Het zwembad van de VUB; een zaak van landsbelang

Als u zich afvroeg waarmee die intussen beruchte Federale Participatie- en Investeringsmaatschappij (FPIM) zich bezighoudt, dan valt daar niet meteen een eenvoudig antwoord op te geven. Wist u bijvoorbeeld dat die openbare investeringsmaatschappij voor 49 procent eigenaar is van het zwembad van de VUB? Het is met andere woorden niet alleen de komende benoeming van Axel Miller die de wenkbrauwen doet fronsen… Wees er à pro­pos maar zeker van dat Miller voorzitter zál worden. De MR is aan zet; dat is nu eenmaal het partijpolitieke schaakspel.

Als men gaat grasduinen op de website van de FPIM dan vindt men daar een nogal vreemd allegaartje van totaal verschillende belangen. Want het gaat niet alleen om Belfius – FPIM is voor de volle honderd procent eigenaar – of om belangrijke delen van Ethias, BNP Fortis, Dexia of de luchthaven van Zaventem (25 procent). Dat daar sprake is van een strategisch belang, kan men zich inbeelden. Maar waar zit dat strategisch belang als het gaat om Bozar, het Flageygebouw, Fluxys, de Lotto of Itsme, waarvan de FPIM ook aandeelhouder is? Of het zwembad van de VUB?

Men kan zich de vraag stellen of dat in een open economie als de onze de taak is van de federale overheid. Ook al omdat onderwijs en cultuur geen federale bevoegdheden zijn? Over het landsbelang van een flink aantal FPIM-aandelenpakketten kan men zich afvragen waar precies het strategische element zit. Bij de 53 procent Proximus-aandelen is dat tamelijk evident. Maar geldt dat ook voor de 51 procent Bpost-aandelen? Kunnen de 100 procent Astrid-aandelen (Astrid is het communicatiesysteem van alle hulp- en veiligheidsdiensten) niet beter worden toevertrouwd aan de politie zelf?

Moeten al die aandeelhouderschappen niet eens grondig tegen het licht worden gehouden? Het zou in elk geval het overheidsmanagement en de federale begroting geen windeieren leggen.

Bestuur

Die FPIM wordt bestuurd door een raad van bestuur van twaalf leden, met daarin de CEO, de voorzitter, de ondervoorzitter en de bestuurders. Omdat de maatschappij volledig in handen is van de federale overheid, is het aan de zittende federale regering om die benoemingen te doen. De Vivaldi-regering gaf de CEO aan de Open Vld/Anders, het voorzitterschap aan de PS en het ondervoorzitterschap aan Groen. Met de Arizona-regering  doen de N-VA en Les Engagés hun intrede en vallen er drie partijen uit: PS, Ecolo en Groen.

Misschien is het een te overwegen idee om de FPIM gewoonweg af te schaffen en, zoals in Nederland, de resterende aandelen rechtstreeks te laten beheren door het ministerie van Financiën. Ook dat zou op zich al een besparing opleveren.

Hoorzittingen

Zoals men het nu al doet voor sommige federale mandaten en zoals het ook regel is voor de meeste topfuncties in de EU, is het allicht ook aangewezen dat de genomineerden voor de vele federale mandaten (voorzitters, ondervoorzitters, bestuursleden, CEO’s, enz..) zich presenteren in een openbare hoorzitting van de Kamer van Volksvertegenwoordigers. Die moet dan maar oordelen of de kandidaten uit het geschikte hout zijn gesneden. Als die ‘ondervragingscommissie’ een negatief advies geeft, moet de regering maar een andere kandidaat zoeken.

Een dergelijk systeem zou overigens én een upgrade zijn voor het Parlement, én het zou de duidelijkheid, de openbaarheid, de transparantie en de efficiëntie zeer ten goede komen. Het zou bovendien stukken goedkoper zijn dan het huidige systeem.