Een jaar van vervreemding

Is Vlaanderen het bewaren waard? De vraag is eenvoudig, het antwoord eigenlijk ook. Toch werd het aflopende jaar opnieuw bitter weinig gedaan aan de voortdurende demografische en culturele verandering. Zwakke en doortrapte politici hielden ons ook in 2025 op koers naar een ander soort Vlaanderen, een ander soort Europa. Hopelijk brengt 2026 beterschap.

Vlamingen die het levenslicht zagen in de jaren 90, werden geboren in een land dat niet meer bestaat. Hun taal, het Nederlands, staat onder druk. Niet alleen in Brussel, maar ook in een almaar verder opschuivende Brusselse Rand en in elke Vlaamse centrumstad. Een vreemde religie zet zijn opmars verder en nieuwe buren brengen culturen en conflicten uit verre landen met zich mee. 30 jaar, langer hadden politici als Guy Verhofstadt en Angela Merkel niet nodig om hun continent – ons continent – onherkenbaar te maken.

Veranderend Vlaanderen

De cijfers spreken voor zich. In Brussel, onze hoofdstad, had op 1 januari 2025 bijna 40 procent van de inwoners niet de Belgische nationaliteit. Daarbovenop komt de 45 procent die tot de Statbel-categorie van ‘Belgen met een buitenlandse achtergrond’ behoort. Dat zijn mensen met de Belgische nationaliteit die ofwel eerst een andere nationaliteit hadden (27 procent) of van wie minstens één van beide ouders een andere nationaliteit heeft (18 procent). Amper 15 procent van de Brusselaars zijn met andere woorden Belgen met Belgische ouders.

De andere gemeenten van het Hoofdstedelijk Gewest zijn in hetzelfde bedje ziek. In Schaarbeek en Anderlecht behoorde begin dit jaar meer dan 80 procent tot één van beide categorieën (niet-Belgen en Belgen met buitenlandse stamboom, samen ‘nieuwe Belgen’). In Antwerpen en Gent, de twee belangrijkste steden van het Vlaams Gewest, waren die nieuwe Belgen goed voor respectievelijk 58 en 40 procent van de ingezetenen. ‘t Stad, de feitelijke hoofdplaats van Vlaanderen, wordt dus bevolkt door een minderheid van Vlamingen met Vlaamse ouders.

Onderweg naar u

Veel landgenoten beseffen nog altijd niet hoe intens de demografische shift net is. Dat komt onder meer omdat het mogelijk blijft ze niet onder ogen te komen. In West-Vlaanderen en een groot deel van Oost-Vlaanderen is 80 tot 90 procent van de bevolking ‘stamboek-Belg’. In Diksmuide blijft het aandeel nieuwe Belgen beperkt tot 11 procent. In Ieper, hoofdplaats van de Westhoek, is dat 16 procent. Aandelen die dus veel kleiner zijn, om nog te zwijgen over de verschillende opdeling tussen Europeanen en niet-Europeanen (en de verschillende niet-Belgische herkomsten nog buiten beschouwing gelaten). Ook in de provincies Limburg en (vooral) Antwerpen zijn nog uitgestrekte lappen Vlaamse grond te vinden.

Het aantal autochtone burchten waarin Vlamingen zich kunnen verschansen, neemt evenwel razendsnel af. Daarbij verdient de ‘verbrusseling’ van Vlaams-Brabant en het zuidoosten van Oost-Vlaanderen bijzondere aandacht. In Sint-Pieters-Leeuw viel het aandeel stamboek-Belgen terug tot onder de 50 procent, in Vilvoorde en Zaventem tot onder de 40. Maar ook in Aalst en Denderleeuw (Oost-Vlaanderen) of Steenokkerzeel, Kortenberg en Liedekerke (Brabant) is ongeveer een derde van de inwoners niet-Belg of een kind van één of twee niet-Belgen. Wie enkel focust op Antwerpen en Brussel (of Luik), mist dus het volledige plaatje.

We moeten dat zeggen

Vlaanderen lijkt almaar meer op Brussel: minder Europees, meer Afrikaans en Aziatisch. Dat is an sich geen waardeoordeel, wel een vaststelling. Niet dat we waardeoordelen uit de weg moeten gaan, want de vervreemding van Vlaanderen en belangrijke delen van West-Europa is inderdaad iets droevigs, iets negatiefs. Een minder Vlaams Vlaanderen en een minder Europees Europa zijn een aderlating voor de wereld. Dat mogen we niet enkel zeggen, dat moeten we zeggen.

Dat vooral rechtse jongeren dat vandaag zonder schroom durven zeggen, is geen toeval. De vliegensvlugge vervreemding van Vlaamse en Europese steden voelt immers nóg wranger aan voor twintigers en dertigers. Zij werden veroordeeld tot een veranderende heimat door politici die zij niet hebben verkozen en beleid waarmee zij niet konden instemmen. Toen Verhofstadt de snel-Belgwet invoerde, was ik drie jaar oud. Negentien toen Merkel in 2015 besloot dat Europa het asielcontinent bij uitstek zou worden. De eerste keer dat ik een stem uitbracht voor eender welk parlement was in 2019. Te laat: de volwassenen hadden al besloten.

Een nieuwe wereld?

Diezelfde volwassenen zullen trouwens nooit de gevolgen dragen van hun eigen keuzes: de architecten van het Europees migratiebeleid zullen sterven nog voor het continent dat ze creëerden zijn definitieve vorm krijgt. (Jonge) Millennials en Gen Z’ers, onschuldig aan de vervreemding van hun (Avond)land, moeten dan weer alleen de gevolgen ervan dragen. Nu ja, niet helemaal alleen, want ook hun kinderen zullen opgroeien in een nieuwe wereld. In een slechtere wereld.

Tenzij er iets verandert. 2026 moet daarom een strijdjaar worden; een jaar waarin de fouten uit het verleden rechtgezet worden. Vlaanderen zit vol, en onze blijvende bevolkingsgroei is volledig te wijten aan migratie. Vlaanderen vervreemdt, maar onze leiders steken de koppen in het zand voor de culturele transformatie die die vervreemding teweegbrengt. Een transformatie die onze zwakste landgenoten het eerst en het zwaarst raakt: van bescheiden inkomens die zich geen villa in Brakel of Brasschaat kunnen veroorloven tot holebi’s die niet langer veilig over straat kunnen.

Vlaanderen kan nog van de ondergang gered worden. Die redding vereist evenwel meer dan gerommel in de marge, meer dan de loutere beheersing van het verval. Ik wens onze leiders daarom de moed om anti-Verhofstadts en anti-Merkels te worden: trots op natie en beschaving, met de wil en het lef om beide met woord en daad te verdedigen. Vlaanderen en Europa verdienen niets minder.