Is kernenergie te duur? ‘Er zijn 1.500 windmolens nodig om een reactor te vervangen’

Precies één week geleden werd de Belgische kernreactor Doel 1 stilgelegd. In het najaar stoppen ook Doel 2 en Tihange 1 elektriciteit te produceren. Het debat over de kernuitstap blijft dus actueel. Koen Schoors, econoom en hoogleraar aan de UGent, gaf begin deze week in De Morgen enkele redenen om niet voor nucleaire energie te kiezen. Sommige experts hebben toch wat bedenkingen bij zijn standpunt.

Schoors begint zijn betoog met het argument dat het lang duurt vooraleer nieuwe kerncentrales volledig operationeel zijn. Dat komt volgens hem door de vele uitdagingen die de bouw met zich meebrengt, zoals de zoektocht naar een goede locatie en de juridische strijd om een vergunning te krijgen.

Kernfysicus aan de KU Leuven Nathal Severijns is zich bewust van die moeilijkheden, maar wijst ook op de lange procedures waar windmolenparken mee te kampen hebben. ‘Het voorbije decennium zijn er in Vlaanderen maar enkele tientallen windmolens per jaar bijgekomen. Dat is verwaarloosbaar als je weet dat er 1.500 windturbines nodig zijn om een reactor te vervangen.’

Prijskaartje

Volgens Schoors hangt er ook een serieus prijskaartje vast aan atoomenergie. Onder meer het onderhoud van de centrales en de bewaring van het kernafval doen de kosten oplopen. Guido Camps, voormalig directeur van energieregulator CREG, is het daar niet mee eens. ‘Er zijn ongeveer 40.000 windmolens en 2 miljard zonnepanelen nodig om de huidige bevoorrading te verzekeren. Die energiebronnen moeten om de twintig jaar vervangen worden en dat kan wel eens duurder uitvallen dan het beheer van kernafval.’

Elektriciteit moet natuurlijk ook verspreid worden. Dat kan gebeuren via een gecentraliseerd systeem waarbij alle energie vanuit hetzelfde punt vertrekt. De verdeling van duurzame energiebronnen gebeurt almaar vaker via een gedecentraliseerd model, en dat is volgens Schoors goedkoper omdat die verspreiding deels lokaal verloopt. Camps kan zich ook in dat argument niet vinden. ‘Wat is goedkoper? Een centraal gelegen verdeelpunt dat duizenden gebruikers tegelijk bedient of een netwerk van verdeelpunten dat evenveel mensen bereikt? Ik denk dat het gecentraliseerde model voor minder kosten zorgt.’

Volgens Severijns heeft de discussie over het meest geschikte systeem alleszins weinig nut omdat de distributie van duurzame energie vooral via het centrale model verloopt.

Overbelasting

Het systeem om energie te transporteren zal bovendien weinig verschil maken als het aankomt op de belasting van het netwerk. Schoors is er namelijk van overtuigd dat de hernieuwbare energieproductie zodanig zal toenemen dat de komst van nieuwe kerncentrales zal leiden tot een overbelasting van het systeem. Dat scenario is volgens Camps zo goed als onbestaande.

‘Schoors gaat er eigenlijk van uit dat duurzame energie in de toekomst de basis zal vormen van het elektriciteitsnet. Nochtans is hernieuwbare energie al jaren een aanvulling op bestaande systemen zoals steenkool en gas.’

Ook Severijns maakt zich geen zorgen over een mogelijke overbelasting van het netwerk. ‘Het nieuwe regeerakkoord voorziet een evolutie naar een elektriciteitsmix die voor 30 procent bestaat uit kernenergie. Het aandeel van nucleaire energie zal daardoor dalen, met een kleiner risico op overbelasting tot gevolg.’

Om zijn betoog af te sluiten, benadrukt Schoors dat onze atoomcentrales uranium als belangrijkste brandstof gebruiken. Dat maakt ons kwetsbaar omdat al het uranium uit het buitenland komt. Het gebrek aan eigen brandstoffen kan volgens Severijns wel opgelost worden door de overblijvende brandstof in Doel en Tihange te hergebruiken. De kernfysicus geeft nog mee dat we voor hernieuwbare energie ook afhankelijk zijn van buitenlandse leveranciers. ‘Een groot deel van onze zonnepanelen komt tegenwoordig uit China. Dat geldt ook voor enkele zeldzame aardmetalen die nodig zijn voor de bouw van windturbines.’