fbpx


Filosofie

Een geleerde van de oude school

Walter Jaeschke behoedde de rijkdom van de Westerse filosofie



Er zijn filosofen die in de schijnwerpers staan en er zijn er die spreekwoordelijk voor de bediening van de lichtinstallatie zorgen. Walter Jaeschke (1945-2022) behoorde tot deze laatste categorie. Van 1998 tot aan zijn emeritaat in 2010 werkte Jaeschke als professor voor filosofie aan de Ruhr-Universität Bochum. Hij was er ook directeur van het Hegel-Institut. Hegel kennen we als een van de grootste denkers aller tijden. Maar zouden filosofen als Hegel geen gevaar lopen verkeerd geïnterpreteerd en geduid en zelfs…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Er zijn filosofen die in de schijnwerpers staan en er zijn er die spreekwoordelijk voor de bediening van de lichtinstallatie zorgen. Walter Jaeschke (1945-2022) behoorde tot deze laatste categorie.

Van 1998 tot aan zijn emeritaat in 2010 werkte Jaeschke als professor voor filosofie aan de Ruhr-Universität Bochum. Hij was er ook directeur van het Hegel-Institut. Hegel kennen we als een van de grootste denkers aller tijden. Maar zouden filosofen als Hegel geen gevaar lopen verkeerd geïnterpreteerd en geduid en zelfs gecanceld te worden als er niet mensen als Jaeschke waren, die nauwgezet hun werken becommentarieerden en uitgaven? Onvermoeibaar werkte de man aan de kritische uitgave van de Gesammelte Werke van de ‘filosoof van de vrijheid’  zoals die bij de uitgeverij Felix Meiner Verlag verschijnen.

Onbevooroordeeld

De filosoof Pirmin Stekeler-Weithofer wijdde in de Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ) een kort, maar mooi portret aan Jaeschke naar aanleiding van zijn overlijden op 14 juli jl. De titel van de Würdigung (eerbetoon) spreekt boekdelen: ‘Ohne Selberlesen kein Selberdenken‘ (‘Zonder zelf te lezen is het niet mogelijk zelf te denken’). Onbevooroordeeld met een denker omgaan vereist een precieze kennis van wat hij of zij geschreven heeft.

De kunst van het lezen is vandaag de dag in de verdrukking geraakt. Dat geldt niet alleen voor de werken van de grote filosofen, maar op een minder ‘verheven’ niveau ook voor alle teksten die het voorwerp van politiek of maatschappelijk debat uitmaken. Terecht schrijft de gastauteur uit Leipzig dan ook: ‘Genaues Lesen der philosophischen Klassik ist selbst eine Form von Philosophie‘ (‘Nauwkeurig lezen van de klassieke filosofen is zelf een vorm van filosofie’). Alleen de goede lezer kan een bijdrage tot de ‘wijsheid’ leveren.

Verlichting

Stekeler-Weithofer noemt Jaeschke een Gelehrter alter Schule, een geleerde van de oude school. Zulke geleerden zijn van onschatbare waarde voor het behoud van de kennis en de wijsheid die besloten liggen in de oude teksten. Ook al ontwikkelen ze geen eigen leer, zijn ze voor de klassieke filosofen als het ware wat de middeleeuwse monniken voor het doorgeven van het werk van de Griekse filosofen en de kerkvaders waren.

In een tijd waarin de aanhangers van de cancel culture zelfs Kant en Hegel als ‘oude witte mannen’ van racisme en kolonialistisch denken beschuldigen (zie voorbeeld), dient het werk van kritische editors als Jaeschke ertoe de uitspraken van de denkers van de Aufklärung, de Verlichting, letterlijk en figuurlijk tegen het licht te houden.

Heugelijk genoeg, zo schrijft Stekeler-Weithofer, was Jaeschke ‘immuun … gegen die üblich gewordene Abwertung der kontinentaleuropäischen Geistesgeschichte‘ (’tegen de gebruikelijk geworden ontwaarding van de intellectuele geschiedenis van continentaal-Europa’. Universiteitsfilosofen als Jaeschke behoeden de rijkdom van de westerse filosofie tegen haar vijanden.

Dirk Rochtus

Dirk Rochtus is hoofddocent internationale politiek en Duitse geschiedenis.