‘Drain the swamp’ of slag in het water?

De Amerikaanse verkiezingen behoorden tot de meest fascinerende gebeurtenissen van het voorbije jaar. Voor een deel van de bevolking was het ondenkbaar dat Donald Trump opnieuw verkozen zou worden. Toch stemden uiteindelijk 77 miljoen Amerikanen op hem. Maar waarom?  

Het is moeilijk vol te houden dat de verkiezing van Trump uit de lucht kwam vallen. Tegelijk is het simplistisch om racisme als belangrijkste verklaring aan te wijzen; alsof tientallen miljoenen mensen van de ene verkiezing — die van 2020 — op de andere — die van 2024 — fundamenteel veranderen.

De Democratische Partij slaagde er simpelweg niet in om een voldoende groot deel van de bevolking te overtuigen. Is de partij in staat lessen te trekken uit haar falen? Of blijft ze vastzitten in een onproductieve bunkermentaliteit?

Karakter en perceptie

Het is begrijpelijk dat sommige kiezers het karakter van Donald Trump onverenigbaar vinden met wat vereist is voor een president. Maar voor veel mensen gaat het minder om zijn persoonlijkheid en meer om het beleid dat hij belooft te voeren. Daarbij heerst ook het gevoel dat politici met een vlekkeloos imago vooral beter zijn in het verbergen van minder fraaie karaktertrekken. En niet dat ze er minder hebben.

Een belangrijke factor in deze verkiezing was dat kiezers konden terugblikken op Trumps eerste ambtstermijn. De apocalyptische voorspellingen over zijn bewind bleken destijds overdreven. Dat stelde veel Amerikanen gerust en deed beweringen van de Democraten ongeloofwaardig lijken. Hun extreme vergelijkingen, zoals die met Adolf Hitler, versterkten dat effect.

Hoewel Donald Trumps impulsiviteit tijdens zijn eerste termijn werd bevestigd, vonden veel kiezers dat die niet gelijkstond aan incompetentie of irrationaliteit. Integendeel, de realiteit leek enkele van de meest dramatische voorspellingen te logenstraffen.

Javier Milei en Elon Musk

Er zijn Amerikanen die deze keer wel op Trump stemden, terwijl ze dat in 2016 niet durfden. Ze wijzen erop dat het systeem van checks-and-balances sterk genoeg bleek om de democratie en de rechtsstaat te beschermen tegen een wispelturige president.

In deze campagne positioneerde Trump zich bovendien sterker op economisch gebied door zich te laten omringen door experts met financiële en zakelijke achtergronden, waaronder Elon Musk en een brede groep ondernemers. Tegelijk beseffen velen hoe moeilijk het is om de logheid van de bureaucratische staat te doorbreken, een uitdaging die niet uniek is voor de Verenigde Staten.

Trumps samenwerking met iconoclasten zoals Musk en de Argentijnse president Javier Milei wekt bij sommigen de hoop dat hij het systeem echt kan hervormen. In Europa overheerst evenwel een veroordelende houding ten opzichte van dergelijke figuren, die gezien worden als ‘ondermijners van de staat’.

Ondanks deze associaties met buitenstaanders bevat Trump zijn team ook mainstream-figuren. Dit toont een zekere pragmatiek: terwijl hij zich richt op het drain the swamp-narratief, wordt het belang van stabiliteit in het financiële systeem ook onder zijn bewind erkend.

Te veel hooi op de vork?

De kans bestaat dat over vijf jaar geconcludeerd wordt dat Trump te veel hooi op zijn vork heeft genomen. Zijn ambitie om de bureaucratie van Washington aan te pakken is al een enorm project op zich. Dit combineren met andere beleidsdoelen, zoals een protectionistische handelsagenda, het herzien van het energiebeleid en het ontmantelen van Bidens industrieel beleid, maakt de uitdaging nóg groter.

Dit brede scala aan prioriteiten creëert ook het risico dat Trump zich veel — te veel — tegenstanders op de hals haalt. Hoewel veel Republikeinen Bidens industriebeleid bekritiseren, profiteren hun regio’s vaak van de subsidies die daarmee gepaard gaan. De lessen van Reagans pogingen tot deregulering kunnen in dit verband waardevol zijn.

Hoewel Team Trump deze keer beter voorbereid lijkt, blijft het onzeker hoeveel van zijn ambitieuze agenda uiteindelijk wordt gerealiseerd. Deze econoom zal in elk geval met grote interesse blijven toekijken.