fbpx


Binnenland
lockdown

Devroey: ‘Er is weinig wetenschappelijke onderbouwing’

Professor huisartsengeneeskunde Devroey gelooft niet in halfslachtige maatregelen.



Voor Dirk Devroey, professor huisartsgeneeskunde aan de VUB,  is een korte strenge lockdown de enige optie om het aantal coronabesmettingen naar beneden te halen. Toch ziet hij weinig heil in een echte zero-covidstrategie, zoals in Australië en Nieuw-Zeeland, en waar de norm ligt op nul besmettingen. ‘We kunnen de situatie beheersen vanaf 800 besmettingen per dag. Maar hoe lager hoe liever,’ zegt Devroey daarover. Zweden, waar de samenleving vrijer is gelaten, en waar je nog op restaurant kan, is voor…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Voor Dirk Devroey, professor huisartsgeneeskunde aan de VUB,  is een korte strenge lockdown de enige optie om het aantal coronabesmettingen naar beneden te halen. Toch ziet hij weinig heil in een echte zero-covidstrategie, zoals in Australië en Nieuw-Zeeland, en waar de norm ligt op nul besmettingen. ‘We kunnen de situatie beheersen vanaf 800 besmettingen per dag. Maar hoe lager hoe liever,’ zegt Devroey daarover.

Zweden, waar de samenleving vrijer is gelaten, en waar je nog op restaurant kan, is voor Devroey geen te volgen voorbeeld, ook al kan het land betere cijfers voorleggen dan België. ‘Je zit daar met een noordelijke cultuur.’

Waarom bent u een voorstander van een korte en strenge lockdown?
Dirk Devroey: ‘Een lockdown is een efficiënt middel om ons op korte termijn naar een normale situatie te doen terugkeren. Het is een pijnlijke maatregel, dat weet ik. Want je kan dan niet meer naar je werk, of je kan je familie of je geliefden niet meer zien. In principe mag je tijdens een strenge lockdown zelfs niet naar de arts voor kleine problemen, maar moet je dat via teleconsult doen. Prettig is het niet.’

‘Maar een korte lockdown is absoluut wel het meest efficiënte middel dat er bestaat om het aantal besmettingen drastisch terug te dringen. Er zijn genoeg voorbeelden in Europa waar dit perfect gelukt is, zoals bijvoorbeeld in Portugal. Daar is men dankzij een lockdown van enkele weken van meer dan 15.000 besmettingen per dag naar minder dan 1400 besmettingen per dag gegaan. Maar daarvoor heb je natuurlijk medewerking van de burger nodig. En die hebben we momenteel niet meer. Als we niets doen, dan komen we opnieuw in een catastrofe terecht, met ziekenhuizen die wekenlang vol liggen, met opnieuw tienduizend doden en met andermaal uitgestelde zorg.’

Hoeveel weken stelt u concreet voor?
‘Vier weken is ideaal, met de paasvakantie erbij. Het duurt gemakkelijk een dag of tien voor je het eerste verschil ziet. Na twee weken stoppen zou zonde zijn. Na oktober hebben we net niet lang genoeg volgehouden met de maatregelen, waardoor we het niveau van de gewenste 800 besmettingen per dag niet bereikt hebben. We hebben daar te vroeg het signaal gegeven dat er losgelaten kon worden. En 800 besmettingen, dat is nog altijd veel. Maar dan zitten we tenminste in een situatie waarin we de epidemie kunnen controleren. Nu zijn er gemiddeld meer dan 4000 besmettingen per week.’

‘Ik weet dat die boodschap hard is, en ik krijg dagelijks vreselijke e-mails binnen die me verwijten een Noord-Koreaans beleid genegen te zijn. Iedereen wil zijn vrijheid, ik ook. Ik wil ook opnieuw op vakantie kunnen, ik wil ook opnieuw op café. Maar de kortste weg naar die vrijheid is een korte lockdown. Dat kan als je mensen wijst op hun burgerplicht om niet naar buiten te komen. In China wordt je deur gewoonweg dicht gemetst. De bedoeling hier is om de contacten gedurende een tijdje te beperken, zodat je opnieuw snel contacten kan hebben.’

Waarom niet meteen streven naar nul besmettingen, en de zero-covidstrategie hanteren? Dat is duidelijker als doelstelling dan een plateau van 800 besmettingen, dat nooit eindigt. Wat als de 800-drempel bereikt is, en er is weer een stijging?
‘Hoe lager hoe beter. We zien wel waar we uitkomen. Zero corona is een moeilijk te bereiken doelstelling, want zelfs tijdens de grote vakantie hebben we 0 besmettingen niet gehaald. Toen zaten we rond de 100 gevallen per dag en hadden we de situatie onder controle. Ik hoop dat we tegen de zomervakantie gevaccineerd kunnen zijn, dat we het dan via het vaccin het virus onder controle kunnen houden. Maar als we moeten wachten tot het vaccin zijn werk doet, dan gaan we niet kunnen barbecueën in de maand mei, en gaan we niet op zomervakantie moeten gaan. Dat zal allemaal niet kunnen.’

Is het dan niet beter om voor de zero-covidstrategie te gaan, zoals men succesvol in Nieuw-Zeeland en in Australië heeft gedaan? In Nieuw-Zeeland steunde de bevolking die strategie, in Australië is ze met de karwats opgelegd.
‘Ik wil nog matig zijn. Dan heb ik liever een lockdown waarin we nog altijd een paar infecties per dag hebben, die je kan beheersen met een contactopsporing, sneltesten en clusterbeheersing. Nu kunnen we de situatie niet meer beheersen, je ziet op de kaart de vlek uitbreiden, vanaf de provincie Namen.’

Waarom dan niet de regio rond Namen in lockdown zetten? Dat heeft men tenslotte in Antwerpen in de zomer ook gedaan.
‘Antwerpen leende zich daar goed toe, omdat Antwerpen een grote stad is. Provinciegouverneur Cathy Berx heeft toen ook maatregelen in de hele provincie genomen, ook al was het op vele plaatsen niet nodig. Je zou kunnen ingrijpen in Namen, maar ondertussen is die vlek al ver buiten Namen verspreid. Ook Oost-Vlaanderen zit al in de problemen.’

Betekent uw strikte lockdown dat mensen altijd verplicht moeten thuisblijven?
‘Ja. Je kan thuis werken, en thuis studeren, maar je verlaat de deur niet.’

Ook niet om te wandelen?
‘Vorige keer mocht dat wel, uiteraard. Maar ik zie dat mensen in het Zoniënwoud gaan wandelen in groepjes van vier, groepjes van tien, en een bak bier meenemen, zodat ze onderweg samen een pint kunnen drinken, zonder masker. Mensen zoeken een uitlaatklep – en dat begrijp ik. Eigenlijk zou je een burgerplicht moeten hebben zoals in Portugal, waar mensen ervoor kiezen om thuis te blijven om samen hun best te doen. 90% van de mensen doet zijn best.’

‘Maar gewoon het feit dat je op de bus zit, lang op school zit, naar je werk rijdt, of lang op je werk bent, zorgt ervoor dat je besmettingen mee naar huis brengt. Ook al hou je je aan de maatregelen, door die tien contacten die je nu mag hebben per dag, of door het openbaar vervoer te nemen, raak je toch besmet. Alleen een echte lockdown kan ons met de voeten op de grond zetten, en het virus terugdringen.’

Moet de overheid daartoe dan oproepen, op ziet u dat op vrijwillige basis gebeuren?
‘De overheid kan dat goed handhaven. In Portugal had je een uitgangsbewijs nodig als je naar buiten wou… Zo ver wil ik niet gaan, maar je weet gewoon dat als je op de baan bent, je steeds de vraag moet stellen waarom. Ik zou natuurlijk liever hebben dat de mensen dit uit vrije wil doen gedurende een paar weken.’

Wat is het plan na vier weken dan? Een lockdown wordt in de zero-covidstrategie gezien als een exitstrategie. Je moet mensen perspectief bieden. Maar dan moet je na  vier of zes weken – zoals de voorgeschreven tijd bij de uitvinder van het ‘zerocovid-idee’, Yaneer Bar-Yam  luidt – ook wel echt de belofte om te versoepelen waarmaken. In Oceanië werkt het.
‘Als het virus veel minder circuleert en we veel meer gevaccineerde mensen hebben, kan je inderdaad opnieuw loslaten, in eerste instantie naar een situatie zoals die nu is, maar waarbij je echt een perspectief biedt op basis van de lage besmettingscijfers. Mensen moet weten dat ze nog even hun best moeten doen, en daarna op café mogen, of naar een festival mogen gaan. Dat moet ervoor zorgen dat je de mensen opnieuw mee krijgt. Loslaten wanneer de cijfers niet goed zijn, is niet motiverend. Dat is aan een kind een snoepje geven terwijl het weent en lastig doet. Hoe lastiger het kind zich dan gedraagt, hoe meer snoep het krijgt. Dat is een kinderachtige vergelijking, maar ik wil maar zeggen: pas als het goed gaat moet je versoepelen. Je moet positief motiveren.’

Maar de burger wenst ook een goede onderbouwing van de maatregelen. Als Frank Vandenbroucke toegeeft dat de sluiting van de zogenaamde ‘niet-essentiële winkels’ eigenlijk op weinig wetenschap berust, dan motiveer je de mensen niet.
‘Er bestaat voor corona eigenlijk voor weinig zaken een wetenschappelijke onderbouwing. Er zijn studies uit China – en ik ben absoluut geen communist – die aantonen dat het openbaar vervoer stoppen het aantal besmettingen terugbrengt van vier naar één. Dat is het model van de “Zwitsere kaas”: hoe meer schelletjes kaas je hebt, hoe beter beschermd je bent. Als het beter gaat, kan je minder schelletjes kaas toelaten, gewoon omdat het virus minder circuleert. Op die manier kan je een beetje modelleren. Maar op dit moment, met stijgende cijfers, met een te hoog plateau, werkt het niet om een schelletje kaas weg te nemen.’

‘Je moet een breed gamma aan maatregelen nemen om de cijfers terug te dringen. Vergeet ook niet dat we nu met het probleem zitten dat het virus besmettelijker is dan ooit tevoren. Vroeger zagen we hoogrisicocontacten die besmet raakten, nu raken ook de laagrisicocontacten besmet. Dat maakt dat ook de afstandsregels die we willen toepassen, zeker in scholen en bedrijven, onvoldoende zijn.’

Waar komt het idee van een lockdown eigenlijk vandaan? We hebben het nooit gedaan…
‘We moeten inderdaad al terug naar de middeleeuwen en de quarantaineregels die vroeger heersten toen de pest in onze contreien was, en naar de cholera. Mensen hadden wel door dat ze elkaar konden besmetten, en dat niet buiten komen hielp.’

‘Vorig jaar hebben we die lockdown eerst gezien in China, en daarna in Noord-Italië, in Bergamo. Die zijn toen efficiënt gebleken.’

Je hebt natuurlijk ook landen die een andere richting zijn ingeslagen, zoals Zweden. Wat denkt u daarvan?
‘Zweden zit momenteel met de hoogste besmettingscijfers in Europa. Ze hoopten daar op groepsimmuniteit. In het begin hadden ze lage cijfers omdat ze alleen maar dunbevolkte gebieden hebben. Het is ook Noord-Europa, waar de burger de regels naleeft. Het heeft misschien te lang geduurd, want we zien dat ze nu heel hard getroffen geweest zijn door het virus.’

‘De epidemische curve heeft in Zweden sinds het najaar dezelfde vorm als in België, maar is veel minder geprononceerd. Zweden heeft het niet slechter gedaan dan België: 13.000 doden op een bevolking van 10,2 miljoen. België heeft 23.000 doden op 11,4 miljoen inwoners. Tijdens hun recordpiek rond de jaarwisseling hadden de Zweden 7500 besmettingen per dag, België had tijdens zijn recordpiek eind oktober meer dan 17.000 besmettingen per dag. Momenteel zijn de besmettingen in Zweden inderdaad wel hoger.
‘Als je de cijfers van Zweden bekijkt, dan zie je inderdaad dat Zweden zich in hetzelfde stramien bevindt, alleen nu met meer besmettingen dan in België. Maar het gaat niet goed in Zweden, evenmin als bij ons…’

Je zit in Zweden wel in een situatie waar er restricties zijn, maar je op restaurant mag met vier, met dus een beter resultaat.
‘Je moet het Zweedse model niet romantiseren.’

Dat is geen kwestie van romantiseren, maar van tegen mensen in een moeilijke situatie zeggen dat zij zelf verantwoordelijk genoeg zijn om nog op restaurant te kunnen gaan. Tijdens de eindejaarsperiode zijn de cijfers in Zweden hoog geweest. Maar Belgische cijfers hebben ze er niet gekend, en ook geen exponentiële curve zoals wij. Hun keuze is er meer een waarin ze aanvaarden dat mensen besmet raken, en ook dat sommige mensen zullen overlijden. Voor hen rechtvaardigt dat echter nog geen verregaande maatregelen zoals een lockdown.
‘Dan moet je natuurlijk ook erkennen dat zorg uitgesteld wordt, dat mensen met kanker niet tijdig kunnen geopereerd worden. Ze hebben ondertussen ook al een flinke oversterfte in Zweden. Dat moet je er dan bij nemen. Het is een politieke keuze. Willen wij die keuze maken?  Ik zou dat betreuren. Ik wil niet opnieuw 10.000 mensen opofferen, mensen die nog perfect jaren kunnen leven.’

Het probleem is – en dat geeft u ook toe – dat het Belgische beleid noch mossel noch vis is. Ofwel kiest men voor een duidelijke zero-covidstrategie, waarin je zoals Nieuw-Zeeland of Australië het aantal besmettingen op nul brengt, ofwel laat je een vrijer beleid als in Zweden toe. Maar het laten voortkabbelen van een lange lockdown waar geen einde aan komt, daar wordt toch niemand beter van?
‘We zullen altijd keuzes moeten maken. In de landen die kiezen voor een strenge lockdown, zie je de cijfers mooi dalen. Dat geeft me hoop dat een lockdown ons in staat zal stellen om op termijn te versoepelen. De burger en de politici begrijpen dat als elke dag 4000 mensen hebt besmet raken, versoepelen niet aan de orde is. Met 100 besmettingen per dag is de kans veel kleiner om anderen te besmetten.’

‘We wonen in een land waar we nauw met onze buurlanden verweven zijn, en nul besmettingen lijkt me onmogelijk. Om op de nul te komen is een veel zwaardere inspanning nodig dan de inspanning die je moet doen om het aantal besmettingen te beheersen.’

‘Als je zo’n situatie van lage besmettingen goed monitort, dan kan je zelfs lokale uitbraken tegengaan met lokale lockdowns. Maar die nul, dat zie ik echt niet zitten. Je kan dat niet handhaven.’

[ARForms id=103]

Christophe Degreef