België is bovendien een land waar de grootste groep asielzoekers Palestijnen zijn, die nota bene de helft vormen van alle Palestijnse asielzoekers in Europa.

Zelfs een actief sussende premier kan weinig aan het groeiende antisemitisme veranderen. Als scholen achter hekken verdwijnen, als ouders hun kinderen afraden een keppeltje te dragen op straat, dan gaat er iets fundamenteel mis. Dus is de vraag die wij ons moeten stellen simpel maar ongemakkelijk: willen we echt dat Belgische Joden zich niet meer thuis voelen in eigen land? Hoe kunnen we zonder morele tegenstrijdigheid aan de ene kant een bedreigde groep vluchtelingen in ons land ontvangen als we aan de andere kant toestaan dat een andere groep het land wordt uitgejaagd?

Maar vooral: beseffen we dat het resultaat van deze haat niet de verzwakking van Israël is, maar de verarming van onze eigen samenleving én de versterking van datzelfde Israël? De paradox van het anti-zionisme is dat het, in zijn vijandigheid, precies dat bereikt wat het zegt te willen vermijden. En dat is niet alleen een geopolitieke ironie, maar vooral een menselijke tragedie.