‘Eredoctoraat VN-rapporteur Albanese staat niet ter discussie’

Terwijl Frankrijk, Italië, Duitsland en Oostenrijk het ontslag van VN-rapporteur Francesca Albanese eisen, bereiden de VUB, de UA en de UGent zich voor om haar gezamenlijk een eredoctoraat toe te kennen. De opvallende tegenstelling plaatst de Vlaamse universiteiten midden in een internationaal politiek debat.

De kritiek op Albanese bleef de afgelopen jaren relatief op de achtergrond, tot er deze week een plotse ommekeer kwam. Verschillende Europese landen pleiten nu voor het ontslag van Francesca Albanese bij de Verenigde Naties als Speciaal Rapporteur voor de mensenrechten in de Palestijnse gebieden sinds 2022. Die functie, wordt gezegd, verreist onpartijdigheid, integriteit en terughoudendheid op basis van expertise.

Albanese heeft daarentegen altijd een uitgesproken standpunt ingenomen over het Israëlisch beleid. Net dat zorgt voor veel commotie. Het benoemen van het Israëlisch optreden tegenover de Palestijnen als ‘etnische zuivering’ en de vergelijking met de Holocaust hebben daar niet bij geholpen…

Israëlische onderdrukking

Begin februari, nadat de Franse president Emmanuel Macron de aanvallen van 7 oktober 2023 ‘het grootste antisemitische bloedbad van onze eeuw’ noemde, reageerde Albanese op X dat ‘de slachtoffers van het bloedbad (…) niet werden gedood vanwege hun jodendom, maar als reactie op de Israëlische onderdrukking.’

De Franse minister van Buitenlandse Zaken, Jean-Noël Barrot, reageerde prompt: haar uitlatingen ondermijnen ernstig haar onafhankelijkheid en expertise. Ook Italië en Duitsland uitten openlijk hun bezorgdheid. Oostenrijk ging nog een stap verder: minister van Buitenlandse Zaken Beate Meinl-Reisinger zei dat Albanese Israël ‘als geheel bestempelt als ‘vijand van de mensheid’ en ‘haatdragende taal verspreidt’. Volgens haar ondermijnt dat ‘de onpartijdigheid en de hoogste normen die van een VN-vertegenwoordiger worden verwacht.’

Volgens Albaneses tegenstanders treedt ze niet op als een Speciaal Rapporteur, maar eerder als politieke activiste. Het schenden van de gedragscodes van de VN vormt voor Frankrijk, Italië, Duitsland en Oostenrijk het doorslaggevende argument voor hun recente oproepen tot ontslag.

Eredoctoraat in woelige tijden

Eind januari kondigden drie Vlaamse universiteiten aan dat zij op 2 april een eredoctoraat zullen uitreiken aan Francesca Albanese. De Vrije Universiteit Brussel neemt het initiatief en werkt daarvoor samen met de Universiteit Antwerpen en de Universiteit Gent. Een academische primeur die vandaag veel vragen oproept.

‘Voor UAntwerpen, UGent en de VUB staat het eredoctoraat voor Francesca Albanese vandaag niet ter discussie’, aldus de universiteiten. De rectoren willen haar het eredoctoraat toekennen voor haar ‘uitzonderlijke inzet voor mensenrechten en internationale rechtvaardigheid’. Volgens hen past die erkenning binnen de traditie om kritische stemmen in het internationale debat een academisch forum te bieden. Rector Herwig Leirs benadrukt daarbij de meerwaarde voor de studenten en alumni: ‘Alle eredoctors geven een masterclass over hun expertise.’