Ruk naar rechts in versnipperd Denemarken

In Denemarken zijn de 179 zetels in de Folketing, het parlement, verdeeld. De drie uittredende regeringspartijen zijn niet beloond. De socialisten blijven wel de grootste, maar behaalden het slechtste resultaat in jaren. Tegelijk maakt Denemarken een ruk naar rechts. Er is iets ingewikkelds in de staat Denemarken.

De sociaaldemocraten van premier Mette Frederiksen halen 38 zetels (- 12); hun slechtste resultaat in decennia. Het liberale Venstre van minister van Landsverdediging Poulson verliest ook: de partij haalt 18 zetels (- 5). En het eveneens liberale Moderata van minister van Buitenlandse Zaken Rasmussen zakt van 16 naar 14 zetels. Samen verliezen de drie coalitiepartijen maar liefst 19 zetels (van 89 naar 70).

Tot op heden haalde de minderheidscoalitie van Frederiksen toch een nipte meerderheid. Daarvoor zorgden een welwillende Groenlandse sociaaldemocraat en een partijgenoot uit de Faeröer-eilanden. Op de beide eilanden zijn er telkens twee zetels te verdelen.

Versnipperd links

Het Deense politieke landschap is na deze stembusgang buitengewoon complex geworden. Zo wordt het verlies van de sociaaldemocraten (12 zetels) deels gerecupereerd door linkse partijen zoals de radicaal-liberalen, zeg maar het D66 van Denemarken; ze springen van 7 naar 10 zetels. En ook GroenLinks wint, van 15 naar 20 zetels. Groenlinks wordt zelfs de tweede partij van Denemarken. Maar er is nog een roodgroene partij onder de winnaars, hoewel meer bescheiden (11 zetels, + 2). En daar bovenop is er ook nog de alternatieve pro-EU groenen, die één zetel verliezen (van 6 naar 5).

Anders gezegd: het politieke landschap aan de linkerkant van de partij van Mette Fredriksen wint wel – al die partijen hebben samen 46 zetels – maar tegelijk is links zeer versnipperd.

En versnipperd rechts

Rechts van rechts, Poulson en Rasmussen, is die versnippering nog groter. De conservatieve partij stijgt naar 13 zetels (+ 3) en de rechts-liberale alliantie gaat naar 16 zetels (+2). Maar rechts van die twee partijen zijn er nog drie andere partijen met zetels in de Folketing.

De grote winnaar is de DF met 16 zetels (+ 11). De opmars van die antimigratie-partij is een probleem voor de veel oudere rechtse DD (Deense democraten ), die terugvalt op 10 zetels (- 4). Helemaal nieuw is de eveneens rechtse burgerpartij die vanuit het niets 4 zetels haalt. Die partij is in 2024 afgescheurd van de Liberale Alliantie. Die vijf partijen samen zijn goed voor maar liefst 59 zetels. Denemarken heeft dus een ruk naar rechts gemaakt.

Groenland

De campagne ging vooral over Groenland, met dank aan Donald Trump. Ter herinnering: Groenland maakt deel uit van het Deense koninkrijk, maar het eiland geniet vergaande autonomie; het behoort niet tot de EU, maar wel tot de NAVO. Maar de Groenlandse kwestie was beslist niet toonaangevend voor de kiezers. Ondanks het feit dat Denemarken al een relatief streng migratiebeleid voert, blijkt de Deense kiezer zeker niet ongevoelig voor verdere aanscherping.

Politiek is dé vraag of Mette Frederiksen met dit resultaat gewoon kan aanblijven als leidster en boegbeeld van de sociaaldemocraten. Tweede vraag, zijn de drie uitredende regeringspartijen bereid om opnieuw samen te besturen? Als die dat willen moeten ze op zoek naar minstens twintig zetels om aan een parlementaire meerderheid te geraken. Tegelijk moet gezegd dat Denemarken jarenlang kleine minderheidsregeringen heeft gekend.

Toch zal het geen sinecure zijn om Denemarken aan een nieuwe, werkbare regering te helpen. Nu al staat vast dat het land toe is aan een lange periode van lopende zaken en voorlopige kredieten.