Diependaele voert ETS2-koolstoftaks in

Vlaams minister-president Matthias Diependaele (N-VA) loopt naar eigen zeggen niet warm van de ETS2-koolstoftaks, maar voert ze toch in om aanspraak te kunnen maken op Europees geld. Dat blijkt uit een pittig debat in het Vlaams Parlement.

In energie-onzekere tijden is de spanning te snijden, en dat geldt ook in het Vlaams Parlement. Daar moest woensdag de omzetting van de Europese ETS2-richtlijn worden goedgekeurd. 

Kort gesteld komt die erop neer dat de Europese Commissie vanaf 2028 kmo’s zwaarder wil belasten op het gebruik van fossiele brandstoffen. Verwacht wordt dat bedrijven die hogere kostprijs zullen doorrekenen aan de consument. Ook het particuliere gebruik van fossiele brandstoffen wordt door die ‘koolstoftaks’ naar alle waarschijnlijkheid duurder binnen enkele jaren. De Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek (VITO) heeft dat becijferd: gezinnen zouden tot 650 euro per jaar meer kunnen betalen door de nieuwe belasting.

Opgevorderd

Vlaanderen is de enige Belgische deelstaat die de Europese richtlijn nog niet in een decreet heeft omgezet. Maar net wanneer de Vlaamse regering op het punt stond om er werk van te maken, zaaien minister-president Diependaele en zijn partijvoorzitter Valerie Van Peel zelf twijfel door in de media te verklaren dat de partij geen grote voorstander is van een snelle invoering van de nieuwe koolstoftaks. 

Waarom de N-VA dan nog moeite doet om de koolstoftaks in Vlaamse wetgeving te gieten, zo wilde onafhankelijk oppositielid Maurits Vande Reyde weten? Hij liet de minister-president – die aanvankelijk niet bij het debat aanwezig was – opvorderen om uitleg te verschaffen.

Geen verder uitstel

‘Ik denk dat de intentie van het ETS2-systeem goed is’, antwoordde Diependaele prompt. Wat mij verwondert is dat men er blijkbaar nadien pas aan denkt dat ETS2 zeer veel geld zal kosten. Alle politieke partijen die in het verleden in het Europees Parlement voor dit systeem hebben gestemd, zeggen vandaag plotseling allemaal dat het niet ingevoerd had mogen worden.’

Diependaele beweerde ook dat hij via informele weg te horen heeft gekregen dat verder Europees uitstel voor de koolstoftaks weinig waarschijnlijk is. 

‘We houden ons vast aan het regeerakkoord: de inkomsten die we krijgen uit ETS2 laten we terugstromen naar degenen die ze betalen, zowel naar de gezinnen als naar de economie. In de media heb ik gezegd dat als ETS2 uitgesteld wordt, we ons beleid zullen moeten bijsturen. Binnen de huidige context die de Europese Unie ons oplegt, zullen we ons aan onze plicht houden. En als we dat moeten doen, staat vooral centraal dat wij de middelen die wij dankzij ETS2 krijgen laten terugkeren naar de gezinnen en de economie in Vlaanderen’, aldus Diependaele. 

De minister-president gaf tijdens het debat nog aan dat hijzelf en zijn partij geen uitgesproken voorstander zijn van de nieuwe belasting, maar dat dat standpunt niet gedeeld wordt binnen de Vlaamse regering.

Weg van fossiel

Diependaeles coalitiepartners Vooruit en CD&V plaatsten zich tijdens het debat nochtans volledig op de lijn van de minister-president.

‘De Europese richtlijn is al lang van kracht. We moesten die al lang hebben omgezet om ook de middelen waar we recht op hebben naar Vlaanderen te krijgen. Als je niet tijdig ratificeert krijgt Vlaanderen een ingebrekestelling met sancties erbovenop. We riskeren dus heel wat middelen te verliezen die ons beleid moeten schragen en daarbovenop dreigt de Vlaming ook nog eens boetes te moeten betalen. Vandaar dat we hierover een heldere afspraak hebben in ons regeerakkoord’, zei Energieminister Hans Bonte (Vooruit).

Cd&v-energiespecialist Robrecht Bothuyne herinnerde er dan weer aan dat iedereen die af wil van fossiele brandstoffen, gewoonweg niet om ETS2 heen kan. 

‘ETS2 is een onderdeel van beleid dat ons van olie en gas moet afhelpen. Het is ook een systeem dat inkomsten genereert om de koopkracht te ondersteunen, inkomsten die al zijn meegerekend. Op Europees niveau is er op dit moment al een jaar uitstel voorzien voor ETS2. Wat ons betreft is dit dus een noodzakelijke bouwsteen om de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen versneld af te bouwen.’

‘Schaf het parlement dan af’

De oppositie wees er op haar beurt op dat het onzinnig is om de Europese ETS2-richtlijn om te zetten in Vlaamse decreten als de regering – en dan vooral N-VA – er zelf niet helemaal in lijkt te geloven. 

‘Waar is de daadkracht van de N-VA ineens naartoe wanneer jullie het parlement binnenlopen? Buiten het parlement leggen jullie grote verklaringen af, maar binnenskamers zeggen jullie dat jullie niet anders kunnen. N-VA-voorzitter Valerie Van Peel is verdorie naar de televisiestudio’s van de VRT getrokken om te zeggen dat ETS2 “zo ver mogelijk” moet worden uitgesteld. Met al uw Vlaams-nationalisme moet u mij eens uitleggen wat wij hier in dit parlement eigenlijk nog zitten te doen. Schaf ETS2 hier in het parlement af, beslis het in Europa en laat ons er hier geen tijd aan verdoen’, aldus PVDA-fractieleider Jos D’Haese.

Ook Vlaams Belang is uiterst kritisch voor het ETS2-beleid van de Vlaamse regering: ‘U hebt de Vlaming zelf naar fossiele brandstoffen geloodst, zodanig zelfs dat we nu op een punt zitten waarop 70 procent van de Vlamingen op aardgas verwarmt. En nu wilt u diezelfde mensen op de knieën krijgen om over te schakelen naar elektriciteit. En als ze dat niet willen, dan gaat u hen dwingen met belastingen’, aldus parlementslid Dries Devillé (Vlaams Belang).